tag:blogger.com,1999:blog-30387865871984260562012-02-16T19:56:31.175-08:00Քու հողին մեռնեմ անգին Հայրենիք Ա՛խ քիչ է թէ, որ մի կեանքով մեռնեմ Երնե՛կ ունենամ հազար ու մի կեանք Հազարն ալ քեզ մատաղ ընեմ - ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆՇուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comBlogger1341100tag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-51398385577740816352012-01-23T06:39:00.000-08:002012-01-23T07:07:56.095-08:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/-FvkBT0lXESo/Tx1xg1eNPhI/AAAAAAAAAcU/fScLPi6ZXvg/s1600/gravur-2.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 222px; height: 320px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-FvkBT0lXESo/Tx1xg1eNPhI/AAAAAAAAAcU/fScLPi6ZXvg/s320/gravur-2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5700837512244444690" /></a><br /><br />ՂՈՒԿԱՍ 2.22-24:<br /><br />«Երբ լրացան անոնց սրբագործման օրերը, Մովսէսի օրէնքին համաձայն՝ Երուսաղէմ տարին զայն՝ Տիրոջ ներկայացնելու համար, ինչպէս գրուած էր Տիրոջ Օրէնքին մէջ.<br />«Ամէն արու զաւակ, որ արգանդ կը բանայ, Տիրոջ սուրբը պիտի կոչուի»:<br />Եւ Տիրոջ Օրէնքին մէջ ըսուածին համաձայն՝ ընծայ պէտք է տալ զոյգ մը տատրակ կամ աղաւնիի երկու ձագեր»:<br /><br />Մովսէս մարգարէի համաձայն Յովսէփ և Մարիամ քառասնօրեայ Յիսուսը տաճար տարին՝ Տիրոջ առջև հանելու «Տեառն ընդ առաջ»: Այնտեղ էր Սիմէոն անունով մէկը, որուն խոստացուած էր մահ չտեսնել մինչեւ Օծեալ Փրկչի գալը: Ան ընդառաջ գալով, զրկեց մանուկը և գոհութիւն ու փառք տուաւ Աստուծոյ, որ զինք արժանի դարձուց տեսնելու Փրկիչը: <br />Ան օրհնեց Մանուկը և ըսաւ.<br /><br />«Հիմա արձակէ քու ծառադ, ով Տէր, քու խօսքիդ համեմատ՝ խաղաղութեամբ: Որովհետեւ իմ աչքերս տեսան քու փրկութիւնդ, որ պատրաստեցիր բոլոր ազգերու համար»:<br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-K1kFmieaU_M/Tx1x9gdpnwI/AAAAAAAAAcg/xvP6_tI8qvs/s1600/momner.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 239px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-K1kFmieaU_M/Tx1x9gdpnwI/AAAAAAAAAcg/xvP6_tI8qvs/s320/momner.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5700838004821171970" /></a><br /><br />Հետեւաբար, Տեառնընդառաջը կը հանդիպի Փետրուարի 14- ին (Յունուարի 6+40 օր) և անշարժ տօն է: Որպէս տէրունական տօն՝ Փետրուարի 13-ի երեկոյան կը կատարուի նախատօնակ: Աւանդապահ հայեր մոմեր վառելով եկեղեցւոյ Սուրբ Սեղանի մոմէն, զանոնք տուն կը տանին՝ իրենց ընտանիքը այդ լոյսով լուսաւորելու ձգտումով: Քրիստոս աշխարհի լոյսն է՝ և վառած մոմերն ալ ատոր խորհուրդը:<br /><br />Յիսուսի քառասնօրեայ ընծայումը որեւէ կապ չունի հեթանոսական կրակի պաշտամունքին հետ: Առաւել, մեր նախահայրերը այնպէս ըրեր են, որ հեթանոս այդ սովորութիւնը վերնայ: Ինչպէս գիտենք, հեթանոսական այդ տօնը կապուած է արեւի և կրակի պաշտամունքի հետ: Եկեղեցին կ'արգիլէ կրակավառութիւնը ա՛յդ իմաստով. «Խոտելի է շրջելն զհրով» կը թելադրէ Տօնացոյցը: Ճանչնալով Կենդանի Արեգակն ու Կենդանի Կրակը « Լոյսը» մեր ընծայումը պիտի ուղղենք դէպի Քրիստոս, այլ ոչ թէ նիւթական ինչ-ինչ բաներու: <br /><br />Իսկ եկեղեցիներու բակը վառուած կրակը ցոյց կուտայ մեր հին և նոր կեանքը: Անցեալին կը ծառայէինք նիւթին «կրակը»՝ որ ամէն ինչ կ'այրէ և կ'ոչնչացնէ՝ աննպատակ և անիմաստ: <br /><br />Ինչքա՜ն այդպիսի գործեր ըրեր ենք և ժամանակ վատներ: Այդ՝ մարդու կեանքն է առանց Քրիստոսի: Իսկ հիմա «մարդու կեանքը Քրիստոսի հետ» կը ծառայենք իսկական, Կենդանի Կրակին, Լոյսին (Եկեղեցին): Խորհուրդը հետեւեալն է. մենք հիմա պիտի ընտրենք, թէ որուն ծառայելու ենք՝ նիւթին թէ Արարչին, եղծանելի կրակին, թէ Կենդանի Կրակին. ահա Ան՝ Կենդանի Կրակը, այսօր Տաճար բերուեցաւ, քառասնօրեայ, որպէսզի յաւիտենականութեան դռները բացուին, որոնք փակուած էին մեղքի պատճառով:<br /><br />Մովսէս մարգարէի՝ հրեաներու առաջնորդի բացակայութեան ժամանակ ժողովուրդը հաւաքեց իր ունեցած ոսկին ու ձուլեց հորթի նման կուռք մը ու սկսաւ պաշտել: Ինչպէս Տեառնընդառջի պատմութեան, այդպէս ալ այստեղ նոյն խորհուրդն է՝ անեղծ Աստուծոյ փառքը և եղծանելի ոսկեայ հորթը: Ո՞րն ընտրել. Կենդանի Աստուածն, թէ՞ ոսկի հորթը, Կենդանի Քրիստոսը «Կենդանի Կրակը», թէ՞ եղծանելի կրակը: <br />Երբ կը բացակայի Աստուծոյ Խօսքը «Մովսէս մարգարէն՝ որպէս Օրէնքի հիմնադիր» ժողովուրդը կը մոլորի և կ'իյնայ նիւթապաշտութեան գիրկը «ոսկի հորթը՝ որպէս հարստութեան, նիւթի խորհուրդ»:<br /><br />Մեր ժամանակներուն ալ նման իրավիճակներ կը յայտնուին: Զրկուելով Աստուծոյ Խօսքէն՝ մարդ ուզէ թէ չուզէ կ'իյնայ ոսկեայ հորթի իշխանութեան տակ, կը դառնայ նիւթապաշտ, արծաթասէր, կրակապաշտ, համայնապաշտ, աթէիստ և այլն: Ոսկեայ հորթէն ազատելու մէկ ճամբայ կայ միայն, մարդոց պէտք է վերադարձնել իրենց կորսնցուցածը՝ Աստուծոյ Խօսքը՝ Աստուածաշունչը և ամէն բան իր տեղը կուգայ:<br /><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/-M2Os9KjBEZg/Tx13ghlIX2I/AAAAAAAAAdQ/05deiFkpano/s1600/gravur-1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 242px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-M2Os9KjBEZg/Tx13ghlIX2I/AAAAAAAAAdQ/05deiFkpano/s320/gravur-1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5700844103974543202" /></a><br /><br />Ծնելէ 40 օր յետոյ մանուկները տաճար տանելու և Աստուծոյ նուիրելու սովորութիւնը քրիստոնէական Եկեղեցւոյ մէջ ալ մնաց: Այս է պատճառը, որ մայրերը որդեծնութենէն յետոյ 40 օր կը հանգստանան, իսկ քառասունքի վերջին օրը, իրենց մանուկը գրկած, կ'երթան եկեղեցի և յատուկ արարողութեամբ զայն կը նուիրեն Աստուծոյ: Այդ գեղեցիկ արարողութիւնը կը կոչուի Քառասունք:<br /><br />Ջերմեռանդ մայրերը Տեառնընդառաջի տօնին իրենց փոքրիկները տաճար կը տանին՝ Յիսուս Մանկան ընծայման յիշատակին հաղորդակից դարձնելու համար: <br />Հայ քրիստոնեայ ընտանիքներուն մէջ քրիստոնէական զգացումով որքա՜ն լեցուն երեւոյթ է սա. մանուկներու Աստուծոյ նուիրուիլն ու կրօնքի սրբութեամբ ապրիլն ու աճիլը:<br />«Քրիստոնէական, Էջ 124, Երեւան» <br /><br />Մեծմօրս յիշատակներէն.<br />Իմ տղայութեան օրերուն՝ այսօրուայ նման, տօնածառը մէջտեղէն կը վերցնէինք Տեառնընդառաջի օր:<br /><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/-FId-IYVSdi8/Tx1zqDd--rI/AAAAAAAAAdE/U_ULiEFzfVY/s1600/t%25C4%25B1r%25C3%25A7unner.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 242px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-FId-IYVSdi8/Tx1zqDd--rI/AAAAAAAAAdE/U_ULiEFzfVY/s320/t%25C4%25B1r%25C3%25A7unner.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5700839869643684530" /></a><br /><br />Կաղանդի գիշեր, տօնածառին քով կը տեղաւորէինք սեղանիկ մը: Այդ սեղանիկին վրայ կ'ըլլար, անուշապուր, զէրտէ, չէօրեք և թարմ ու չոր պտուղներ: <br /><br />Այդ տարիներուն Պոլսոյ հայաշատ թաղերու մէջ գտնուող ծաղարանները կը շինէին, տատրակ և աղաւնիի ձեւ չէօրեք մը: Երկու թռչունին մարմինն ու կտուցները իրար փակչած ձեւով շինուած չէօրեք մըն էր: Դժբախտաբար, ծաղարանները այդ չէօրեքը այլեւս չեն շիներ ու չեն ծախեր: Այդ չէօրէքն ալ անպայման մեր տօնածառի քով պատրաստուած սեղանիկին վրայ կ'ըլլար:<br /><br />Կաղանդ, Ս. Ծնունդ, Ս. Զատիկ և ուրիշ տաղաւարի օրերուն մեծմայրս անպայման կը խրատէր մեզ: Ան կ'ըսէր. «Աստուած կը հետապնդէ հոգիները, որպէսզի անոնք իսկապէս պատկանին Իրեն:<br /><br />Երկու գլխաւոր միջոցներ կան այս կռուազան աշխարհի վրայ խաղաղութիւն սփռելու համար:<br />Առաջինն է՝ ոխ չպահել: Երկրորդն է՝ ձեզմէ պահանջուածէն աւելին ընել:<br /><br />Մարմնին համար ըլլայ, թէ մտքին՝ ոխը մահացու թոյն մըն է:<br />Երջանիկ են անոնք, որոնք կը սորվին մոռնալ փոքր վիրաւորանքները և ներել՝ աւելի մեծ յանցանքները»:<br /><br />Մեծմայրս այս խրատականներէ վերջ կը պատմէր իր աւանդական հէքեաթը:<br /><br />Շատ հին դարերուն ազնիւ, բարի և քաջ թիկնապահ մը կ'ապրէր: Ան շնորհազրկուած էր թագաւորէն, որովհետեւ գողութեամբ ամբաստաներ էին զինքը:<br /><br />Թիկնապահը Ս. Ծննդեան գիշերը իր տան պարտէզին մէջ, կեռասէնիի մը մօտ ծունկի կուգայ և աղօթել կը սկսի:<br /><br />Այդ գիշեր ամէն կողմ ձիւնով ծածկուած էր: Երբ իր աղօթքը կը վերջանայ ոտքի կ'ելլէ և ապշած կը մնայ: Հակառակ ամէն կողմ ծածկող ձիւնին, կեռասենին խոշոր – խոշոր կեռասներով բեռնաւորուած էր:<br /><br />Թիկնապահը զարմացած կը վազէ իր կնոջը մօտ և կը պատմէ անոր եղելութիւնը:<br /><br />Թիկնապահին կինն ալ շատ կը զարմանյ և կ'ըսէ.<br />« Այս եղելութիւնը նշան մըն է, թէ Աստուած քեզի հետ է: Քանի մը խոշոր կողովներու մէջ լեցուր այդ կեռասները և գնա թագաւորին մօտ: Թագաւորը, անշուշտ որ կը լսէ քու դատդ»:<br />Թիկնապահը, կողովներուն մէջ կը լեցնէ կեռասները և ճամբայ կ'ելլէ: Երբ պալատին կը մօտենայ, գլխաւոր պահակը կը հարցնէ.<br /><br />« Ի՞նչ գործ ունիս հոս»:<br />«Թագաւորին կեռաս բերած եմ», կ'ըսէ թիկնապահը:<br />Կը ծիծաղի գլխաւոր պահակը և կ'ըսէ.<br />«Խե՜նթ մարդ, տարւոյ այս եղանակին կե՞ռաս կ'ըլլայ»:<br />Թիկնապահը կը բանայ իր կողովները և գլխաւոր պահակին ցոյց կուտայ հրաշալի կեռասները:<br />Գլխաւոր պահակը կը տեսնէ կեռասները և թիկնապահին կ'ըսէ.<br /><br />«Շատ լաւ, կրնաս անցնիլ: Պայմանաւ որ խոստանաս ինծի, թէ թագաւորը ինչ վարձատրութիւն որ տայ քեզի, մէկ երրորդը տաս ինծի»:<br /><br />Թիկնապահը նախ կը հակառակի այդ կարգադրութեան դէմ, սակայն տեսնելով որ հակառակիլը անօգուտ է կը խոստանայ և կը մտնէ պալատէն ներս:<br /><br />Թիկնապահը կը հանդիպի թագաւորին գլխաւոր սենեակապետին: Սենեակապետը կը հարցնէ թիկնապահին.<br />«Ի՞նչ գործ ունիս հոս»:<br />«Թագաւորին կեռաս բերած եմ», կ'ըսէ թիկնապահը:<br />Թագաւորին սենեակապետը կը շուարի, սակայն երբ կը տեսնէ սքանչելի կեռասները կը թոյլատրէ որպէսզի թիկնապահը ներս մտնէ: Թագաւորին սենեակապետը, թիկնապահին սապէս կ'ըսէ. <br />«Շատ լաւ, կրնաս անցնիլ: Պայմանաւ որ խոստանաս ինծի, թէ թագաւորը ինչ վարձատրութիւն որ տայ քեզի, մէկ երրորդը տաս ինծի:<br /><br />Թիկնապահը ճարահատ կը խոստանայ գլխաւոր սենեակապետին:<br />Թիկնապահը հասած էր թագաւորի առանձնադահլիճն առաջնորդող ներբանցքին առջեւ: Թագաւորին գլխաւոր թիկնապահը տեսնելով անոր կեռասները, կը համոզուի թէ թագաւորը շատ գոհ մնալով մեծապէս պիտի վարձատրէ այդ մարդը: Ան, թիկնապահին հետ սակարկութեան կը նստի և կ'ըսէ:<br /><br />«Թոյլատրէ որպէսզի ես մտնեմ թագաւորին մօտ: Ինչ որ ստանամ մէկ երրորդը կուտամ քեզ»:<br />Թագաւորէն շնորհազրկուած թիկնապահը կը պատասխանէ.<br />«Երկու երրորդը խոսդացած եմ ուրիշներուն»: <br />Գլխաւոր թիկնապահը կ'ուզէ, թագաւորին վարձատրութեան մէկ երրորդը:<br />«Մէկ երրորդը խոստանալու պարագային բան չի մնար ինծի», կ'ըսէ մարդը:<br /><br />Դժբախտաբար թագաւորին գլխաւոր թիկնապահը կը յամառի իր տեսակէտին վրայ: Մարդը կը տեսնէ որ ճար չունի, կը խոստանայ և կը մտնէ արքային մօտ: <br /><br />Արքան հիացած կ'ըսէ.<br />« Այս ինչ հրաշալի և զարմանալի բան: Ս. Ծնունդի շրջանին կեռա՜ս, պատմէ՛ տեսնենք ատոր պատմութիւնը»:<br />Մարդը կը պատմէ ամէն ինչ և կը բացատրէ թագաւորին: Թագաւորը կը հասկնայ, թէ թիկնապահը զրպարտութեան զոհ գացած էր:<br /><br />Թագաւորը կը հարցնէ շնորհազրկուած թիկնապահին.<br />«Այս կեռասներուն փոխարէն ի՞նչ կ'ուզես»:<br />Շնորհազրկուած թիկնապահը կը պատասխանէ.<br />«Տէր արգայ, եթէ հաճիք գաւազանի տասնըութ փառաւոր հարուած պիտի ուզեմ ձեզմէ»:<br /><br />Արգան շուարած կը պատասխանէ.<br />«Ես քեզի ծեծ քաշելու ի՞նչ պէտք ունիմ»:<br />«Այդ ձողին հարուածները ինծի չէ որ պիտի հասնին: Մինչեւ ձեր ներկայութեան արժանանալս երեք պահակի ձեռքէ անցայ: Ամէն մէկը ձեր վարձատրութեան մէկ երրորդը պահանչեց, որպէսզի իրեն տամ»:<br /><br />Թագաւորը խնդալով պատասխանեց.<br />«Անշուշտ որ անոնք իրենց վարձատրութիւնը պիտի ստանան»:<br /><br />Թագաւորը, անհաւատարիմ և ագահ պահակները իր մօտ կանչեց: Իր ներկայութեան բրնածեծ ըրաւ զանոնք ու անմիջապէս արձակեց պաշտօնէ:<br />Շնորհազրկուած թիկնապահն ու իր կինը դարձեալ պալատ հրաւիրուեցան: Անոնք, թագաւորին օգնեցին, որպէսզի ան շրջապատուի նոր ու հաւատարիմ պաշտօնեաներով:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />23-Յունուար-2012 Երկուշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-5139838557774081635?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-26596076418364022222011-12-05T02:14:00.000-08:002011-12-05T05:58:51.426-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-cEu5sd7aF3I/TtylsCejeDI/AAAAAAAAAZs/DfaYLBXX22g/s1600/Kalfayan%2BVarjaran.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 258px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-cEu5sd7aF3I/TtylsCejeDI/AAAAAAAAAZs/DfaYLBXX22g/s320/Kalfayan%2BVarjaran.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682599005832575026" /></a><br />Գալֆաեան Որբանոցը մեր համայնքի պատմութեան մէջ ունի իր ինքնուրոյն տեղը, ըլլալով աղջկանց որբանոց: Որբանոցը հիմնուած է 21 Նոյեմբեր 1866 թուականին Սրբուհի Մայրապետ Գալֆաեանի կողմէ: Սրբուհի Մայրապետ հիմնադիրն է նաեւ Գալֆաեան Ուխտի Միաբանութեան: <br />Անուրանալի է միաբանակից քոյրերու նախախնամական գործունէութիւնը: Անոնք ընտանեզուրկ որբուհիները պատսպարեցին և լաւ կրթութիւն տուին: Այդ որբուհիները ապագային դարձան ընտանիքի օրինակելի մայրեր, օրինակ ունենալով իրենց դաստիարակման ու կրթութեան համար տարուած աշխատանքները:<br /><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/-GOw6vOP2qzU/TtyoT8dfR1I/AAAAAAAAAaE/T_GJyuXHZDM/s1600/Mayrabed%2BSrpuhi.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 256px; height: 320px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-GOw6vOP2qzU/TtyoT8dfR1I/AAAAAAAAAaE/T_GJyuXHZDM/s320/Mayrabed%2BSrpuhi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682601890435516242" /></a><br />Ծնաւ 17 Փետրուար 1822 թուականին: Վախճանեցաւ 4 Յուլիս 1889 թուականին:<br />Սրբուհի Մայրապետ Նշան Գալֆաեան, Գարթալցի համեստ ընտանիքէ մը եկաւ Խասգիւղ: Ան, իր մօրը հետ ամբողջ օրեր ասեղնագործելով աչքի լոյս կը թափեր, որպէսզի ապրեցնէ իրմէ փոքրիկ քոյրերն ու եղբայրները:<br />Սրբուհին այսքանով չի գոհացաւ, Աստուծոյ նուիրուելու կոչում մը իր մէջ աշխատիլ սկսաւ: Տասնուեօթամեայ Սրբուհիին այդ Աստուածատուր կոչումը իր անձէն ներս աւելի շեշտուեցաւ, երբ ժանտախտի ճիրաններուն մէջ գալարուն անկողին ինկաւ:<br />Սրբուհիին մայրը Թագուհիի միակ փափաքն էր փեսայ մը ունենալ, որ տէր կանգնէր իր զաւակներուն և անոնց հօրմէն մնացած կալուածին:<br />Սրբուհի իր հիւանդութեան շրջանին իր մօտ կը կանչէ մայրը և ուխտել կուտայ իրեն, որ եթէ ողջամբ ազատի մահուընէ, չի հակառակի իր որոշման և նուիրէ զինքը Աստուծոյ:<br /><br /><br />Ո՞ր մայրն է ան, որ իր հոգեհատորը մահուան անկողնին մէջ տեսնէ և չի յարգէ անոր, թերեւս վերջին բաղձանքը:<br />Վերջապէս Սրբուհիին մայրը կը համոզուի և կ'ընդունի իր աղջկան բաղձանքը:<br />Սրբուհին այդ օրէն վերջ կամաց կամաց իր առողջութիւնը վերագտնել սկսաւ: Ան իր ամէնէն զարգուն մարմնական գեղեցկութեան և շնորհներուն մէջ, դեռ հազիւ 18 գարուններու տէր, ընդունեց մայրապետական քօղը, ամբողջովին ձեռք քաշելով աշխարհիկ կեանքէ և անոր հրապուրիչ հաճոյքներէն: (1840) <br />Այդ պահուն ան ունէր 17 աղջիկներ, գրեթէ ամէնքն ալ անճար ընտանիքներու ծոցէն հաւագուած էին:<br /><br />Թաղին Երեցը, արժանաշնորհ Տ. Գէորգ Ա. Քհնյ. Արծրունի, Սրբուհի Մայրապետը կ'ուզէր ծանօթացնել բարձրաշնորհ Տ. Ներսէս Եպսկ. Վարժապետեանի և Տ. Կարապետ Վրդ. Շահնազարեանի հետ:<br />Շահնազարեան Վարդապետ որ նոր վերադարձած էր Եւրոպայէն, ի տես քօղածածկ այս եռանդուն «Մայրապետին», կը յորդորէր յանկարծ ու կը ներշնչէ զինքը, ըսելով.<br />«Աղջիկս, աւելի լաւ է որ, դուն ինքզինքդ նուիրես հայ որբուհիներու դաստիարակութեան, քանզի Եւրոպայի մէջ քեզի պէս «Մայրապետներ» դպրոցներու մէջ աղջիկներ կը դաստիարակեն ու անոնց ֆիզիքական ու բարոյական զարգացման կը հսկեն. այդպէսով աւելի օգտակար կը դառնան իրենց շրջապատին»: <br /><br />Վարդապետը ճիշդ սրտէն խօսած էր Սրբուհիին ու առինքնած զինքը իր ամբողջ էութեամբ:<br />Սրբուհիին պատասխանը եղած էր յուսահատ և անճար.<br />«Հայր Սուրբ, ես ուսում չունիմ որ տղաքներ կրթեմ, հարստութիւն չունիմ որ օգտակար ըլլամ թշուառներուն, ուստի ինչ որ Աստուած պարգեւած է ինծի, կ'ուխտեմ նուիրել Ազգիս...»:<br /><br />Ու այդ պահուն արդէն իսկ կը հիմնուէր Գալֆաեան Աղջկանց Որբանոցը, այդ եռանդուն, ձեռներէց ու նուիրեալ կնոջ ձեռքով, ինչպէս կը վկայէ պատմութիւնը «17 անտէրունջ որբեր» ապաստան կը գտնէին Որբանոցին մէջ, եթէ արդէն կարելի էր Որբանոց ըսել տան մը մէջ ամփոփուած խումբ մը խլեակներու պատսպարանին: 1865 թուականը կը ցուցնէր տարեցոյցը և Գալֆաեան Տան դուռը գուրգուրոտ ձեռք մը հետեւեալ ցուցատախտակը կը զետեղէր, կարծես իր սրտին մէջ ճնճերող մուրազն ալ պինդ գամելով հոն.<br />«ՈՐԲԱՆՈՑ ԵՐԻՑ ԱՄԱՑ ԸՆԾԱՅՄԱՆ Ս. ԿՈՒՍԻՆ Ի ՏԱՃԱՐՆ»:<br /><br />Սրբուհի Մայրապետ՝ ան շնորհալի կինը, քօղը գլուխը, պայուսակն ի ձեռին ամառ ու ձմեռ գիւղէ գիւղ, դուռնէ դուռ վազելով իր որբուհիներուն համար օգնութիւն կը խնդրէր: Օր մըն ալ ապտակուեցաւ չարաչար: Սրբուհի Մայրապետ աւետարանական հեզութեամբ մը, այդ ամբարիշտ հարուածն իջոցնողին ըսաւ.<br /><br />«Շնորհակալ եմ էֆէնտի, այս ապտակը իմ բաժինս է, հապա խեղճ որբերուս ի՞նչ տանիմ»:<br /><br />Ան, արդարեւ իւր սիրական որբոց բարւոյն համար, անտրտունջ և սիրայօժար, առաջին օրէն իսկ պատրաստ ու յանձնառու եղած էր մարդկային այդ ամէն տգեղութեանց: Ան ամէն անգամուն սապէս կ'ըսէր.<br />«Մարդկային փրկութեան համար իւր արիւնը թափող Քրիստոսին անգամ գլխուն փուշէ պսակ դրին, ալ ինծի պէս ողորմելիին խօ՞սքը կ'ըլլայ»:<br /><br />Որպէս գործնական միտք, Սրբուհի Մայրապետ իր հանգանակած գումարներէն որոշ մաս մը մէկդի դնելով, հաստատութեան համար հասութաբեր կալուած մը գնեց Ղալաթիոյ մէջ:<br /><br />1870 թուականի գարնան օր մը, Քեաղըտհանէի մէջ որբուհիներու ընկերակցութեամբ կը ներկայանար Սուլթան Ազիզ Կայսեր, ապահովելով 50 ոսկիի նուիրատուութիւն մը ու պետական զանազան յատկացումներ:<br /><br />Սրբուհի Մայրապետ քսանըչորս տարուան հոգեկան ու մարմնական տաժանակիր աշխատանքներէ վերջ, շաքարախտի ճիրաններուն մատնուած անկողին կ'իյնար 1889 Սեպտեմբերին: Զինքը դարմանող բժիշկներն էին Տօքթ. Ստեփան Փաշա Ասլանեան, Տօքթ. Տիգրան Փաշա Փէշտիմալճեան, Տօքթ. Տիրան Էֆ. Քաբամաճի, Տօքթ. Տէքօսիօ, Տօքթ.Ասլան ևլն.:<br /><br />Աւելորդ է ըսել թէ ինչ մեծ տառապանք էր այն անշարժութիւնը, որուն կ'ենթարկուէր մէկը, որ համակ կենսունակութիւն, կորով ու խանդ էր: Այս էր դժուարին պարագան Սրբուհի Մայրապետի համար, որու կենսագիրը արդարօրէն կ'ըսէր.<br />«Օհ, տեսնելու արժանի բան էր այդ միջոցին Մայրապետը, այն արի կինը, մարմնաւորեալ այն գործունէութիւնը, երկաթէ վանդակի մը մէջ շղթայուած առիւծի մը յուսահատական պատկերը կը ներկայացնէր»:<br /><br />Սրբուհի Մայրապետ պիտի չապրէր: Ինքն ալ կ'զգար մօտալուտ վախճանը և իբր միակ ու գերագոյն վարձատրութիւն իւր բազմամեայ վաստակոց, առանձին նամակաւ մը կը խնդրէ Ամեն. Տ. Խորէն Սրբազան Պատրիարքէ որ բարեհաճի մատրան մը շինութեան հրամանն ստանալով զինքը հոն, իւր հիմնած Հաստատութեան մէջ իսկ թաղել տալու հարկ եղած արտօնութիւնն առնել: Ամեն. Ս. Պատրիարք Հայրն կը հաճի ամէն ինչ կարգադրել ըստ փափաքանաց մահամերց բարերարուհիին:<br />Արդարեւ կարճատեւ հիւանդութենէ վերջ Սրբուհի Մայրապետ կը թողուր այս աշխարհը 4 Յուլիս 1889 Երեքշաբթի օր, 67 տարեկան հասակին:<br /><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/-XyQUdOCLEQA/Ttyrv7XIjzI/AAAAAAAAAaQ/DMtzEp-srpo/s1600/Mayrabed%2BYeranuhi.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 236px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-XyQUdOCLEQA/Ttyrv7XIjzI/AAAAAAAAAaQ/DMtzEp-srpo/s320/Mayrabed%2BYeranuhi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682605669711646514" /></a><br /><br />Ամեն. Ս. Պատրիարք Հայրը, 9 Օգոստոս 1889 թուականին Երանուհի Մայրապետը Գալֆաեան Որբանոցի «ՄԱՅՐ-ԽՆԱՄԱԿԱԼ» կը կարգէ:<br />Երանուհի Մայրապետ Հովհաննէսեան Որբանոցէն հասած որբուհի մը ըլլալով իր յօժար կամքով կ'ընթունի Մայրապետական քօղը:<br />Ան, 22 Նոյեմբեր 1902 թուականին կը վախճանի և կը թաղուի Հալըճըօղլուի Ազգային Գերեզմանատան մէջ:<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-jwZMcSPNZFQ/TtytYok2lsI/AAAAAAAAAac/rcj9fV1xEdI/s1600/Mayrabed%2BKrisdine.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 240px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-jwZMcSPNZFQ/TtytYok2lsI/AAAAAAAAAac/rcj9fV1xEdI/s320/Mayrabed%2BKrisdine.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682607468555179714" /></a><br />Քրիստինէ Մայրապետ, Երանուհի Մայրապետի կաթուածահար ըլլալէն քիչ յետոյ 13 Սեպտեմբեր 1902 թուականին Տեղակալ կը կարգուի Որբանոցին:<br />Քրիստինէ Մայրապետ սիրով ընդունելով իրեն առաջարկուած այս նուիրական այլ դժուարին պաշտօնը, կուգար Խասգիւղ, ուր նախապէս հաւանաբար չէր այցելած իսկ:<br />Պէտք է խոստովանիլ թէ, Քրիստինէ Մայրապետի համար նախախնամական տնօրինութիւն մըն էր կարծես Գալֆաեան Որբանոց մուտքը, երկու զինուորեալներու, որոնք աւելորդ է ըսել թէ իր ստանձնած այս պատասխանատու ու դժուարին գործին մէջ իր գլխաւոր ու հաւատարիմ գործակիցները պիտի ըլլային:<br /><br />Աղաւնի ու Մարիամ Քէօսէեան դեռատի քոյրերն էին անոնք, ըլլալով զաւակները Արաբկիրցի բարեպաշտ ու բազմանդամ ընտանիքի մը: Հակառակ ծնողներու բուռն ընդդիմութեան, ներքին անբացատրելի զգացումէ մը մղեալ նուիրուած էին սրբազան պարտականութեան մը:<br /><br />Երկու տարի վերջ, Օրմանեան Սրբազանի ձեռամբ Մայրապետական քօղ ու սքեմ կը տրուէր ընծայացու Աղաւնի ու Մարիամ Քէօսէեան քոյրերուն: Անոնք իբրեւ ուխտեալ, անձնուիրաբար կը ծառայէին Որբանոցին մէջ, աջ բազուկը հանդիսանալով Քրիստինէ Մօր:<br /><br />Օրմանեան Սրբազան իր նախորդ, ու Գալֆաեան Որբանոցի հիմնադրման գլխաւոր սատարողներէն Վարժապետեան Պատրիարքի ու անզուգական Շահնազարեան Վարդապետի նման, լայնօրէն կը գնահատէր Որբանոցին կատարած նախախնամական դերը Հայ իրականութեան մէջ ու նոյնքան օգտակար կը համարէր ուխտեալ Քոյրերու Միաբանութեան մը գոյութիւնը: Ու առ այդ հետեւելով Մայր Մաշտոցի ցուցմունքներուն, կուտար իր հայրական օրհնութիւնը:<br /><br />26 Յուլիս 1919 թուականին, 17 տարուան տքնաջան ու նոյնիսկ արդիւնաւոր պաշտօնավարութենէ մը վերջ, իր աջքերը կը փակէր Քրիստինէ Մայրապետ Փափազեան, կրելով միեւնոյն ատեն իրեն յանձնուած նուիրական աւանդը լաւագոյն մատակարարած ըլլալու գոհունակութիւնը:<br /><br />Մահուընէն չորս օր վերջ, Որբանոցի մատրան մէջ տեղի կ'ունենար մեծաշուք յուղարկաւորութիւնը, նախագահութեամբ Անեն. Սրբ. Պատրիարք Հօր, որ իր դամբանականին մէջ լաւագոյն կը պատկերացնէր Քրիստինէ Մայրապետին կեանքն ու գործը:<br /><br />Իր և ուխտակից Քոյրերու փափաքին համաձայն, Քրիստինէ Մայրապետ Փափազեանի յոգնատանջ մարմինը կ'ամփոփուի Որբանոցի պարտէզին մէջ:<br /><br /><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/-aZKTykIcm4M/TtyuzJxL1EI/AAAAAAAAAao/AuLuBZ4TpiU/s1600/Mayrabed%2BAgavni.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 240px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-aZKTykIcm4M/TtyuzJxL1EI/AAAAAAAAAao/AuLuBZ4TpiU/s320/Mayrabed%2BAgavni.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682609023653499970" /></a><br />4 Օգոստոս 1919 թուականին Որբանոցի Մատրան մէջ կը կատարուէր Քրիստինէ Մայրապետի մահուան քառասնից լրման Ս. Պատարաքը: Ս. Պատարաքէն վերջ կարդացուեցաւ Պատրիարքական Կոնդակը, որով պաշտօնապէս կը հաստատուէր Աղաւնի Մայրապետի Որբանոցի Մայրութեան պաշտօնը: <br /><br />Ս. Պատրիարքը Գալֆաեան Որբանոցի Մայրութեան բարձրացուց Քոյր Աղաւնի Քէօսէեանը, որուն նուիրեց այս առթիւ Քրիստինէ Մայրապետի Խաչը, Մատանին ու յորդորական մը ուղղեց որբուհիներուն որ յարգեն իրենց նորընտիր Մայրը, որ իր աննկուն ջանքերով արժանի կ'ըլլար այս պատիւին:<br /><br />Այսպէսով Քրիստինէ Մօր կը յաջորդէր Աղաւնի Մայրապետ Քէօսէեան, որ ինքն ալ փոքր տարիքէն իսկական նուիրեալ մը ըլլալով, անսայթակ կերպով պիտի տեւակացնէր Իրեն յանձնուած նուիրական աւանդը:<br /><br />Այսպէս Մայր Աղաւնի, այս նուիրական աւանդը պաշտօնապէս ստանալէ վերջ, կը ձեռնարկէր լուրջ աշխատութեան, ըստ առաջնոյն իրեն գործակից ունենալով Խնամակալութիւնն ու մասնաւորաբար այս վերջիններէն Արամ Գարակէօզեանը, որու ունեցած նուիրումն ու փարումը ամէն գնահատանքէ վեր եղած է միշտ:<br /><br />Անվարան կարելի է ըսել թէ եղած են ատեններ, երբ Արամ Գարակէօզեանի անունը գրեթէ նոյնացած է Գալֆաեան Որբանոցի անուան հետ: Խիստ պատկարելից են հետեւեալ տողերը, որոնք նուիրուած էին Որբանոցի 68ամեակի առթիւ լոյս ընծայուած գրքոյկին մէջ:<br /><br />«Հաստատութեան պատմութեան և անոր վերածնունդի գործին հետ կապուած է նաեւ անունը Տիար Արամ Գարակէօզեանի, որդի Տիկ. Վասիլուհի Գարակէօզեանի, որուն եռանդուն աջակիցը եղաւ առաջին իսկ օրէն, անկեղծ նուիրումով:<br />Արդարեւ, Տիար Արամ Գարակէօզեան ոչ միայն աջակից այլ և հեղինակ ու առաջնորդ եղաւ այս հաստատութեան մէջ կատարուած բոլոր բարեկարգչական և վերաշինական ձեռնարկներուն»: (Էջ 547)<br /><br />Գալֆաեան Հաստատութիւնը որպէս Որբանոց ու Կրթական, շնորհիւ Մօր, Քոյրերուն ու Խնամակալութեան, մտած էր իր ծիրին մէջ ու անսայթաք կը շարունակէր իր ուղին, իրեն գլխաւոր զօրաւիգ ունենալով ժողովրդային անխառն նուիրաբերումը:<br /><br />Որպէս Հայաստանեայց Ս. Եկեղեցւոյ նուիրեալներ, անշուշտ թէ Քէօսէեան Քոյրերն ալ պիտի փափաքէին ուխտի երթալ Հայ Երուսաղէմը, Քրիստոսի Ս. Գերեզմանին վրայ դնելու համար իրենց ճակատը:<br /><br />Արդարեւ երբ վստահ էին թէ քանի մը ամսուան համար սրտակից ձեռքերու պիտի կարենային վստահիլ իրենց յանձնուած Աւանդը, կը ձեռնարկէին այս ուխտակնացութեան ու առ այդ 1932 տարւոյ Մարտին կ'ուղեւորէին դէպի Երուսաղէմ:<br /><br />Իրենց այցի ճամբուն վրայ միջոց մը կանգ առին Եգիպտոս, այնտեղ լայն շահագրգռութեան առարկա ըլլալով, արժանացան արժանավայել ընդունելութեան:<br />Եգիպտահայութեան բարոյական ու նիւթական գնահատանքը մեծ կ'ըլլար Գալֆաեան Որբանոցի հանդէպ, որու զոյգ ներկայացուցիչները կը հիւրասիրուէին ազգային շրջանակներու կողմէ:<br /><br />1932 Մայիսի 19ին երկամսեայ ուղեւորութենէ մը վերջ Իսթանպուլ կը վերադառնային Քէօսէեան Քոյրերը ու կը վերստանային իրենց «Աւանդ»ը անեղծ կերպով:<br />Երկար ատենէ ի վեր սովորութիւն դարձած էր ամէն տարի տօնել Որբանոցի հիմնարկութեան տարեդարձը Նոյեմբեր 21ին ուրոյն կրօնական ու աշխարհիկ հանդիսութիւններով, որոնց կը նախագահէր օրուան Պատրիարքը:<br /><br />Այս հանդէսները Որբանոցիս համակիրներու ու բարեկամներու մտերմիկ սեղանի մը շուրջը բոլորուելու առիթը կը ստեղծէին, ուր միեւնոյն ատեն կը գոյանային պայմանադրական նուէրները: Յիշեալ հանդեսները, առաւել կամ նուազ փայլով անխափան կը շարունակուին ցարդ:<br /><br />Միայն թէ, Հաստատութեան 75ամեակը, որ կը զուգադիպէր 1941ին, Բ. աշխարհամարտի պատճառաւ աւելի քան անշուք անցած էր:<br /><br />Այսպէս Մայր Աղաւնի Քէօսէեան բարւոք պաշտօնավարութենէ մը վերջ, իր աչքերը կը փակէր 1955 տարւոյ Օգոստոսի 2ին, իր ետին թողլով աւելի քան 55 տարիներու իսկապէս բեղմնաւոր շրջան մը:<br /><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/-PLzkQV0c-6Q/Tty4sl_0_kI/AAAAAAAAAa0/BkRLu7vw4Ok/s1600/Mayrabed%2BMariam.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 214px; height: 320px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-PLzkQV0c-6Q/Tty4sl_0_kI/AAAAAAAAAa0/BkRLu7vw4Ok/s320/Mayrabed%2BMariam.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682619906088304194" /></a><br />Այն բոլոր մեծ սուգերը, որոնք կարծես անմխիթար կը թողուն ողջ մնացողները, կը սփոփուին մասամբ երբ այս վերջիններուն կը յաջորդեն արժանաւորներ, լեցնելով առաջ եկած պարապը:<br /><br />Գալֆաեան Որբանոցը իր Մեծաւորուհին, իր Մայրը, Աղաւնի Մայրապետ Քէօսէեանը կորսունցուցած էր: Բարեբախտաբար անոր կը յաջորդէր նոյնքան արժանաւոր ու կորովի հարազատը, Քոյր Մարիամ Քէօսէեանը:<br /><br />Իրականութեան մէջ, Աղաւնի Մայրապետի արժանաւոր յաջորդը, անարժան կը նկատէր ինքզինքը որպէս յաջորդ իր երջանկայիշատակ քրոջ, իր ուժերէն վեր կը գտնէր «Որբանոցի Մայր»ութեան պաշտօնը: Գարեգին Պատրիարք սակայն, քաջ ճանչնալով զայն, կը յուսադրէր զինքը, կ'ամրապնդէր իր կորովը ու ի վերջոյ կը պարտադրէր որ Քոյր Մարիամ ըլլայ Մայրը Գալֆաեան Որբանոցին:<br /><br />Արդարեւ իր դատումին մէջ չէր վրիպած Գարեգին Պատրիարք ու Մայր Մարիամ Քէօսէեան արժանաւորապէս պահպանեց իրեն յանձնուած սրբազան աւանդը ու որպէս պահապան հրեշտակ իր թեւերը տարածած էր իր քոյրերուն և սանուհիներուն վերեւ: Աւելորդ էր ըսել թէ, Մայր Մայրամ երկար տարիներ գործակցած ըլլալով իր քրոջ, անփորձ մը չէր այս մարզին մէջ ու որոշ էր թէ դժուարութիւն պիտի չկրէր վարչական ու մատակարարական գործերու մէջ:<br /><br />Մարիամ Աւագ Սարկաւագուհի Քէօսէեանի Ուխտը.<br /><br />«Կ'ուխտեմ ամբողջ էութեանս վկայութեամբ, մնալ ցմիշտ անսայթաքօրէն հաւատարիմ երջանկայիշատակ հիմնադիր Գալֆաեան Սրբուհի Մօր կտակին, ու չշեղիլ բնաւ անոր պարտադրած հրահանգներէն, հսկելով խղճի մտօք, անոր տրամադրութեանց անթերի գործադրութեան և ջանալով արդիւնաւորել այս բոլոր պայմաններով, Պատրիարքական բարձր հրամանաւ նուատիս յանձնուած պաշտօնը, ի փառս Աստուծոյ, յօգուտ և ի բարգաւաճումն այս նուիրական Տան»:<br /><br />Մայր Գալֆաեան Որբանոցի և Տան<br />Մարիամ Աւագ Սարկաւագուհի Քէօսէեան<br />20 Նոյեմբեր 1955 <br />Գալֆաեան Աղջկանց Որբանոց<br /><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/-Es2lSYE6yGk/Tty8-hmJKXI/AAAAAAAAAbA/7owrUlv_qjw/s1600/Kha%25C3%25A7.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 261px; height: 308px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-Es2lSYE6yGk/Tty8-hmJKXI/AAAAAAAAAbA/7owrUlv_qjw/s320/Kha%25C3%25A7.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682624612190988658" /></a><br /><strong>ՔՈՅՐ ՆԵՎՐԻԿ ԲԱՍՄԱՆԵԱՆ<br /> «1881-1952»</strong><br />Գալֆաեան Որբանոցի Քոյրերը մեծ մասամբ նոյնինքն Որբանոցին մէջ հասակ առած Սանուհիներ են, որոնք ներշնչուելով զիրենք խնամող Մայր ու Քոյրերու բարի կենցաղէն, օրինակուելով անոնցմէ, ուզած են հետեւիլ այս վերջիններու հետապնդած զոհաբերումի ու նուիրման ուղիին:<br />Ասոնցմէ մին էր Քոյր Նեվրիկ Բասմանեան, որ Հաստատութեան սանուհիներէն ըլլալով, փոքր տարիքէն իր մէջ Մայրապետական կոչում զգալով, ուխտած էր նուիրուիլ Որբանոցին ու օգտակար ըլլալ իր նմաններուն:<br />Այսպէս ան ծնած ըլլալով Սամսոն բարեկեցիկ ծնողքէ, փոքր տարիքէն որբանալով, իր երկու քոյրերուն հետ 1896թուականին կ'ընդունուէր Որբանոց, Երանուհի Մայրապետի օրով:<br /><br />Իր երկու քոյրերը, աւարտելէ վերջ Հաստատութեան կրթական շրջանը, ամուսնութեան տրուած էին Որբանոցին կողմէ, ինչպէս սովոր էր այն ատեն: Ինք սակայն, երբ այլեւս չափահաս էր, Քրիստինէ Մայրն ու Խնամակալութիւնը, նկատի ունենալով իր բաղձանքը, դիմելով Ս. Պատրիարք Հօր, կը խնդրէին որպէսզի հաճի գոհացում տալ այս վերջնոյն փափաքին, շնորհելով իրեն մայրապետական քօղ:<br /><br />Արդարեւ 24 Նոյեմբեր 1906 թուականին Հաստատութեան հիմնարկութեան 40.երորդ տարեդարձին հանդիսութեանց ընթացքին, Օրմանեան Պատրիարք յատուկ օրհնութեամբ, Որբանոցի Մատրան մէջ Մայրապետական Քօղ կուտար Քոյր Նեվրիկ Բասմանեանի:<br /><br />Այդ շրջաններուն Ետիքուլէի Ս. Փրկիչ Ազգ. Հիւանդանոցին մէջ հաստատուած էր երկու տարի տեւողութեամբ հիւանդապահութեան գործնական դասընթացք մը: Քոյր Նեվրիկ հետեւելով յիշեալ դասընթացքին, կ'իւրացնէ այս յոյժ մարդասիրական ասպարէզը ու կը վկայուի համապատասխան վկայականով, որ կը վաւերացուէր Հիւանդանոցի վիրաբուժապետ Տօքթ. Զարդարի ու Տօքթ. Մասիսի կողմէ: Ապա վերադառնալով Որբանոց, այլ պարտականութեանց կողքին մեծապէս օգտակար կ'ըլլայ Հաստատութեան, գուրգուրոտ մօր մը նման խնամելով տկարակազմ որբուհիները:<br /><br />1918 թուականին, երբ ուրոյն հանդիսութեամբ Քրիստինէ Մայր սարկաւագ կը ձեռնադրուէր, Քոյր Նեւրիկ, Աղաւնի և Մարիամ Քէօսէեան Քոյրերու առընթեր կը ստանար Դպրութեան չորս աստիճանները:<br /><br />Քոյր Նեվրիկ շնորհիւ իր հեզահամբոյր բնաւորութեան, արժանացած էր իր անմիջական շրջապատի ու Որբանոցի համակիրներու անվերապահ սիրոյն ու յարգանքին:<br />Տառապագին հիւանդութենէ մը վերջ, որ զինքը անդամալոյծ վիճակի մէջ գամուած կը պահէր անկողնոյն, վայելով սակայն Հաստատութեան Մօր և Քոյրերուն գուրգորանքն ու հոգածութիւնը, Քոյր Նեվրիկ Բասմանեան Յուլիս 1952 թուականին աւանդած էր իր անբիծ հոգին Ազգային Հիւանդանոցին մէջ:<br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-WAYUY01khuc/TtzAoZi_yuI/AAAAAAAAAbY/O8j-HFwru5k/s1600/Mayrabedner.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 347px; height: 400px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-WAYUY01khuc/TtzAoZi_yuI/AAAAAAAAAbY/O8j-HFwru5k/s400/Mayrabedner.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682628630119697122" /></a><br /><br /><strong>ԱՐՈՒՍԵԱԿ ՄԱՅՐԱՊԵՏ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ</strong><br />Ան, փոքր տարիքին Գալֆաեան Որբանոց մտնելով, հասակ առած էր Հաստատութեան մաքուր ու տոհմիկ մթնոլորտին մէջ:<br />Վարժարանին շրջանը կը բոլորէր 1917ին հինգ ընկերուհիներու հետ, տնօրէն ունենալով մեծանուն դաստիարակ Հմայակ Շիշմանեանը:<br /><br />Ան չափահաս ըլլալէ վերջ, որպէս ընծայացու կը ծառայէր Որբանոցին՝ Մօր ու Քոյրերու կողքին, երբ 26 Նոյեմբեր 1919ին Հաստատութեան 53րդ տարեդարձին, ընդառաջելով իր ջերմ փափաքին ու Խնամակալութեան դիմումին, Տ. Զաւէն Պատրիարք Եղիաեան Մայրապետական քօղ ու օրհնութիւն կը շնորհէր իրեն:<br /><br /><strong>Մայր Արուսեակի յիշատակներէն.</strong><br />Հազիւ ինը տարեկան էի այն ատեն, երբ 1905 Դեկտեմբերի ցուրտ օր մը, Մայր Քրիստինէ Փափազեան, հանգուցեալ մայրս դարմանող բժիշկին յանձնարարութեամբ մեր տունը եկաւ: Իր երեւումը բարի հրեշտակի մը ազդեցութիւնը գործեց մեր վրայ: Մայրս իր մտահոգութիւնը յայտնեց մեր ապագայի մասին: Մայր Քրիստինէ մխիթարեց զինքը և ապահովցուց խոստանալով տէր կանգնիլ իր երկու զաւակաց:<br />Գորովալի մայրս չեմ գիտեր թէ ի՞նչ զգաց մեր բաժանումի պահուն ու մենք երկու գառնուկներ, ձեռք ձեռքի ու անգիտակից ներս մտանք դռնէ մը, որուն հրապուրիչ մուտքը, ծառեր ու ծաղիկներ, տղոց ուրախ խաղերնու զուարթաձայն երգերը ամէն ինչ մոռցնել տուին մեզ: Գիշերները միայն, մթութեան ու լռութեան մէջ մտքով կը թռչէի մեր համեստ տունը ու կը կարծէի դեռ գտնել անուշիկ մայրիկս պառկած անկողինին մէջ:<br /><br />Տարիներ վերջ, երբ դեռ ուսանող, պարագան ներկայացաւ որ նուիրումի ուխտս յայտնեմ Մայր Աղաւնիի միջոցաւ, Մայր Քրիստինէ խանդաւառուած «Արդէն կը գուշակէի» ըսաւ ու յիշեց այն բարի օրը, ուր հանդիպած էր մօրս և կրկնեց այն օրուան անոր ըսած խօսքը. «Մայր իմ, մեծ աղջիկս առ, օր մը անոր խերը կը տեսնես» և աւելցուց. «Օրհնեալ ըլլայ, որքան իրաւունք ունի եղեր»:<br /><br />Օրհնեալ ըլլայ նաեւ յիշատակը իմ թանկագին հոգեւոր Մայրերուս՝ Մայրեր Քրիստինէի, Աղաւնիի և Մարիամի, որոնց տաքուկ շունչին տակ ստացայ հոգեւոր դաստիարակութիւն մը և ուսում, ըլլալով աշխարհի ամենէն երջանիկ արարածներէն մին:<br /><br />1933 թուականին, երբ Մայր Աղաւնի Քէօսէեան դէպի Երուսաղէմ կատարած իր ուղեւորութենէն վերադարձած էր, կը խնդրէր Նարոյան Պատրիարքէ, որպէսզի իր աջակից Քոյրերուն Դպրութեան աստիճաններ շնորհէ, ի վարձ իրենց բարւոք ու խղճամիտ ծառայութեան:<br /><br />Արդարեւ նոյն տարւոյ Նոյեմբերի 24ին Հաստատութեան 67.երորդ տարեդարձի առթիւ կատարուած հանդիսութեան պահուն Ս. Պատրիարք Հօր ձեռնադրութեամբ Արուսեակ Մայրապետ և Զարմուհի Մայրապետ կը ստանային Դպրութեան չորս աստիճանները և ուրար կրելու արտօնութիւն, որով իրաւունք կը ստանային ի նկարկելու ու Աւետարան կարդալու Ս. Պատարաքի միջոցին:<br /><br />Արուսեակ Մայրապետ ստացագիր ի ձեռին, առանց խոնջելու ու տրտնջալու կը դիմէր հաստատութիւնէ հաստատութիւն, որպէս նուէր ապահովելու համար այն բազմապիսի շինուածանիւթերը, որոնք անհրաժեշտ կը նկատուի Որբանոցի շէնքի տեւական նորոգութեանց համար: Այսպէս երբ Արուսեակ Մայրապետ ընդհանրապէս նուազագոյն սակով, կապահովէր որբանոցին ինչ ինչ կարիքները, կը պատահէր բարերարներ որոնք ինքնաբերաբար կը նուիրէին կարեւոր նուէրներ, որոնց ի տես կը մոռնար կարծես իր յոգնութիւնը:<br />Որբանոցին օգտին կատարած այս ինքնաբուխ նուիրահաւաքման մէջ իր կարեւորագոյն տեղը ունէր անշուշտ Արուսեակ Մայրապետի վայելած լայն ժողովրդականութիւնը ու այս պարագան պատահաբար իրեն յիշեցնողներու, ամենայն համեստութեամբ կը պատասխանէր ան.<br />«Այս նուէրները ոչ թէ ինձ համար, այլ Գալֆաեանը յատկանշող այս սեւ քօղին համար կուտան» ցոյց տալով իր գլխու մայրապետական սեւ քօղը:<br /><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/-72o2vjrdLYs/TtzDn4uH7YI/AAAAAAAAAbk/_2QZUjbA_PM/s1600/Zarmuhi%2BMayrabed.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 317px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-72o2vjrdLYs/TtzDn4uH7YI/AAAAAAAAAbk/_2QZUjbA_PM/s400/Zarmuhi%2BMayrabed.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682631919842880898" /></a><br /><strong>ԶԱՐՄՈՒՀԻ ՄԱՅՐԱՊԵՏ ՄԵՀՐԱՊԵԱՆ</strong><br />Տեղապահ Սրբազանը և Հաստատութեան Մայրը ծածկեցին մայրապետական սեւ քօղով ծաղկահասակ հայուհիին գլուխը:<br />Ան վարժարանի շրջանը կ'աւարտէր 1920 թուականին ընկերակից ունենալով հինգ ընկերուհիներ:<br /><br />Զարմուհի Մայրապետ սկիզբէն ի վեր իր բազմակողմանի ձիրքերը ի սպաս դնելով Որբանոցի սանուհիներուն, ոչ մէկ ջանք կը խնայէր լաւագոյն զարգացման ու դաստիարակման համար, որպէսզի անոնք ըլլան օրինակելի ու համայնքին օգտակար տարրեր:<br /><br />Ինչպէս իր գործակից Քոյրերը, ան ալ իր բազմակողմանի աշխատութեանց կողքին կը դասաւանդէր հետեւեալ ճիւղերը. թուաբանութիւն, երկրաչափութիւն, գիտութիւն, գծագրութիւն, ձեռագործ, եկեղեցական երգեցողութիւն ևլն.:<br /><br />Քոյր Զարմուհի իր միաբանակից Քրոջ, Արուսեակի հետ միասնաբար ստացած էր դպրութեան չորս աստիճանները ու Ս. Պատարագի մատուցման պահուն կ'սպասարկէր Ս. Սեղանին:<br /><br />Զարմուհի Մայրապետ որպէս արուեստագէտ հոգի, միեւնոյն ատեն սիրահար էր նաեւ ծառ ու ծաղիկներու ու Որբանոցի պարտէզներու պատշաճ ու ճաշակաւոր յարդարանքը կը կրէին իր ձեռքին դրոշմը ու հոգածութիւնը:<br /><br />Զարմուհի Մայրապետի յիշատակներէն.<br /><br />14 Փետրուար 1918 Տէառընդառաջի օրն էր: Մեր հանգուցեալ Մօր՝ Քրիստինէ և Քոյրեր Աղաւնիի, Մարիամի ու Նեւրիկի դպրութեան չորս աստիճաններ պիտի տրուէր Տ. Գաբրիէլ Արք. Ճէվահիրճեանի ձեռամբ, առ ի վարձատրութիւն իրենց բարւոք ծառայութեան Ազգին Տան:<br /><br />Առաւօտուն կանուխ արդէն փոքրիկ Մատուռը կը յորդէր հաւատացեալներով: Երգեցողութիւնները մենք սանուհիներս կը կատարէինք առաջնորդութեամբ Որբանոցիս Տնօրէն Հնգց. Հմայակ Էֆ. Շիշմանեանի:<br /><br />Այդ օրերուն հացը բաժնեչափով «վէսիքա» էր և հազիւ մեր նախաճաշին կը բաւէր: Խեղճ Մայրը և Քոյրերը քանի կը տեսնէին բազմութիւնը, այնքան կ'աւելնար իրենց մտահոգութիւնը, կարեւորը հացն էր, ինչո՞վ պիտի կշտացնէինք առ նուազն մեզի չափ անօթի այդ բազմութիւնը...:<br />Մեծ է Քրիստոսի զօրութիւնը:<br /><br />Ու այսպէս ժամերը կը սահէին և մենք կ'սկսինք Խոհուրդ Խորին Անհաս Անսկիզբն երգել:<br /><br />Յանկարծ դուռը կը զարնուի բնականէն աւելի ուժգին. երկու բեռնակիրներ կողովներ կռնակնին առած կը մտնան ոստիկանի մը հետ ու կը բարձրանան սանդուխներէն վեր:<br />Ով զարմանք... եղածը հաց էր. այո հաց էր. միթէ հաւատալի՞ք բան էր. ուրկէ՞ կուգար և ո՞վ էր ղրկած արդեօք: Մինչ մենք հետաքրքրութեամբ մտածումներու մէջ էինք, չարաճճիին մէկը անմիջապէս Մատուր կը սպրդի ու կամաց մը ականջնուս կը փսփսայ:<br /><br />Մեր Հալըճըօղլուի փուռը հացը որոշեալ չափէն նուազ հանած ըլլալուն, բոլորը կը գրաւուին ու շիտակ Որբանոց կը բերուի ոստիկանի մը հսկողութեամբ...:<br />Այստեղ կ'ուզեմ մեր երախտագիտութիւնը յայտնել յարգելի Նահիյէ Միւտիւրներու ու Քօմիսէրներու, որոնք միշտ իրենց հոգածութեան առարկայ ըրած են Որբանոցը: Ամէն նեղ օրերուն իրենց մարդասիրական բաժինը ունեցած և վազած են օգնելու այս հաստատութեան:<br /><br />Ս. Պատարագը կը վերջանայ, բոլոր ներկաները ուղղակի ճաշարան կ'երթան իրենց ստամոքսները հանդարտեցնելու համար, որովհետեւ բողոքի ձայներ խունկի հետ խառնուելով կը բարձրանար ու կը կարդացուէր դէմքերու վրայ:<br />Կերան բոլորն ալ կուշկուտուռ, յագեցան ու մնացեալն ալ մենք կերանք երկու օր. Հայր Աբրահամու տունը, Հայր Աբրահամու սեղանը, ոչ ոք անօթի մնացած է:<br /><br />Նախախնամութիւնը շատ անգամներ իր զօրութիւնը ցոյց տուած է ինչ ինչ նեղութիւններու ատեն:<br />Անցեալի այս օրը խոր տպաւորութիւն թողուցած է վրաս: Հինգ հաց և երկու ձուկերու հրաշքը այստեղ, այս Տան մէջ աչքերովս տեսած ու հաւատացած եմ թէ, ձեռք մը կայ որ դէպի բարին կ'առաջնորդէ այն, որ կը քալէ շիտակ ճամբէն և անոր, որուն խիղճը միշտ արթուն է Տիրոջ դատաստանին առջեւ:<br /><br />Զարմուհի Մայրապետ պատասխան այն հարցումին թէ, որոնք են այն շարժառիթները, որով ընդունած էր մայրապետական քօղը: Սապէս կ'ըսէր.<br /><br />«Մայրս շատ կանուխէն կորսնցուցած էի: Հայրս՝ Տէր Եղիսէ քհնյ. Մեհրապեան, նահատակուած էր ազգին թողլով երեք որբեր: Եղբայրս (Տէր Շաւարշ քհնյ. Մեհրապեան «Պուէնոս Այրէս») ես և քոյրս, Գալֆաեան և Գարակէօզեան Որբանոցները բացած էին իրենց դռները մեր առջեւ:<br />Ապրին յաւէտ, մենք մեր տունը գտած էինք, սակայն ամեն անգամ որ ճաշի նստէինք, լալով կուլ կուտայի պատառներս, խորհելով որ բեռ եղած ենք Ազգին: Ես հացը կ'ուտէի, իսկ հացն ալ զիս: Ուստի որոշեցի Մայրապետ ըլլալ, փոխարինելու համար մեզի շռայլուած գուրգուրանքն ու զոհողութիւնը:<br /><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/-n3L0ImjO-GA/TtzGRQLMffI/AAAAAAAAAbw/2pdGw0cLpsI/s1600/Mayrabed%2BHripsime.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 271px; height: 320px;" src="http://4.bp.blogspot.com/-n3L0ImjO-GA/TtzGRQLMffI/AAAAAAAAAbw/2pdGw0cLpsI/s320/Mayrabed%2BHripsime.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682634829536722418" /></a><br />Հռիփսիմէ Մայրապետ Սասունեան ծնած է 1928ին Սասունցի ծնողքէ:<br />Իր նախնական ուսումը կ'ստանայ Դամասկոսի Սուրբ Թարգմանչաց Վարժարանը, որու շրջանը կ'աւարտէ 1945ին:<br /><br />Նոյն տարւոյ մէջ ընտանեօք կը փոխադրուին Լիբանան, ուր հնարաւորութիւն չունենալով բարձրագոյն ուսման հետեւելու, կը հաճախէ տեղւոյն կարուձեւի վարժարանը, ուրկէ կը վկայուի: <br /><br />«1953 Մարտի 25ին, կարճ ճամբորդութենէ մը վերջ հասած էի Գալֆաեան Որբանոց ուր դիմաւորուեցայ Միաբանութեան Մօր և Քոյրերու կողմէ: Նախ առաջնորդուեցայ Մատուռ փառք Ամենակալ Տիրոջ, որու շնորհիւ հասած էի նպատակիս: Շուտով ընտելացայ Գալֆաեան Տան: <br />Ժամանելէս ութը ամիս վերջ Նոյեմբերի 22ին Հաստատութեան Մատրան մէջ կ'ստանայի Մայրապետական Քօղ, Ամենապատիւ Տ. Գարեգին Արք. Խաչատուրեան Պատրիարքի ձեռամբ: <br /><br />Փոքր տարիքէս Մայրապետական կոչում զգացած եմ մէջս. բայց չեմ կրցած համոզել ծնողքս, որոնք ամէն կերպով կ'ընդդիմանային ինքնաբուխ այս փափաքիս իրագործման: <br />Ծնողացս դէմ մղած այս պայքարս տեւած էր գրեթէ հինգ տարի, երբ պատահաբար առիթը ունեցայ ծանօթանալու Հայ Կաթողիկէ Մայրապետներու, որոնք իմանալով փափաքս, անմիջապէս զիս ընդունելու պատրաստականութիւն ցոյց տուին...:<br /><br />Մայրս սակայն, կարծես ահաբեկած դաւանափոխ ըլլալու հեռանկարէն, այս անգամ ալ բուռն ընդդիմութիւն մը ցոյց կուտար, ըսելով թէ, եթէ գոյութիւն ունենար Առաքելական Հայոց Միաբանութիւն մը, սիրով պիտի յանձնէր զիս անոնց:<br />Ըստ իս սա պարզ պատրուակ մըն էր, տրուած ըլլալով երբ մայրս գիտէր թէ նման Միաբանութիւն մը գոյութիւն չունի, զրկած կ'ըլլար զիս իմ առաջադրութենէս. արդարեւ մայրս ու ես անտեղեակ էինք թէ Իսթանպուլի մէջ գոյութիւն ունէր Գալֆաեան Միաբանութիւն մը...:<br /><br />Ու բարի զուգադիպութեամբ մը ճիշդ այդ միջոցին կ'իմանայի թէ Իսթանպուլէն Առաքելական Հայ Մայրապետ մը ժամանած է քաղաքս, յանձին Քոյր Արուսեակ Մխիթարեանի:<br />Մեծ էր ուրախութիւնս ու յաջորդ օրն իսկ փութացի Անթիլիասի Կաթողիոսարանը, ուր հիւրասիրուած էր Քոյր Արուսեակ և յայտնեցի փափաքս:<br /><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/-JcQs-MY6Znc/TtzHaAsoOVI/AAAAAAAAAb8/A6pbuCco8kE/s1600/Mayrabed-5.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 346px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-JcQs-MY6Znc/TtzHaAsoOVI/AAAAAAAAAb8/A6pbuCco8kE/s400/Mayrabed-5.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682636079512435026" /></a><br />Այս անգամ յաղթական էի, քանի որ գտած էի ծնողացս ուզածին պէս Հայ Միաբանութիւն մը...: Քոյրը խոստացաւ Իսթանպուլ վերադարձին առաջին առթիւ նկատի առնել դիմումս ու փոխանցել զայն Միաբանութեան Մօր. արդարեւ առաջարկիս ընդունման պատասխանը չուշացաւ, ու մի քանի թղթակցութիւններէ վերջ Իսթանպուլ գալու հրաւէր կ'ստանայի: <br /><br />Անմիջապէս ճամբորդական ձեւակերպութեանց ձեռնարկեցի. սուրիական հպատակութիւնս կարգ մը դժուարութեանց ծնունդ տուաւ, որոնց բարձումը սակայն տեղի ունեցաւ շնորհիւ Գեր. Շահէ Վրդ. Աճէմեանի, որ ոգի ի բռին ոչ մէկ ջանք խնայեց այդ ուղղութեամբ»:<br /><br />Մայր Հռիփսիմէ Ա. Սրկ. Սասունեան, ինչպէս անուանակոչած է Կիրակի առաւօտ Գարեգին Ա. Տրապիզոնցի Խաչատուրեան (1951), տուչութեան կրօնական հանդիսութեան պահուն, փոփոխութեան ենթարկելով անոր Արաքսի անունը և շեղում մը ընելով իր նախորդներէն, որոնք հարկ չէին տեսած անուան փոփոխութիւն կատարել:<br /><br />Գարեգին Պատրիարքի մաղթանքը այս առթիւ խօսած իր քարոզին մէջ, սա եղած էր որ նորընծայ Քոյրը որուն որքան ալ Հռիփսիմէ անունը կուտայ ինք, իր առաքելութեան մէջ չի նահատակուի, Հռիփսիմէ Կոյսին պէս, բայց կրէ անոր սիրտը, իր ծառայութեան ընթացքին այս Հաստատութեան մէջ:<br /><br />Մայր Հռիփսիմէ Սասունեան օրինակելի, կանոնաւոր և հոգեկեցոյց հաստատութեան մը մէջ ծառայեց շահագործելով Տիրոջ կողմէ իրեն յանձնուած մնասները: Իր վարչական կարողութիւնը ի սպաս դրաւ վարժարանը կանոնաւորապէս կառաւարելու և իւրայատուկ ճարպիկութեամբ ու ճարտարութեամբ յաճախ հանգանակութեան դիմեց սանուհիներու կարիքները մատակարելու համար:<br />Մայր Հռիփսիմէ սիրեց իր ծառայած հաստատութիւնը: Սիրեց սանուհիները: Կառաւարութեան որոշումով միւս միաբաններու հետ հարկադրուեցաւ բաժնուիլ իր սիրելի Տունէն: Երջանկայիշատակ Շնորհք Պատրիարքի հրաւիրով յաջողապէս աշխատեցաւ Պոլսոյ Պատրիարքարանի մէջ, հաշուապահ և ներքին տնօրէն: <br />Անցաւ Անթիլիաս: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Երանաշնորհ Գարեգին Բ Կաթողիկոսին օրհնութեամբ Ճիպէյլի Թռչնոց Բոյնին մէջ շարունակեց այն գործունէութիւնը, զոր ունեցած էր Գալֆաեան Տան մէջ: Հոն կորիզը կազմեց Ս. Գայիանէեան Միաբանութիւնը: Առողջական պատճառներով 1996 թուականին վերադարձաւ Իսթանպուլ:<br /><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/-Zuej4as2trw/TtzIjrmQ2PI/AAAAAAAAAcI/0rYDcC5En-M/s1600/Mayrabedner-2.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 206px; height: 320px;" src="http://1.bp.blogspot.com/-Zuej4as2trw/TtzIjrmQ2PI/AAAAAAAAAcI/0rYDcC5En-M/s320/Mayrabedner-2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5682637345158912242" /></a><br /><br /><strong>ՔՈՅՐ ԳՈՀԱՐ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ<br /> «1958»</strong><br /><br />23 Նոյեմբեր 1958՝ Գալֆաեան Որբանոցի 92րդ տարեդարձի հանդիսութեան օրը, Ս. Պատրիարք Հայրը Գարեգին Արք. Տրապիզոնցի Խաչատուրեան (1951), կանոնական ընթերցանութեամբ Գոհարիկի կը շնորհէր Մայրապետական քօղը:<br /><br />Ան աւարտած էր Պէյրութի «Դպրուհի Յակոբեան» Վարժարանը:<br /><br />Գալֆաեան Որբանոցի Միաբանութեան Մայրապետներու պատկանող՝ Լանջախաչեր, կոնդակներ, Մայրապետներու ձեռագիրներ և ձեռագործներ ևլն. Պատրիարքարանի Կոլոտ Պատրիարք Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուի:<br /><br />ԿՈՒՍԱՍՏԱՆՆԵՐ ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ<br /><br />Կը կարծուի, թէ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցին միայն Գալֆաեան Քոյրերու Միաբանութիւնն ունեցած է: <br />Սակայն Հայ Եկեղեցին ուրիշ կուսաստաններ ալ ունեցած է: Անոնք հետեւեալներն են :<br /><br /><strong>ՀՈԳԵԱՑ ՎԱՆՔ</strong><br />Առաջին Հայ կուսաստանն է, հիմնուած՝ մեր ժողովուրդի առաջին Լուսաւորիչներէն Ս. Բարթողոմէոս Առաքեալի կողմէ: Ըստ աւանդութեան, Ս. Առաքեալը այստեղ բերած է Տիրամօր սրբանկարը և շինած փոքրիկ եկեղեցի մը, զոր անուանած է Ս. Աստուածածին: Հոս ծառայած են Ս. Բարթողոմէոսի աշակերտներ՝ Մարիամ, Աննա, Մարթա կոյսերը:<br /><br /><strong>ՆԵՐՍԷՍԵԱՆ ԿՈՒՍԱՍՏԱՆՆԵՐ</strong><br />Մեծն Ներսէս Հայրապետ արական վանքերէ զատ հիմնած է նաեւ կուսաստաններ:<br /><br /><strong>ՆՈՐ ՋՈՒՂԱՅԻ Ս. ԿԱՏԱՐԻՆԷ ԿՈՒՍԱՍՏԱՆԸ</strong><br />Հիմնուած է 1606 թուականին Շահ Աբասի ժամանակ երբ Հայեր բռնի կերպով Ջուղայէ Նոր Ջուղայ գաղթեցին: Աւելի քան քսան կոյսեր միաբանութեան անդամակցած էին:<br /><br /><strong>ԹԻՖԼԻՍԻ Ս. ՍՏԵՓԱՆՆՈՍ ԿՈՒՍԱՍՏԱՆԸ</strong><br />Այս մէկը հիմնուած է 1727 թուականին Մելիք Աղաբեկ Պեհպութեանցի կողմէ, որ Նոր Ջուղայի Անապատէն երկու կոյսեր հրաւիրած է: Կոյսերը Ս. Կատարինէի Կուսանոցին կարգ ու սարքը կը հաստատեն: Սկիզբները կոյսերու թիւը թէեւ սահմանափակ եղած՝ սակայն աւելի յետոյ հասած է շուրջ տասնեւութի, որոնք եղած են սարկաւագուհիներ: Կուսաստանի բուն նպատակն է եղած որբ և անտէր աղջիկներ խնամել, մեծցնել և ի հարկին օժիտով ամուսնացնել:<br /><br /><strong>ՇՈՒՇԻԻ ԿՈՒՍԱՍՏԱՆԸ</strong><br />Կը յիշուի նաեւ Շուշիի կուսաստանը ուր միաբանած են 4-5 կոյսեր:<br />Պէտք է կարեւորութեամբ նշել թէ՝ իւրաքանչիւր կուսաստան ունեցած է իր խոստովանահայր քահանան, որ Ս. Պատարագ կը մատուցանէր:<br /><br /><strong>ՊՐՈՒՍԱ</strong><br />Պրուսայի թեմին ենթակայ Սէօլէօզ գիւղին մէջ ապրած է Աւագ Սարկաւագուհի Կոյս Նազենի Մ. Կէօզիւմեան: Ձեռնադրուած է երջանկայիշատակ Ստեփանոս Աղաւնի Եպիսկոպոսէն «որ վարած է երկու շրջան Պատրիարքական պաշտօն»: Աշակերտած է գիւղի Տ. Յովհան Քահանային և ապա ուսուցչական պաշտօն վարած՝ գիւղի աղջկանց վարժարանին մէջ: Գիւղի վարժարանը փակուելէն յետոյ, իր տան մէջ երկսեռ վարժարան բացած է: Սակայն առաջնորդ՝ Բարթողոմէոս Արքեպիսկոպոսի օրով կրկին ազգային վարժարանի մէջ պաշտօնի կոչուելով շարունակած է ծառայութիւնը մինչեւ իր մահը «1877»: Նազենի սարկաւագուհին եղած է գիւղին երկսեռ հասարակութեան մեծամասնութեան ուսուցիչը: Թաղուած է եկեղեցականներու յատուկ թաղին մէջ:<br /><br /><strong>ՊԱԼԱԹ</strong><br />Պալաթու մէջ կը յիշուի կոյս Բրաբիոն Նոտարը, որ ձեռագրեր և շարականները ընդօրինակած և թողած է Պալատու Ս. Հրեշտակապետ Եկեղեցւոյ, ինչպէս նաեւ Արմաշու Չարխափան Ս. Աստուածածին Վանքին:<br /><br /><strong>Ս. ՓՐԿԻՉ</strong><br />Ս. Փրկիչ Ազգային Հիւանդանոցին մէջ եւս ծառայած են մայրապետներ, որոնք հիւանդներ խնամած են:<br /><br /><strong>ՆԱՌԼԸԳԱԲՈՒ</strong><br />1918 թուականին կազմուած է Որբախնամ մասնաճիւղ մը, որու ջանքերով 1919 թուականին հիմնուած է որբանոց մը, ուր պատսպառուած են երկսեռ որբեր: Այս հաստատութեան մէջ կը յիշուի Ադրիանուպոլսեցի Աւետուհի Տերունեանը, որ 14 Փետրուար 1919 թուականին մայրապետական քօղ ստացած է, ձեռամբ Գերշ. Տ. Գնել Ս. Եպիսկոպոսի:<br /><br /><strong>Ս. ԵՐՈՒՍԱՂԷՄ</strong><br />Երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց Վանքի մէջ եւս գտնուած են մայրապետներ, որոնք Ս. Աթոռին ծառայած են, առանց ունենալու սարկաւագութեան կարգ:<br /><br />Քաղեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />15 Յունիս 1999 Երեքշաբթի<br />«54799»<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2659607641836402222?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-10755601048227527822011-06-22T03:08:00.000-07:002011-11-02T02:36:34.249-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-svwtAgwdens/TgHNzKtGwNI/AAAAAAAAAZU/Jc-OQv6L15c/s1600/Karag%25C3%25B6zyan-1.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 266px; height: 400px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-svwtAgwdens/TgHNzKtGwNI/AAAAAAAAAZU/Jc-OQv6L15c/s400/Karag%25C3%25B6zyan-1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5621000088865652946" /></a><br />Գարակէօզեան ընտանիքը, Պոլսոյ պատուական Հայ ընտանիքներէն մէկն է: Անոնց ընտանեկան արմատները Վանէն Պոլիս եկան: Ընտանիքին ամենահին անդամը Յովհաննէս Աղա Գարակէօզեանն է: Ան, Պոլիս հաստատուելէ վերջ կտաւի վաճառական Պետրոս Աճեմօղլուի հետ աշխատեցաւ և հարուստացաւ:<br />Յովհաննէս Գարակէօզեանին ինը զաւակներուն անուններն են՝ Նեկտար, Նազարէթ, Ելմոնէ, Գրիգոր, Էֆթիք, Բիւզանդ, Տիգրան, Կարապետ, Յովսէփ: Յովհաննէս Գարակէօզեանի հանրածանօթ զաւակը Տիգրան Գարակէօզեանն է:<br /><br />Տիգրան Գարակէօզեան 1834 թուականին Պոլսոյ Մուսալլա թաղին մէջ ծնաւ: Գարակէօզեան ընտանիքը առեւտրական կեանքի մէջ շատ յաջող էին: Անոնք, կարճ ժամանակի մը մէջ իրենց գործը մեծցնելով միջազգային հրապարակ բացուեցան: Մէնջըսթէր, Թէպրիզի նման կարեւորագոյն տեղեր իրենց գործին պատկանող մասնաճիւղեր բացին:<br /><br />Տիգրան Գարակէօզեան 1896 թուականին մեռաւ: Ան, ընկերային կեանք մը չունեցաւ, սակայն իր եղբայրները շարունակ ընկերային կեանքով մէջ մէջի ապրեցան:<br /><br />Գրիգոր Գարակէօզեան 1870 թուականէն ի վեր Մարմնական Երեսփոխան անդամութեան, Պէյօղլու Սուրբ Երրորդութեան եկեղեցւոյ Կալուածներու Յանձնախումբի գանձապահութեան և «Պետութեան» Կեդրոնական Պարտքերու Յանձնախումբի անդամութեան օժանդակեց: Գրիգոր Գարակէօզեանին բուն արհեստը ոսկերչութիւն էր: Ան, երկար տարիներ զինուորական բանակին և Ծովային Նախարարութեան ծառայելուն պատճառաւ պետութեան կողմէ կարգ մը շքանշաններով մեծարուեցաւ: <br /><br />Կարապետ Գարակէօզեան, Պէյօղլու Սուրբ Երրորդութեան եկեղեցւոյ Կալուածներու Յանձնախումբի և Պարտքերու Յանձնախումբի անդամութիւններէ զատ, Ընդհանուր Խորհրդարանի երրորդ նախարարութիւն, Գաւառ Յանձնախումբի և Մարմնական Խորհրդարանի անդամութեան պաշտօններու մէջ ալ ծառայեց: Գարակէօզեան եղբայրներէն Բիւզանդ, Գրիգոր և Տիգրան չամուսնացան: Նազարէթը ամուսնացաւ և Թագւոր, Եդուարդ, Ազնիւ, Արամ անուն չորս զաւակ ունեցաւ: Թագւոր Գարակէօզեան, Պէրպէրեան Վարժարան յաճախած է: Ան, իր եղբայրը Եդուարդին հետ միասին դրամատուն մը հիմնեցին:<br /><br />Թագւոր Գարակէօզեան, 1894 թուականին Էսաեան Վարժարանի Ուսման Յանձնախումբի անդամութեան և 1895 թուականին Պէյօղլու Հայ Եկեղեցիներու Վարչութեան Կազմի գանձապահութեան ընտրուեցաւ:<br />Եդուարդ Գարակէօզեան, Ռոպերթ Քոլէճի մէջ իր զարգացումը ամբողջացնելէ վերջ ոսկերչութեան արհեստը ընտրեց: Ան, Կեդրոնական Վարժարանի Հաստատութեան Վարչութեան Կազմի անդամներէն եղաւ: Ան, Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Պոլսոյ ճիւղին ատենապետութեան պաշտօնավարեց: Գարակէօզեան ընտանիքին կտակը իրականացնելու համար, Գարակէօզեան Որբանոցին Հիմնարկութեան թուականէն սկսելով՝ Որբանոցին հիմնադիր, ժառանգութեան յանձնաժողովի և Հիմնարկի վարչութեան պաշտօնավարեց:<br /><br />Արամ Գարակէօզեան, ուսումնասիրութեան և լեզուաբանութեան մասին յօդուածներ կը գրէր: Ան, ընտանիքին բոլոր անդամներուն նման առեւտուրի մէջ շատ յաջողեցաւ: Արամ Գարակէօզեան, Գալֆաեան Որբանոցին Խնամակալներէն էր: <br /><br />Կարապետ Գարակէօզեան, Սրբուհի Փափազեանի հետ ամուսնացաւ: Անոնք, Արշակ և Միհրան անուն երկու զաւակ ունեցան: Արշակ, Ռոպերթ Քոլէճ յաճախեցաւ: Սանասարեան Հիմնարկի գանձապահութեան, Մարմնական Երեսփոխան անդամութեան, Սուրբ Փրկիչ Ազգային Հիւանդանոցին Վարչութեան Յանձնախումբի ատենադպրութեան և Հայկական Բարեգործական Ըմդհանուր Միութեան Վարչութեան Յանձնախումբի Ատենապետութեան պաշտօնավարեց:<br /><br />Միհրան Գարակէօզեան, տասնըչորս տարեկան մեռած տղուն յիշատակին 1922 թուականին «Հաուըրտ Գարակէօզեան Հօմ»ը կազմակերպեց: Այս Հիմնարկութիւնը աւելի վերջ Ֆրանսա փոխադրուեցաւ: Միհրան Գարակէօզեան, Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Վարչութեան Յանձնախումբի գանձապահութեան պաշտօնավարեց:<br /><br />Գարակէօզեան եղբայրներու ամենափոքրը Յովսէփ Աղան Աղաւնի Անդրէասեանի հետ ամուսնացաւ և չորս զաւակ ունեցաւ: Անոնց չորս զաւակէն Սարգիս Գարակէօզեանը, Գալֆաեան Որբանոցին Խնամակալութեան անդամ և Գարակէօզեան Որբանոցին Վարչութեան Յանձնախումբի պատուակալ անդամութեան պաշտօնավարեց:<br />Բիւզանդ Գարակէօզեանին երիտասարդ մահը, ընտանիքը կը տխրեցնէ: Նազարէթ, Կարապետ, Գրիգոր, Յովսէփ և Տիգրան Գարակէօզեան եղբայրներ Բիւզանդի յիշատակին, ընտանիքին ժառանգութեան՝ անոր բաժինով արհեստանոց մը բանալու որոշում տուին: <br /><br />1874 թուականին, երջանկայիշատակ Ներսէս Բ Պոլսեցի Վարժապետեան Պատրիարք Հօր օգնութիւններով պէտք եղած բոլոր գործերը կարգադրեցին: Թաքսիմի հին Հայոց Գերեզմանատան մէջ, արհեստանոցին հողը յատկացնելու համար արտօնութիւն առին:<br /><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/-91bHgYjqBps/TgHPpCt2E0I/AAAAAAAAAZk/jD-T0i5MbOQ/s1600/Karag%25C3%25B6zyan-2.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 204px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-91bHgYjqBps/TgHPpCt2E0I/AAAAAAAAAZk/jD-T0i5MbOQ/s320/Karag%25C3%25B6zyan-2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5621002113945834306" /></a><br />Այս միջոցին, Կարապետ և Նազարէթ Գարակէօզեան եղբայրներ յաջորդաբար մեռան: Այդ պատճառաւ արհեստանոցին հիմնարկութիւնը ուշացաւ: Դէպքը երկարաձգուեցաւ: Աւելի վերջ Տիգրան Գարակէօզեանի մահով «1896» այս արհեստանոցի խնդիրը դարձեալ յիշուեցաւ: Իրաւագէտ Յակոբ Յակոբեանի կողմէ, երջանկայիշատակ Մատթէոս Գ Պոլսեցի Իզմիրլեան «1894» Պատրիարք Հօր կտակագիր մը կը մատուցուի: Այս կտակագիրը, Տիգրան Գարակէօզեանը ողջ եղած ժամանակ պատրաստած էր: Ամբողջութեամբ գաղտնի պահուած վկայագիրով մը այս դէպքը դարձեալ յիշուեցաւ:<br /><br />Տիգրան Գարակէօզեան, իր սեփական՝ դրամական հարստութեան մէկ մասը այս արհեստանոցին հիմնարկութեան և ապագային համար նուիրեց: Երկար ժողովներէ վերջ, ոչ թէ արհեստանոց այլ որբանոց մը հիմնելու որոշում առնուեցաւ: <br /><br />Որբանոցը, կամ Ետիգուլէ Սուրբ Փրկիչ Ազգային Հիւանդանոցի հողերուն վրայ կամ թէ Սկիւտարի Պալեան Հիմնարկին պատկանող հողերուն վրայ շինել որոշեցին: Այս որբանոցը, Սուրբ Փրկիչ Ազգային Հիւանդանոցի որբանոցին շարունակութիւնն է: Վերջապէս, հիւանդանոցի մը համար շինուած շէնք մը գնեցին: Որբանոցին այս շէնքը կը գտնուի՝ Շիշլի, Ապիտէ-ի Հիւրրիյէթ Պողոտա, թիւ 228/1: <br /><br />Տիգրան Գարակէօզեան Որբանոցին կառոյցը 1913 թուականին վերջացաւ: Որբանոցը, ընտանիքին անունով յիշուող ամենակարեւոր մնայուն երկն է: Որբանոցը բացուեցաւ՝ 1913 թուականին Սուրբ Փրկիչ Հիւանդանոցին մէջ գտնուող, Սուրբ Յակոբ Որբանոցէն եկած հարիւրէ աւելի որբերով: Այդ պատճառաւ ալ Գարակէօզեան Որբանոցը, Սուրբ Յակոբ Որբանոցին շարունակութիւնը ըլլալով կը տեսնուի: Ռուս Բժիշկ Բլէսքոֆի կողմէ հիւանդանոց ըլլալով շինուած շէնքը, ծախու առնուելէ վերջ ճարտարապետ Աւետիս և Սարգիս Փէքմէզեաններու կողմէ դպրոցական շէնքի վերածուեցաւ:<br /><br />Գարակէօզեան Որբանոցը, 7/Սեպտեմբեր/1913 թուականին կրթութեան և ուսուցման սկսաւ: Իսկ պաշտօնական բացման հանդիսութիւնը կատարուեցաւ՝ 29/Նոյեմբեր/1913 թուականին:<br />Յարգանք՝ Գարակէօզեան ընտանիքին:<br /><br /><br /> ******<br />Իմ հոգեւոր մայրս, «Առաքինազարդ Մայրապետ Հռիփսիմէ Սասունեան» Գարակէօզեան Որբանոցի մասին սապէս յիշատակ մը կը պատմէր:<br />Գարակէօզեան Որբանոցը 1913 թուականին հիմնուելէ և ուսուցման սկսելէ վերջ, Որբանոցին Խնամակալները Գալֆաեան Որբանոց կ'այցելեն: <br />Անոնք, Առաքինազարդ Քրիստինէ Մայրապետ Փափազեանէն «1902-1919», կ'ուզեն երկու Քոյր, որպէսզի Գարակէօզեան Որբանոցի որբուկները հոգան: <br />Առաքինազարդ Մայրը այս խնդրանքը անմիջապէս կ'ընդունի և Քոյրերը ժամանակամիջոց մը կը հոգան Գարակէօզեան Որբանոցի որբուկները:<br />Յարգանք՝ մեր ազգին ծառայող բոլոր մայրապետներուն և քոյրերուն:<br />Աստուած Անոնց Հոգիները Թող Լուսաւորէ:<br /><br /><br />Գարակէօզեան Ընտանիքին պատմութեան աղբիւրն է «ՄԻՆԻ ՏԷՎ»: Թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />22-Յունիս-2011 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1075560104822752782?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-81242482159697895402011-04-27T07:55:00.000-07:002011-06-22T03:07:41.501-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/-bcdQmwwWoOM/TbgwDkW2FuI/AAAAAAAAAYw/mtUyKYQsuoA/s1600/sird.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 239px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-bcdQmwwWoOM/TbgwDkW2FuI/AAAAAAAAAYw/mtUyKYQsuoA/s320/sird.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5600278974492448482" /></a><br />Աշխարհի ամենամեծ սովին պատճառը, «ՓՈԽԱՐԷՆ...» տեսակի սիրոյ բաւականաչափ գոյութիւն չունենալն է:<br />Ճաբոնացի Մասումի Թոյոթոմէ անուն մտաւորականը սիրոյ մասին սապէս կ'ըսէ ու կը հարցնէ.<br />-Աշխարհի վրայ ամէն անհատ սիրուիլ կ'ուզէ: Ի՞նչ է սէրը, ո՞ւր կը գտնուի, արդեօ՞ք իմաստը գիտենք:<br />Ճաբոնացի մտաւորականը սիրոյ մասին կը սկսի պատմել:<br />-Երեք տեսակ սէր կայ: Առաջին տեսակն է՝ «ԵԹԷ...» ով սկսող սէրը: <br />Օրինակ.<br />«Եթէ բարի ըլլաս, հայրդ ու մայրդ քեզի շատ կը սիրեն»:<br />«Եթէ յաջող ու անհրաժեշտ անձ մը ըլլաս, քեզի կը սիրեմ»:<br />«Եթէ ամուսինս ըլլալով իմ կարիքները հոգաս, քեզի կը սիրեմ»:<br />-Կեանքի մէջ այս տեսակ սիրոյ շատ կը հանդիպինք, կ'ըսէ Թոյոթոմէ և կը շարունակէ.<br />Պայմանաւորուած սէր... փոխադարձութիւն սպասող սէր...: Սիրող անհատը կը գործադրէ այս տեսակի սէրը, որպէսզի իր պահանջքները ձեռք ձգէ: Այս տեսակ սիրոյ շարժառիթն ու կերպը եսասէրութիւն է: Ուրիշներուն վնաս կրնայ հասցնել: Ամուսնութիւններու մեծամասնութիւնը «ԵԹԷ...» ձեւ սիրոյ վրայ հիմնուելուն պատճառաւ շատ կարճ կը տեւէ: Երիտասարդները կը սիրահարուին, ոչ թէ այդ պահուան իրարու դէմ զգացած իսկական վիճակին, այլ՝ երեւակայական չափազանցուած վիպապաշտ կերպարանքին և այդ սէրէն յոյս կը սպապեն: Երբ իրենց սպասած յոյսը չիրականանայ, յուսախաբութեան կը մատնուին և վերջապէս սէրը կը վերածուի խորշանքի:<br />Մօր և հօր, իր զաւկին հանդէպ ունեցած ամենաբարի ու անմեղ սիրոյ մէջն անգամ՝ «ԵԹԷ...» ով սկսող սէրը կրնանք տեսնել: <br />Մտաւորականը սապէս օրինակ մը կուտայ:<br />«Երիտասարդ մը, իր հայրը երջանկացնելու համար համալսարանի մէջ ուսանիլ կը սկսի: Ան, դժբախտաբար իր դասերուն մէջ յաջող չըլլար և հօրը երեսը նայելու կ'ամչնայ:<br />Երիտասարդը, իր վիշտը մեղմացնելու համար արձակուրդի կ'երթայ և շաբաթ մը վերջ տուն կը վերադառնայ:<br />Երիտասարդին հայրը, տղուն բարկանալով կ'ըսէ.<br />-Թէ՛ դասերուդ մէջ յաջող չես և թէ՛ արձակուրդի կ'երթաս:<br />Երիտասարդը, հօրը կը պատասխանէ.<br />-Հայր, դուն պատմած էիր թէ երբ ինքզինքդ լաւ չզգայիր արձակուրդի կ'երթայիր:<br />Երիտասարդին հայրը, աւելի սաստիկ կը բարկանայ և տղուն երեսին ապտակ մը կը փակցնէ: Տղան, քանի մը ժամ վերջ անձնասպան կ'ըլլայ:<br />Լրագիրները կը գրէին, թէ երիտասարդը շատ կարճ ժամանակի մը մէջ ջղային տագնապի ենթարկուելուն պատճառաւ անձնասպան եղած է: Անոնք, կը սխալէին:<br />Երիտասարդը կ'անդրադառնայ, թէ հօրը սէրը կախում ունի՝ բարձր մակարդակի ակնկալութիւններով: <br />Իրականութիւնը սա է: Մարդիկ աւելի բարձր որակի սէր մը կը բնտրեն, «ԵԹԷ...»ով սկսող սիրոյ մէջ: Շատ լաւ պէտք է գիտնալ, թէ այս սիրոյ գոյութիւնը ո՞ւր կրնանք բնտրել: Այս երիտասարդ տղուն կեանքին նման՝ երբ մեռնելու կամ ապրելու միջեւ նախնտրութիւն մը ընել ուզենք, այս բնտրուած սէրը մեր կենցաղին մէջ շատ կարեւոր դեր կրնայ խաղալ: <br />Երկրորդ տեսակի սէրը կը սկսի «ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...»ով:<br />Մտաւորական Թոյոթոմէն այս տեսակ սիրոյ մասին սապէս բացատրութիւն մը կուտայ:<br />Այս տեսակի սիրոյ մէջ անհատը, կամ շատ լաւ մէկն է, կամ լաւ բանի մը տէրն է, կամ թէ լաւ բան մը ըրած ըլլալուն համար է որ կը սիրուի: Այսինքն, անհատը յատկութիւններ ունենալուն պատճառաւ է, որ ուրիշներու կողմէ կը սիրուի:<br />Օրինակ.<br />«Քեզի կը սիրեմ, որովհետեւ շատ գեղեցիկ ես»:<br />«Քեզի կը սիրեմ, որովհետեւ շատ հարուստ և հռչակաւոր մէկն ես»:<br />«Քեզի կը սիրեմ, որովհետեւ շատ վստահելի մէկն ես»:<br />Մտաւորական Թոյոթոմէն կ'ըսէ.<br />-Մարդիկ, կը նախնտրեն ոչ թէ «ԵԹԷ...» տեսակի սէրը, այլ՝ «ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...» ով սկսող սէրը: <br />ԵԹԷ...» տեսակի սէրը, պայմանաւոր ակնկալութենէ կախում ունենալուն համար է որ մեծ և ծանր բեռի կը վերածուի: Մինչդեռ, ձեր սքանչելի յատկութիւններուն պատճառաւ ուրիշներու կողմէ սիրուիլ շատ գեղեցիկ բան մըն է: Ձեր հոգիին գոհացումն է: <br />«ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...» տեսակի սիրոյ մէջ կը տեսնենք, մարդոց՝ իրենց բնական ձեւով սիրուելու կերպը: Մարդիկ կը նախնտրեն, բնական ձեւով սիրուիլ: Այս տեսակ սիրոյ մէջ բեռ չկայ: Այդ պատճառաւ ալ անձը ինքզինքը հանգիս կը զգայ: Մինչդեռ քիչ մը խորունկ մտածելու ըլլանք, պիտի տեսնենք որ «ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...»ով և «ԵԹԷ...»ով սկսող երկու ձեւ սիրոյ մէջ տարբերութիւն մը չկայ: «ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...»ով սկսող սէրն ալ մարդոց վրայ շատ մեծ բեռ կրնայ ըլլալ: Մարդ արարածը շարունակ կ'ուզէ, թէ աւելի շատ անհատի կողմէ սիրուիլ: Իրեն հիացողներուն թիւը բարձրացնելու համար կը ճգտի: Երբ սիրոյ որակը աւելի բարձր մէկը մէջտեղ ելլէ, անհատը կը վախնայ որ իր սիրելիները այլեւս զինքը չի պիտի սիրեն: Այսպէսով մարդոց միջեւ մրցում մը կը սկսի:<br />Օրինակ.<br />«Ընտանիքին ամենափոքր աղջիկը նորածին եղբայրը կը նախանձի և կը վշտանայ»:<br />«Կինը, ամուսինին երիտասարդ ու գեղեցիկ քարտուղարուհին կը նախանձի և կը վշտանայ»:<br />Մտաւորական Թոյոթոմէ կը հարցնէ.<br />-Հետեւաբար, այս տեսակ սիրոյ մէջ, ինչպիսի՞ վստահութեան զգացում մը կրնանք գտնել:<br />Մտաւորական Թոյոթոմէ իր հարցումը կը պատասխանէ ու կ'ըսէ.<br />-«ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...»ով սկսող սիրոյ մէջն ալ իրական ու ամուր սէրը գտնել անկարելի է:<br />Ահաւասիկ, այս տեսակի սիրոյ մէջ, մարդոց հոգեկան տպաւորութիւնը անվստահելի դարձնող երկու պատճառ եւս...<br />Առաջինը.<br />«Այս մարդը ինծի կը սիրէ, բայց շարունակ ինծի կը մտածէ՞»:<br />Անհատը շարունակ այս մտածումով կ'ապրի ու կը վախնայ:<br />Իւրաքանչիւր անհատ երկու կողմնատեսք ունի: Մէկը արտաքին արտայայտութիւնը, իսկ միւսը միմիայն իր սորվածը:<br />«Եթէ ինծի երեսի վրայ ձգէ...» ահաւասիկ, անհատին վախը հոս մէջտեղ կ'ելլէ:<br />Իսկ երկրորդը.<br />«Եթէ օր մը ձեւափոխուիմ և մարդիկ ինծի սիրելէ դադրին...» հոս կը տեսնենք անհատին մտահոգութիւնը:<br />Օրինակ մը.<br />«Գեղեցիկ աղջկան մը դէմքը, հրդեհի պատճառաւ կ'այրի: Երբ աղջկան դէմքը տգեղ վիճակի կը վերածուի, խօսեցեալը զինքը երեսի վրայ կը ձգէ ու քովէն կը հեռանայ: Ալ աւելի ցաւալին սա է՝ աղջկան երեսի տգեղութեան պատճառաւ, նոյն քաղաքի մէջ բնակող մայրն ու հայրը իրենց զաւակը հիւանդանոցին մէջ չեն այցելած»:<br />Սէրը հիմնուած էր գեղեցկութեան վրայ: Երբ գեղեցկութիւնը վերջացաւ, սէրն ալ վերջացաւ: Աղջիկը, սաստիկ կը յուզուի և ամիս մը վերջ կը մեռնի:<br />Ճաբոնացի մտաւորականը սապէս կ'ըսէ.<br />-Աշխարհի մէջ ապրող մարդոց մեծամասնութիւնը «ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...» տեսակի սէրը կը նախնտրեն: Սակայն այս տեսակի սէրը, մարդոց մտավախութիւն կը պատճառէ:<br />Շատ լաւ, այժմ իսկական, առանց վախի ու կասկածի սէրը ո՞րն է:<br />Սիրոյ երրորդ տեսակը կը սկսի «ՓՈԽԱՐԷՆ...»ով:<br />Մտաւորական Թոյոթոմէն իր կարծիքը կը յայտնէ ու կ'ըսէ.<br />Ահաւասիկ ամենաճիշդ և ամենաուղիղ սէրը «ՓՈԽԱՐԷՆ...»ով սկսող սէրն է:<br />Երրորդ տեսակի սէրը, պայմանաւոր խօսքէ մը կախում չունենալուն և փոխադարձ անակնկալներ չսպասուելուն պատճառաւ է որ «ԵԹԷ...» տեսակի սիրոյ հետ չի բախտատուիր:<br />Սիրուած անհատը, հմայիչ յատկութեան մը չի վստահիր և մանաւանդ այսպիսի բանի մը գոյութիւնն անգամ նկատի չառներ: Այդ պատճառաւ «ՓՈԽՐԱԷՆ...»ով սկսող սէրը, «ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ...» տեսակի սիրոյ ալ չի նմանիր:<br />Այս երրորդ տեսակի սիրոյ մէջ, մարդ արարածը ոչ թէ «Բան մը ըլլալուն համար» այլ՝ «Բան մը ըլլալուն փոխարէն» կը սիրուի:<br />Որքան հրաշալի բան մը, այնպէս չէ՞:<br />«ՓՈԽԱՐԷՆ...» սէր:<br />«Էսմէրալտան շատ լաւ գիտէր, թէ Գուասիմիտոն կռնակը կուզ մը ունէր և աշխարհի ամենատգեղ մարդն էր: Այս կացութեան փոխարէն, Էսմէրալտան սիրեց Գուասիմիտոն»: <br />«Պատուական, չքնաղ ու հարուստ երիտասարդն ալ շատ լաւ գիտէր, թէ Էսմէրալտան գնչու էր: Ան, այս կացութեան փոխարէն սիրեց Էսմէրալտան»:<br />Անհատը, աշխարհի ամենատգեղ, ամենախեղճ և ամենաթշուառ մարդը կրնայ ըլլալ, սակայն այս կացութեան փոխարէն կը սիրուի:<br />Ի հարկէ, այս տեսակի սիրոյ հանդիպելու պայմանաւ...:<br />Մարդ արարածը, «ՓՈԽԱՐԷՆ...» տեսակի սիրոյ արժանանալու համար բարի, հրապուրիչ և հարուստ դիրք մը ունենալու ցանկութիւնը չունի:<br />Անհատը, իր թերութիւններուն, տգէտութիւններուն, վատ բնաւորութիւններուն կամ թէ վատ անցեալին փոխարէն կը սիրուի: Այսինքն, անհատը իր բնական ձեւով կը սիրուի: «ՓՈԽԱՐԷՆ...» տեսակի սէրը, լրիւ անարժէք ձեւի նման կը տեսնուի, սակայն ամենէն արժէքաւոր ձեւի նման կը սիրուի: <br />Ճաբոնացի մտաւորական Թոյոթոմէ կ'ըսէ.<br />-Ահաւասիկ, այս տեսակի սէրը ձեր հոգիին ցանկութիւնն ու սաստիկ ծարաւն է: <br />Անդրադառնաք կամ թէ չանդրադառնաք այս տեսակի սէրը, ձեզի համար շատ աւելի կարեւոր է՝ ուտելիք, խմելիք, հագնելիք, տուն, ընտանիք, հարստութիւն, յաջողութիւն և հռչակաւոր ըլլալէ :<br />Ճաբոնացի մտաւորական Թոյոթոմէն այս նիւթի մասին, ինչպէ՞ս այսքան վստահ կը խօսի:<br />Իր արդարութիւնը ապացուցանելու համար, ձեզ կը հրաւիրէ քննութեան մը:<br />Ան կ'ըսէ.<br />-Սա հարցումս պատասխանեցէք: <br />«Եթէ աշխարհի մէջ որեւէ մէկը ձեզի կարեւորութիւն չի տար և չի սիրեր, ուտելիքի, հագուելիքի, տան, ընտանիքի, հարստոթեան և յաջողութեան մէջ ձեր հետաքրքիր վիճակը յուսահատութեան չէր վերածուե՞ր: <br />Հետեւաբար, դուք ձեզի չէիք հարցներ, թէ «Ի՞նչ օգուտ մը ունիմ, որ իմ կեանքը շարունակեմ»: <br />Մտաւորական Թոյոթոմէն կը շարունակէ.<br />-Խնդրեմ մտածեցէք: Իմանաք թէ ձեր շատ սիրած մէկը, ձեզի միմիայն իր շահը մտածելով կը սիրէ եղեր...: Աշխարհը յանկարծ ձեր գլուխը չէր կործանե՞ր: Այդ պահուն կեանքը ձեզի անիմաստ չէր գա՞ր:<br />Ենթադրենք, որ սովորական կեանք մը ունիք և սովորական կ'ապրիք: Սակայն օր մը իսկական, խորունկ և հեշտաւէտ սէրը գտնելու յոյսը չունենայիք, ձեր կեանքին մնացած մասը ինչպէ՞ս կ'ապրէիք:<br />Այս հարցումը մտաւորական Թոյոթոմէն սապէս կը պատասխանէ.<br />-Այսպիսիներ, կամ բոլորովին յուսահատութեան մատնուելով անձնասպան կ'ըլլան և կամ թէ ապրող մեռելի մը կը դառնան:<br />Թոյոթոմէն, ամրացնելով կ'արդարացնէ «ՓՈԽԱՐԷՆ...» տեսակի սէրն ու կ'ըսէ.<br />-Այսօր ձեր կեանքը շարունակելու ամենակարեւոր պատճառը՝ կամ սա պահուս «ՓՈԽԱՐԷՆ...» տեսակի սէրը կ'ապրիք կամ թէ այս սէրը գտնելու հաւատքը ունիք:<br />Մտաւորական Թոյոթոմէ, քիչ մը յուսահատ կը վերջացնէ իր խօսակցութիւնը: <br />-Այսօր, հասարակութիւնը գոհացնող «ՓՈԽԱՐԷՆ...» տեսակի սէրը գտնել շատ դժուար է: Որովհետեւ ամէն ոք սիրոյ կարիքը կը զգայ... Ոչ ոք աւելին չունի, որպէսզի ուրիշին տայ:<br />Մեր մօտ գտնուող անհատէն կը սպասենք, որպէսզի այս տեսակի սէրէն քիչ մը մեզի տայ: Մինչդեռ, ան ալ նոյն բանը ուրիշներէ կը սպասէ:<br />Շատ լաւ, այս աշխարհի մէջ որչա՞փ սէր կայ:<br />Մտաւորականին համաձայն, մեր սովը քիչ մը դադրեցնելու չափ... և կամ թէ ճաշէ առաջ մեր ախորժակը բացող համեմի մը չափ: Այս փոքրիկ համը մեզի կը դրդէ ու կը քաջալերէ, ալ աւելի ահաւոր սիրոյ սովի մը: Ահաւասիկ մեր սիրոյ պահանջքին չափը, այս փոքրիկ համեմը շատ լաւ կը պատմէ: Անվերջանալի պահանջքով մը կը սպասենք ճաշին գալը, որպէսզի մեզի կշտացնէ:<br />Ո՞ւր մնաց:<br />Բոլորը այսքան...<br />Մտաւորականը, այս նիւթը ակնբախ, ցայտուն նախադասութիւնով մը կը վերջացնէ.<br />Յաւիտեան՝ «ՓՈԽԱՐԷՆ...» սիրուելու մաղթանքներով:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />27-Ապրիլ-2011 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-8124248215969789540?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-5187600082279678032011-04-04T04:13:00.000-07:002011-04-04T04:25:27.985-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/-KVuT6SxU1D8/TZmqkXea-6I/AAAAAAAAAYo/bgG4f9fkbqE/s1600/Maghakia%2BBadriark.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 282px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/-KVuT6SxU1D8/TZmqkXea-6I/AAAAAAAAAYo/bgG4f9fkbqE/s320/Maghakia%2BBadriark.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5591687954110806946" /></a><br /><br /> <br />ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ:<br /><br />Բարեկենդաններուն գլխաւորն և իսկապէս բարեկենդան կը նկատուի՝ Մեծ Պահքը յառաջող վերջին ուտիքի կիրակին, որուն կը յաջորդէ Մեծ Պահքը: Այդ կիրակի օրը Զատիկէն եօթը շաբաթ յառաջ է: Այժմ սովորութիւն է և սովորութիւնն ալ նոր չէ, որ ոչ թէ միայն Բուն Բարեկենդանի կիրակին, այլ և բովանդակ անոր նախընթաց եօթնեակն ամբողջովին բարեկենդան կը նկատուի և բարեկենդանի շաբաթ կը կոչուի:<br /><br /> *****<br /><br />ՄԵԾ ՊԱՀՔ:<br /><br />Եկեղեցւոյ օրինադրած պահքերուն ամենէն երկարը Մեծ Պահք անունն առած է: Բուն Բարեկենդանի յաջորդ երկուշաբթիէն սկսեալ մինչեւ Աւագ Շաբաթ օր կը տեւէ 48 օր շարունակ, կամ եօթը եօթնեակներու միջոց: Մեծ Պահքին այժմեան իմացուած կերակուրներու պահքէն զատ ծոմ ալ պիտի պահուի՝ շաբաթ ու կիրակի օրերէն զատ: Լուսաւորչի Մուտն ի վիրապի տօնին բաց պատարագը Սիմէոն Կաթողիկոսի կարգադրութեամբ սկսած է... Մեծ Պահոց յատկանիշներն են վարագոյրին փակ մնալը -որով բոլոր ժողովուրդը իբր ապաշխարող կը նկատուի, գոց պատարագը- որով ժամաւորները հին ժամանակի արտաքին գաւթի մէջ ապաշխարողներուն կը հաւասարին և Արեւագալի, Ճաշու և Խաղաղականի յատուկ երգերը- որոնք կերպով մը պատարագի հանդիսութեան տեղը բռնած կ'ըլլան:<br /><br /> *****<br />ԾՈՄ:<br /><br />Եկեղեցւոյ նախնական սովորութեան մէջ պահք կոչուածը կերակուր չուտելն էր, հետեւաբար կ'իմացուէր ինչ որ այժմ մենք կ'իմանանք ծոմ բառով: Իսկ երբ բոլորովին անօթի մնալ չկրցողներու ներուեցաւ թեթեւ և չկշտացնող բանջարեղէն ուտել՝ առանց պահեցողութիւնը աւրուած սեպելու, պահք բառին իմաստը սեպհականուեցաւ մսեղէն ու կենդանական կերակուրներէ զգուշանալով՝ բուսեղէններով շատանալու և ծոմ բառը գործածուեցաւ առանց ուտելու պահեցողութեան: Եկեղեցւոյ մէջ պահքէն զատ ծոմ ալ կը պահուի Առաջաւորաց հինգ օրերուն և Մեծ Պահքի իւրաքանչիւր եօթնեկին առաջին հինգ օրերուն, «ներառեալ Աւագ Ուրբաթն ու Աւագ Շաբաթը՝ մինչեւ Ճրագալոյցի պատարագի աւարտին» շաբաթ ու կիրակի օրերէն զատ, իսկ մնացեալ բոլոր պահքերը ծոմ չունին: Ծոմ պահելու օրերը պատարագ մատուցանելն ալ կը խափանուի:<br />Պահք բառին ճիշդ իմաստն է զգուշանալ, ինքզինքը բանէ մը զրկել, ժուժկալել և առաջին ժամանակներու և Հին Կտակարանի ու Աւետարանի մէջ պահքը կը նշանակէր պարզապէս կերակուրէ զգուշանալ, չուտել, ծոմ բռնել: Պողոս Առաքեալին թոյլտւութիւնը, որ բոլորովին անսուաղ կենալ չկրցող տկարը կարենայ քիչ մը բանջար ուտել (Հռոմ. 14.2), որ է կատարեալ սնունդ չտուող կերակուր մը, սկսաւ կամաց-կամաց ընդարձակուիլ և թեթեւ կերակուրներով սնանիլը սկսաւ պահք կոչուիլ և պահքն եղաւ կերակուրներու տեսակին վրայ հիմնուած ժուժկալութիւն մը: Առաջ միայն բանջարեղէնները ներուեցան, յետոյ ընդեղէնք, վերջապէս բուսականներէ քամուած հիւթը, ինչպէս ձէթ... եւայլն: Մեր եկեղեցին այժմ պահքին սահման դրած է բուսական արտադրութիւնները, միակ ու բացառիկ յաւելուած ընդունելով մեղրը՝ որ կենդանական կիթ մըն է:<br /><br /> *****<br /><br />ԱՐՏԱՔՍՄԱՆ ԿԻՐԱԿԻ:<br /><br />Մեծ Պահոց կիրակիներէն իւրաքանչիւրը խորհրդաւոր անուն մը կը կրէ՝ օրուան աւետարաններէն առնուած: Երկրորդ կիրակին տեղ-տեղ կը գտնենք Արտաքսման անունով կոչուած, որ և կը հաստատուի Ներսէս Շնորհալիի գրած շարականին իմաստէն: Արդէն գիտենք թէ Բուն Բարեկենդանին, այսինքն Մեծ Պահոց առաջին կիրակին, կը յիշատակուի նախամարդոց Դրախտի կեանքը, ըստ այսմ երկրորդ կիրակին ալ Դրախտէ արտաքսուիլը կը յիշատակուի:<br /><br />ՄԱՂԱՔԻԱ ՊԱՏՐԻԱՐՔ ՕՐՄԱՆԵԱՆ<br />«ԾԻՍԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆ»<br /><br />ԻՆՉՊԷ՞Ս ՊԱՀԵԼ<br /><br />«Ինչո՞ւ մենք պահեցողութիւն կ'ընենք ու դուն չես տեսներ. Կը խոնարհեցնենք մեր անձերը ու դուն լուր չես ունենար»:<br />Աստուած կը պատասխանէ.<br />«Որովհետեւ ձեր պահքի օրերուն դուք ձեր անձնական կամքին միայն կը ծառայէք»:<br />«Ձեր ձեռքին տակ գտնուած ստորադասներուն բիրտ վերաբերմունք ցոյց կուտաք»:<br />«Ձեր պահեցողութիւնը կ'առաջնորդէ ձեզ հակառակութեանց և կռիւներուն կը ծեծէք խեղճերը»:<br />«Ի՞նչ պէտք ունիմ ես այդպիսի պահքերու: Երբ ինծի կը ներկայանաք ձեր ձայնը ինծի լսելի դարձնելու համար. անշուշտ թէ պիտի չլսեմ ձեզի»:<br />«Այդպիսի պահք չէ իմ ուզածս և ոչ ալ այդպիսի օր երբ մարդ ինքզինքը կը խոնարհեցնէ, որովհետեւ եթէ քու պարանոցդ խոնարհեցնես եղէզի պէս ու քուրձ հագնիս և մոխիր տարածես քու ներքեւըդ, այդ ալ պահք չեմ կոչեր ես, ոչ ալ ընդունելի օր, կըսէ Տէրը: Այլ այս է իմ ուզած պահքս.<br /><br />-Անարդարութեան կնճիռը քակէ:<br />-Վաճառքի ատեն գործադրուած խարդախութեանց վերջ տուր:<br />-Նեղութեան և բռնութեան մատնուածները ազատէ:<br />-Անիրաւ մուրհակները պատռէ:<br />-Հացդ բրդէ անօթիներուն:<br />-Անտուն մնացած աղքատները տունդ տար:<br />-Եթէ ցնցոտիներով մէկու մը հանդիպիս հագուեցուր զայն:<br />-Այն ատեն քու լոյսդ արշալոյսի պէս պիտի ծագի:<br />-Առողջութիւնը շուտով պիտի հասնի քեզի:<br />-Արդարութիւնը քու առջեւէդ պիտի քալէ:<br />-Եւ Աստուծոյ Փառքը քեզ պիտի շրջապատէ:<br />-Այն ատեն Աստուծոյ պիտի կանչես ու Ան պիտի լսէ քեզի:<br />-Մինչ դուն կը խօսիս, Ան պիտի ըսէ. «Հոս եմ ես»: <br />-Եթէ հեռացնես քեզմէ անարդարութիւնը.<br />-Ու եթէ սպառնական մատդ ետ քաշես.<br />-Ու վերջ տաս տրտունջի խօսքերուդ.<br />-Եթէ հացդ սիրայօժար անօթիներուն տաս.<br />-Եթէ կարօտեալները կշտացնես.<br />-Այն ատեն լոյսդ պիտի ծագի խաւարի մէջ:<br />-Եւ Աստուած միշտ քեզ հետ պիտի ըլլայ.<br />-Ու անձդ իր փափաքներուն պիտի տիրանայ.<br />-Եւ ոսկորներդ պիտի զուարթանան.<br />-Եւ դուն ջրալից պարտէզի մը պէս պիտի ըլլաս.<br />-Աղբիւրի մը պէս ուրկէ ջուրը չպակսիր:<br /><br />ԵՍ. ԾԸ. 3-11 <br /><br />Քաղեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />4-Ապրիլ-2011 Երկուշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-518760008227967803?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-63508154281897594002011-02-08T09:15:00.000-08:002011-02-16T04:57:55.201-08:00<strong>Ս. ՄԵԾՆ ՆԵՐՍէՍ Ա «353-373»</strong><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF7WiH-H8I/AAAAAAAAAW4/7uAEY39a1IM/s1600/Surp%2BMedzn%2BNerses.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 181px; height: 200px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF7WiH-H8I/AAAAAAAAAW4/7uAEY39a1IM/s200/Surp%2BMedzn%2BNerses.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571369841081589698" /></a><br />Սուրբ Մեծն Ներսէս Ա Կաթողիկոս, ըստ Մովսէս Խորենացիի և բազմաթիւ այլ պատմիչներու, Պոլիս եկած է դաւանական վէճերու պատճառաւ, Բիւզանդիոնի Վաղես Կայսեր կողմէ աքսորուած, իսկ Մեծն Թէոդոսի կողմէ ազատ արձակուելէ յետոյ, տեղւոյն եպիսկոպոսներէն ժողովի մը ընթացքին մեծ պատիւներ ընդունած է: Աւանդութեան համաձայն, Մեծն Ներսէս Հայրապետի ութամսայ աքսորավայրը եղած է Իշխանած Կղզիներէն Փլաթին «այսօրուայ անունով՝ Եասսըատա»:<br /><br /><br /><strong>ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ Բ ԳԱԲԵՂԵԱՆ «557-574»</strong><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF8fXgsZeI/AAAAAAAAAXA/eExSf1YNOo0/s1600/Echmiadzini%2BMayr%2BDacar%25C4%25B1.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 142px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF8fXgsZeI/AAAAAAAAAXA/eExSf1YNOo0/s200/Echmiadzini%2BMayr%2BDacar%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571371092362946018" /></a><br />Յովհաննէս Բ Կաթողիկոսը, պարսից տիրապետութեան դէմ բռնկած ապստամբութենէն յետոյ «571 թ.», եպիսկոպոսներու և կրտսեր «Կարմիր» Վարդան Զօրավարի գլխաւորած հայազգի իշխանազուններու ընկերակցութեամբ Պոլիս կուգայ, ուր 574 թուին կը վախճանի: Ենթադրելով, որ վախճանեալ հայրապետին ընկերացող եպիսկոպոսներէն և իշխաններէն ոմանք Պոլիս բնակութիւն հաստատած են, պատմիչներէն ոմանք Պոլսահայ առաջին համայնքի կազմաւորման սկիզբը այդ թուականներուն կը տեղաւորեն: Ըստ այսմ, Պոլսահայ համայնքը և թերեւս քաղաքին առաջին եպիսկոպոսութիւնը 1495 տարուան պատմութիւն ունի:<br /><br /><br /><strong>ՊԵՏՐՈՍ Ա ԳԵՏԱԴԱՐՁ «1019-1058»</strong><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF95_6X82I/AAAAAAAAAXI/fdVleJSgzAM/s1600/Ani.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 150px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF95_6X82I/AAAAAAAAAXI/fdVleJSgzAM/s200/Ani.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571372649396302690" /></a><br />11-րդ դարուն բիւզանդացիները կը ջանային իրենց իշխանութիւնը տարածել Հայ Եկեղեցւոյ վրայ և ամէն առիթով կը միջամտէին անոր ներքին գործերուն: Հասկնալով կաթողիկոսութեան բարոյական ուժը, Անիի գրաւման ժամանակ բիւզանդացիներուն բարեկամ Պետրոս Ա Գետադարձ Կաթողիկոսը Պոլիս հրաւիրեցին: Հայրապետը քանի մը տարի ապրեցաւ կայսրութեան մայրաքաղաքին մէջ հսկողութեան ներքեւ և արգելական էր մինչեւ 1051, երբ ազատ արձակուեցաւ Կոստանդին Մոնոմախոս կայսեր և Միքայէլ Կերուլարիոս պատրիարքին օրով: Հայրապետը 1058 թուականին կը վախճանի Սեբաստիոյ մէջ:<br /><br /><br /><strong>ԽԱՉԻԿ Բ ԱՆԵՑԻ «1058-1065»</strong><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF-rQNTOdI/AAAAAAAAAXQ/O0I82hFnZPY/s1600/Khachik%2BAnetsi%2B2.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 134px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF-rQNTOdI/AAAAAAAAAXQ/O0I82hFnZPY/s200/Khachik%2BAnetsi%2B2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571373495584242130" /></a><br />Յաջորդն էր Պետրոս Գետադարձ Կաթողիկոսին և կիսեց միեւնոյն ճակատագիրը: Պոլիս կը հրաւիրուի Կոստանդին ԺԱ Տուկիծ կայսեր հրամանաւ և կը մատնուի նեղութեանց և ծանր ճնշումներու, որպէսզի Հայոց կաթողիկոսութիւնը ենթարկէ Պոլսոյ Յունաց Պատրիարքութեան: Հայրապետը կը համբերէ նեղութիւններուն և ճնշումներուն դէմ կը դնէ «զոր մինչեւ յիմ ժամանակ չէ լեալ, և ոչ ես հաւանիմ» կարգախօսով: 1059-1062 թուականներուն Պոլիս կը մնայ արգելական վիճակի և նուաստացուցիչ պայմաններու մէջ: Պոլսէն մեկնելէ երեք տարի ետք, 1065-ին Թաւբլուրի «Սեբաստիոյ՝ Տարէնտէ գաւառը» մէջ կը վախճանի:<br /><br /><br /><strong>ՓԻԼԻՊՊՈՍ Ա ԱՂԲԱԿԵՑԻ «1633-1655»</strong><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF_s1J0yVI/AAAAAAAAAXY/ZU2SG7jEE1o/s1600/Pilibbos%2BAghpagetsi.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 132px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVF_s1J0yVI/AAAAAAAAAXY/ZU2SG7jEE1o/s200/Pilibbos%2BAghpagetsi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571374622193273170" /></a><br />Փիլիպպոս Ա Աղբակեցի «Պաշքալէցի», աւելի քան հազար տարի յետոյ, հայրապետական յատուկ առաքելութեամբ 1652 թուականին Պոլիս կը ժամանէ, վերջ տալու համար բնիկ պոլսահայերու և ներքին գաւառներէն եկած գաղթականներու միջեւ շարունակուող սուր պայքարին: Փիլիպպոս Ա Հայրապետը կը հաշտեցնէ կողմերը և իր բարոյական ազդեցութեամբ ութ ամսուայ ընթացքին վճարել կուտայ քաղաքին վեց գլխաւոր եկեղեցիներու 40.000 ղրուշի հսկայական պարտքը:<br /><br /><br /><strong>ՅԱԿՈԲ Դ ՋՈՒՂԱՅԵՑԻ «1655-1680»</strong><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGAnFh_9jI/AAAAAAAAAXg/J_GKCV4sp5g/s1600/Hagop%2BChughayetsi-1.JPG"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 100px; height: 200px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGAnFh_9jI/AAAAAAAAAXg/J_GKCV4sp5g/s200/Hagop%2BChughayetsi-1.JPG" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571375623022048818" /></a><br />Յակոբ Դ Ջուղայեցին, Պոլսահայերու ամենասիրելի «Հոգեւոր Տէրը», Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի մէջ 6 հոգեւորական և 6 աշխարհիկ գործիչներու մասնակցութեամբ գումարուած խորհրդակցական ժողովէ մը յետոյ, 1678 թուականի վերջերուն Պոլիս կը ժամանէ ի գլուխ ազգային պատուիրակութեան մը: Յակոբ Ջուղայեցիի նպատակն էր Պոլսէն Եւրոպա անցնիլ Եւրոպացի Քրիստոնեաներէն Հայոց համար օժանդակութիւն հայթայթելու միտումով:<br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGB0qWK02I/AAAAAAAAAXo/9x0Ou836oDU/s1600/Hagop%2BChughayetsi-4.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 185px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGB0qWK02I/AAAAAAAAAXo/9x0Ou836oDU/s200/Hagop%2BChughayetsi-4.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571376955754468194" /></a><br />Հայրապետը, նուիրապետական ինչ ինչ հարցերու բերմամբ երկու տարի Պոլիս կը մնայ, կը հիւանդանայ և 2 Օգոստոս 1680 թուականին այստեղ կը վախճանի: Կը թաղուի Բերայի գերեզմանատունը, իսկ վերջնոյն ապասեփականացման պատճառաւ, աճիւնները կը փոխադրուին Բերայի Ս. Երրորդութիւն Եկեղեցւոյ բակը: Յակոբ Դ Ջուղայեցիի շիրիմին կը վերագրուին բազմաթիւ հրաշքներ: Պոլսահայոց ամենանուիրական ուխտատեղիներէն մէկը դարձած է իր գերեզմանը, ուր ամէն Երեքշաբթի ուխտաւորներ կը յաճախեն Հայրապետի բարեխօսութեան դիմելու համար:<br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGCOQ__i9I/AAAAAAAAAXw/TTuwYroEm_g/s1600/Hagop%2BChughayetsi-2.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 200px; height: 68px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGCOQ__i9I/AAAAAAAAAXw/TTuwYroEm_g/s200/Hagop%2BChughayetsi-2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571377395627166674" /></a><br /><br /><strong>ԿԱՐԱՊԵՏ Բ ՈՒԼՆԵՑԻ «1726-1729»</strong><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGDlcFenkI/AAAAAAAAAX4/Vn3pKZL7eh4/s1600/Kumkap%25C4%25B1%2BMayr%2BYeghegetsi.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 119px; height: 200px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGDlcFenkI/AAAAAAAAAX4/Vn3pKZL7eh4/s200/Kumkap%25C4%25B1%2BMayr%2BYeghegetsi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571378893251583554" /></a><br />Յովհաննէս Թ Բաղիշեցի «ԿՈԼՈՏ» Պատրիարքի նախագահութեամբ Պոլսոյ Պատրիարքարանին մէջ գումարուած ազգային ժողովի որոշմամբ, Անգարայի վիճակաւոր Կարապետ Եպիսկոպոս՝ Պոլիս կը հրաւիրուի և 27 Փետրուար 1726 թուականին 12 եպիսկոպոսաց ձեռամբ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս կ'օծուի Գումգաբուի Ս. Աստուածածին Աթոռանիստ Մայր Եկեղեցւոյ մէջ: Յաջորդիւ, Կարապետ Բ Կաթողիկոս եպիսկոպոս կը ձեռնադրէ Կոլոտ Պատրիարքը և մէկուկէս տարի Պոլսոյ մէջ մնալէ յետոյ, 1728-ին կը ժամանէ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածին և կը բազմի Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի գահուն վրայ:<br /><br /><br /><br /><br /><strong>ՎԱԶԳԷՆ Ա ՇԻՆԱՐԱՐ «1955-1995»</strong><br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGEgQ845iI/AAAAAAAAAYA/mB0P5ueLins/s1600/Vazken%2BShinarar%2B1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 153px; height: 200px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGEgQ845iI/AAAAAAAAAYA/mB0P5ueLins/s200/Vazken%2BShinarar%2B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571379903875048994" /></a><br />Պոլսոյ Պատրիարքական Աթոռին համբաւաւոր արմաշական գահակալներէն Երջանկայիշատակ Գարեգին Ա Տրապիզոնցիի «1951-1961» վերջին օծման և յուղարկաւորութեան առթիւ Պոլիս կը ժամանէ 4 Յուլիս 1961 թուականին:<br />Թուրքիոյ Նախագահ Ճեմալ Կիւրսէլի և Իսթանպուլի Կուսակալ Րէֆիկ Թուլկայի կողմէ կ'ընդունուի մեծ պատիւներով: Երջանկայիշատակ Գարեգին Ա Պատրիարքի յուղարկաւորութենէն յետոյ Հայրապետական այցելութիւններ կը շնորհէ գլխաւոր թաղերու եկեղեցական համայնքներուն: Սգաւոր պոլսահայութիւնը մեծապէս կը մխիթարուի Ամենայն Հայոց Հայրապետի ներկայութեամբ: <br />Վազգէն Ա Կաթողիկոս, 16 օր տեւող հայրապետական այցելութենէն յետոյ կը վերադառնայ Մայր Աթոռ, ուր մինչեւ իր կեանքի վախճանը խանդավառութեամբ կը պատմէր Իսթանպուլի մէջ իր գտած ջերմ ընթունելութիւնը: Եպիսկոպոս ձեռնադրած և արքութեան պատիւ շնորհած է Շնորհք Ա Պատրիարքին «1961-1990», Տ. Գարեգին Բ Պատրիարքին, Տ. Շահան Արք. Սվաճեանին և Տ.Մեսրոպ Բ Մութաֆեան Պատրիարքին:<br /><br /><br /><strong>ԳԱՐԵԳԻՆ Ա ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ «1996»</strong><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGGVlMOj4I/AAAAAAAAAYI/Dby93CpT4zo/s1600/Karekin%2BGatoghigos%2B1.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 174px; height: 200px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGGVlMOj4I/AAAAAAAAAYI/Dby93CpT4zo/s200/Karekin%2BGatoghigos%2B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571381919352786818" /></a><br />Կաթողիկոսը Պոլիս ժամանեց որպէս հիւրը Օրթոտոքս Եկեղեցւոյ Տիեզերական Տ.Տ. Բարթոլոմէոս Ա Պատրիարքին:<br />Յունաց Պատրիարքութեան հետ պաշտօնական շփումներն աւարտելէ ետք, Վեհափառ Կաթողիկոսը հիւրասիրուեցաւ Գարեգին Բ Պատրիարք Հօր կողմէ:<br />Գարեգին Ա Կաթողիկոսը 12 Մայիսին նախագահեց Պոլսոյ Պատրիարքական Աթոռի հիմնադրութեան 535-ամեակի հանդիսութիւններուն:<br /><br /> ՅԻՍՈՒՍ ԱՄԵՆԱԿԱՐՈՂ Է<br /> ԻՍԿ ԻՐ ԵԿԵՂԵՑԻՆ՝ ՅԱՒԻՏԵՆԱԿԱՆ<br /><br />Յիսուս ամէն բան կրնար ընել, Ան ամենակարող Աստուած էր: Բայց մարդիկ ընտրեց՝ տասներկու առաքեալները, Եօթանասուներկու աշակերտները: Ուղարկեց և ինքն ալ գործեց մարդոց մէջ:<br />Մեր ազգն ալ պէտք ունի կամաւոր ծառայութիւն ստանձնել գիտցող անձերու: <br />Եթէ երբեք մենք կազմակերպութիւններ չունենանք մեր գաղութներու մէջ, մենք իբրեւ ազգ կորսուած ենք: <br />Եթէ ես փոքր ժամանակս դպրաց դասու անդամ չըլլայի մեր գիւղի եկեղեցւոյ մէջ, եկեղեցական չէի դառնար:<br />Եթէ երբեք մեր շատ մը կազմակերպութիւնները չըլլային, ի՞նչպէս մեր ազգը պիտի դիմանար արտասահմանի մէջ:<br />Պետութի՞ւն ունէինք մենք. ո՞վ պահեց մեր լեզուն, կազմակերպութիւնները պահեցին:<br />Անոնցմէ գլխաւորագոյնը Եկեղեցին է: Կազմակերպութիւնները, սակայն, կու գան և ժամանակներու հետ կ'երթան, բայց Եկեղեցին յաւիտենական է, կը մնայ:<br />«Գարեգին Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս»<br /><br /><br /><strong>ԳԱՐԵԳԻՆ Բ ՎԵՀԱՓԱՌ ՀԱՅՐԱՊԵՏ «2006»</strong><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGHtcW7SsI/AAAAAAAAAYQ/dgf7nnkzNX0/s1600/Karekin%2BVehapar%2B2.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 173px; height: 200px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TVGHtcW7SsI/AAAAAAAAAYQ/dgf7nnkzNX0/s200/Karekin%2BVehapar%2B2.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5571383428810230466" /></a><br />Գարեգին Բ Հայրապետը, Օրթոտոքս Եկեղեցւոյ Տիեզերական Տ. Տ. Բարթոլոմէոս Ա Պատրիարքի և Պոլսոյ Հայոց Պատրիարք Մեսրոպ Բ Մութաֆեանի հրաւէրով 2006 թուականին Իսթանպուլ այցելեց:<br /><br /> ՕՐՀՆԵՐԳ ՀԱՅՐԱՊԵՏԱԿԱՆ<br /><br /> Ամեն հայի սրտից բխած,<br /> Լսիր այս ձայնն, ո՜վ Աստուած.<br /><br /> Երկար կեանք տուր Հայրապետին,<br /> Երկար օրեր Հայոց Հօր.<br /><br /> Տէ՜ր անսասան պահիր դու միշտ,<br /> Քո իսկ հիմնած Մայր Աթոռ:<br /><br /><br /><br />Քաղեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />8–Փետրուար–2011 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-6350815428189759400?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-45780608848159749742011-01-05T03:35:00.000-08:002011-02-08T09:03:43.950-08:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TSRYeXd4TuI/AAAAAAAAAWc/mlcLfsR8RHM/s1600/%25D4%25B3%25D4%25B1%25D4%25B6%25D4%25B1%25D4%25B6%2B%2B%25D5%2585%25D4%25B1%25D5%2590%25D5%2588%25D5%2592%25D4%25B9%25D4%25BB%25D5%2592%25D5%2586%2B%25D4%25B1%25D5%2584%25D4%25BB%25D5%2590%25D4%25B1%2B%25D5%258A%25D4%25B7%25D4%25B6%25D5%2583%25D4%25B5%25D4%25B1%25D5%2586.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 288px; height: 357px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TSRYeXd4TuI/AAAAAAAAAWc/mlcLfsR8RHM/s400/%25D4%25B3%25D4%25B1%25D4%25B6%25D4%25B1%25D4%25B6%2B%2B%25D5%2585%25D4%25B1%25D5%2590%25D5%2588%25D5%2592%25D4%25B9%25D4%25BB%25D5%2592%25D5%2586%2B%25D4%25B1%25D5%2584%25D4%25BB%25D5%2590%25D4%25B1%2B%25D5%258A%25D4%25B7%25D4%25B6%25D5%2583%25D4%25B5%25D4%25B1%25D5%2586.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5558665118800695010" /></a><br />Հայ ձկնորսներ կապոյտ Վոսփորի ափին նստած իրենց ուռկանները կը նորոգէին: Հայ տղեկ մը աննպատակ անոնց շուրջը կը թափարէր: Փորձառու և իմաստուն ձկնորս մը տղան իր մօտ կանչեց ու խիստ ձայնով անոր հարցուց.<br />-Դպրոցի պահուն ի՞նչ գործ ունիս փողոցները:<br />Ձկնորսը, տղուն պատասխանը չսպասեց: Անոր երեսին ապտակ մը զարկաւ ու ըսաւ. <br />-Անմիջապէս դպրոց վազէ:<br />Տղան, անպատասխան դպրոց վազեց:<br />Տարիներ անցան: Ձկնորսը ծերացած էր: Գործէն քաշուած Պոլսոյ խաղաղ ու աղքատ թաղերէն մէկուն մէջ կ'ապրէր: <br />Օր մը երկու ոստիկաններ ներկայացան ծերուկ ձկնորսին և ըսին.<br />-Մեծ Նախարարին հրամանով եկանք: Քեզի, անոր քով պիտի տանինք:<br />Ձկնորսը այլայլեցաւ այս անակնկալ հրաւէրէն: Հաւանական պատիժի մը վախն ու սարսափը սրտին մէջ, ֆէսը գլուխը դրաւ և լուռ հնազանդութեամբ ոստիկաններուն հետեւեցաւ: Անոնք, Մեծ Նախարարին գրասենեակը հասան: Հոն, պետական մեծամեծ պաշտօնեաներով լեցուն էր: Ձկնորսը Մեծ Նախարարին սենեակը մտաւ: Մեծ Նախարարը, աղքատ ու ծերուկ ձկնորսին մօտ գնաց և անոր ձեռքին համբոյր մը դրոշմեց:<br />Մեծ Նախարարը սապէս ըսաւ.<br />-Ահա այս օրհնեալ ձեռքին բարի ապտակը զիս մարդ ըրաւ: Ես, անոր առջեւ կը խոնարհիմ:<br />Ձկնորսը, տարիներ առաջ ծովեզերքը թափառող տղեկը յիշեց:<br />Մեծ Նախարարը ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԱՄԻՐԱ ՊԷԶՃԵԱՆՆ էր:<br /><br />Յարութիւն Ամիրա Պէզճեան, 10-Ապրիլ-1771 թուականին Պոլսոյ Ենիգաբու թաղին մէջ ծնաւ և 3-Յունուար-1834 թուականին Պոլսոյ Ենիգաբու թաղին մէջ մեռաւ: Իր մայրն ու հայրն ալ նոյն տան մէջ մեռած էին:<br />Յարութիւն Պէզճեանի հօրը անունն է պէզճի հաճի Պողոս աղա կարսեցի: Պողոս աղա կտաւի վաճառական էր: Մօրը անունն է Վառվառէ, երկու քոյրերուն անուններն են՝ Համասփիւռ և Մարիամ: <br />Ան, Գումգաբուի դպրատան մէջ յաճախեցաւ: 1783-ին մետաքսավաճառի մը մօտ աշխատեցաւ և 1795 թուականին հօրը աջակցութեամբ իր մետաքսավաճառի խանութը բացաւ:<br />Պէզճեան, նշանաւոր Տիւզեան ընտանիքը ճանչցաւ և անոնց հետ միասին աշխատիլ սկսաւ: Այդ օրերուն Օսմանեան Պալատական անդամներու հետ ծանօթացաւ: Ան, Բ. Մահմուտի դրամական ու սեփական խորհրդականը և շատ մտերիմ բարեկամը եղաւ: <br />Գազազ Ամիրա Յարութիւն Պէզճեան, Օսմանեան Պալատին մէջ Հայ հասարակութեան ներկայացուցիչը եղաւ:<br />5-Սեպտեմբեր-1819 թուականին հայոց մեծամեծներուն յատկացուած Ամիրա տիտղոսին տիրացաւ: Փողերանոցի վերատեսուչ կարգուեցաւ:<br />Պէզճեան, վերանորոգիչն է Գարթալի Սուրբ Նշան Եկեղեցւոյ: Ան, եկեղեցւոյ պարտէզին մէջ աղբիւր մըն ալ շինել տուաւ: Տէօվլէթ Վարպետ, Սուրբ Նշան եկեղեցւոյ և եկեղեցւոյ կից դպրոցին նորոգութեան ճարտարապետն է:<br />Յարութիւն Պէզճեան, 1820 թուականին Գումգաբուի մէջ հիմնեց աղջկանց արհեստանոց մը, ուր կը շինուէր եկեղեցական զգեստներ: 1824-ին հիմնեց Բերայի աղջկանց ասեղնագործութեան վարժարանը:<br />1826 թուականին Գէորգ Դպիրի աննման պարսկահայ ընդարձակ բառարանին մեկենասը եղաւ: Այս բառարանը Օրթագիւղ Պողոս Արապեան տպարանին մէջ տպուեցաւ:<br />1828 թուականին վերակառուցուեցաւ Մայր եկեղեցին: «Եկեղեցին, 1826 թուականին հրդեհէն աւերուած էր»: Նոյն թուականին ուսումնարան մըն ալ վերակառուցուեցաւ, որ ապագային Պէզճեան Մայր Վարժարան կոչուած է:<br />Այս շինութեան ծախսին կէսը ինք վճարեց և միւս կէսն ալ ժողովուրդէն ու ամիրաներէն հանգանակուեցաւ:<br />Գազազ Յարութիւն 1829 թուականին Թուրք և Ռուս պատերազմին Պոլսոյ մէջ յառաջ եկած սովին վերջ տալու համար, արմտիքի գիները ազատ ձգել տուաւ: Այս գործին մէջ յաջողելուն պատճառաւ ալ Սուլթանէն Մուրասսա անուն պատուանշանը ստացաւ:<br />Ան, պաշտօնական հրովարտակ «ֆէրման» ստանալով հիմնարկէք դրաւ Սուրբ Փրկիչ Ազգային հիւանդանոցին: 1833 թուականին հիւանդանոցի շինութիւնը աւարտեցաւ: 1834 թուականին՝ Գազազ Ամիրա Պէզճեանի մահուընէ վերջ, հիւանդանոցին պաշտօնական բացումը կատարուեցաւ:<br />Պէզճեան, կարգ մը նենգամիտ խաղերու պատճառաւ Լիմնի Կղզի աքսորուեցաւ: Ան, աքսորուելէ առաջ ուղիղ յանձնեց փողերանոցին հաշիւները: Տարի մը վերջ, աքսորէն Պոլիս վերադարձաւ և դարձեալ փոխերանոցին գլուխը անցաւ:<br />Պէզճեան, Հիւնքար Իսքէլէսիի դաշնագրութենէն վերջ հայ սեղանաւոր ամիրաներէ 11 միլիոն ոսկի հաւաքեց: Ան, Ռուսիոյ պատերազմական ծախսը պայմանաժամէն առաջ յաջողեցաւ վճարել: Այս առթիւ Սուլթան Մահմուտէն «ԹԱՍՖԻՐԻ ՀԻՒՄԱՅՈՒՆ» անուն ամենաբարձր շքանշանը ստացաւ: <br />Այսօր «սիրօզ» ըսուած անողոք հիւանդութիւնը կրծել սկսաւ մեծ հայուն մարմինը: Օսմանեան մեծազօր կայսրութեան Սուլթանն ու բոլոր իսլամներու Խալիֆան, հայ Ամիրային հիւանդտես երթալու որոշում տուաւ: Սուլթան Մահմուտ, երբ Յարութիւն Ամիրա Պէզճեանը հիւանդ անկողինին մէջ տեսաւ շատ յուզուեցաւ: <br />3-Յունուար-1834 թուականին Գազազ Յարութիւն Ամիրա Պէզճեան յաւիտեան բաժնուեցաւ այս աշխարհէն: Ան, շատ սիրեց Մայր Եկեղեցին: Անոր մարմինը, մեծահանդէս թաղումով Մայր Եկեղեցւոյ կից Սուրբ Յարութեան տաճարը իր կենդանութեանը պատրաստուած դամբանին մէջ ամփոփուեցաւ:<br /><br /><br />Զանազան աղբիւրներէ քաղեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան <br />3-Յունուար-2011 Երկուշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4578060884815974974?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-56751245627750721412010-12-14T08:03:00.000-08:002011-01-05T03:34:17.340-08:00Պոլսոյ մէջ գտնուող նշանաւոր շէնքերու շինութեան գրեթէ բոլորին վրայ Պալեաններու ստորագրութիւնը կը տեսնենք : <br />Պալեան ընտանիքը, ԺԹ. դարու մէջ Օսմանեան ճարտարապետութեան կարեւոր անձերը եղած են: Անոնք՝ հայր, զաւակ ու եղբայր իրար յաջորդելով չորս սերունդ մասնայատուկ ճարտարապետներ հասցուցած են:<br />Պալեան ընտանիքը Կեսարացի է: Պալեան մականունը առաջին գործածող անձը, Պալի Գալֆային «բանուորապետ» մանչը Գրիգոր Գալֆան «բանուորապետ» եղած է: Պալի Գալֆային «բանուորապետ» մասին ծանօթութիւն մը չկայ, սակայն գիտենք թէ՝ իր դամբանը Պաղլարպաշի հայոց գերեզմանատունն է:<br />Ճարտարապետ Պալեաններ, իրար հետեւելով արդիւնաբեր և գործօն կեանք մը ապրած են: Պալեան անունը երկրին մէջ և նոյնիսկ երկրէն դուրս լսուելու պատճառ դարձած է՝ մեծ քանակութեամբ և խոշոր շէնքերուն պատկերացումն և իրագործումը, մասնայատուկ ճարտարապետութեան իրաւասու անձնականութիւնը, կարողութիւն և իրենց ապրած շրջանին փափաքները դիմագրաւելու յատկութիւնն ու ներդաշնակութիւնը:<br />Պալեանները, այս յաջողութիւնը թերեւս պարտական են՝ ճարտարապետութեան ասպարէզի սովորոյթի մը մէջ մասնայատուկ ճարտարապետ և մասնայատուկ գլխաւոր ճարտարապետութիւնը սերունդէ-սերունդ շարունակելու: Նոյն անունը փոխադրել, նախորդին ազդեցութիւնն և յաջողողութիւնը գործածելու առաւելութիւն, սերունդէ-սերունդ փոխադրուող մտափորձութեան կուտակումը Պալեաններու յաջողութեան ծրագիրը բարձրացնելու պատճառ դարձած է:<br />Պալեան ընտանիքին առաջին երեք սերունդ ճարտարապետները, այս ասպարէզին ամենէն նուրբ և կարեւոր կէտերը աւանդական մէթոտներով և սանդուխին առաջին աստիճանէն սկսելով սորված են: ԺԹ. դարուն մէջտեղը պայմանները ձեւափոխուած է: Կարապետ Պալեան այս ձեւափոխութիւնը զատորոշելով իր մանչ զաւակները համաչափ դաստիարակութեան ուղղած է: ԺԹ. դարու մէջտեղը Պալեաններու գործունէութեան որակը շատ աւելի բարձր մակարդակի հասած է: Այդ պատճառաւ ալ կ'ըսեն թէ՝ Կարապետ Պալեան, ընտանիքին փականք անհատը եղած է: <br />Նիկողոս և Սարգիս Պալեաններ, Ֆրանսայի ճարտարապետութեան ակադէմիայի մէջ ուսանած են: Անոնք, Պոլսոյ մէջ գտնուող նշանաւոր շէնքերու շինութիւնը ՍԷՆԴ-ՊԱՐՊԷ կամ ԷՔՕԼ ՏԸ ՊԷՕՔՍ-ԱՐԴՍ ձեւի վերածած են: <br /><br />1) ԳՐԻԳՈՐ ՊԱԼԵԱՆ «1764-1831»<br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQebQkd9-DI/AAAAAAAAAT0/OdO7Q-xUVN4/s1600/selimiye%2Bk%25C4%25B1%25C5%259Flas%25C4%25B1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 198px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQebQkd9-DI/AAAAAAAAAT0/OdO7Q-xUVN4/s320/selimiye%2Bk%25C4%25B1%25C5%259Flas%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550575774727010354" /></a><br />Ան, Պալեան ընտանիքին ամենակարեւոր անհատն է: Գրիգոր Պալեան, իր հօրը անունը «Պալի», մականուն ըլլալով գործածել սկսած է: Ան, ճարտարապետ Մինաս Գալֆային փեսան և ճարտարապետ Յովհաննէս Ամիրա Սէրվերեանին աներհայրն է:<br />1800 թուականին ճարտարապետ Մինաս Գալֆային դուստրը Սողոմէյի հետ ամուսնացած է: Անոնք, Կարապետ անուն մանչ զաւակով մը բախտաւորուած են: Կարապետն ալ ճարտարապետ եղած է:<br />Գրիգոր Պալեան, Բ. Մահմուտի հետ լաւ բարեկամութիւն ունեցած է: Գրիգոր Գալֆան, համայնքի խնդիրներով սպաղած և եկեղեցական հարցերը լուծելու աշխատած է:<br />Գրիգոր Գալֆան, Սկիւտար, Պիւլպիւլտէրէսի անուն թաղին մէջ ապրած է: Ան, սոխակ թռչունը շատ սիրելուն և իր տան մէջ հոգալուն պատճառաւ, իր բնակած թաղին անունը Պիւլպիւլտէրէսի կոչած են: «Սոխակ թռչունին թրքերէն իմաստը՝ Պիւլպիւլ է»: 1831-ին Սկիւտարի մէջ մեռած է: Իր դամբանը Պաղլարպաշի գերեզմանատան մէջ կը գտնուի:<br />Գրիգոր Գալֆան երիտասարդ տարիքի մէջ մեծ պատասխանատուութիւններու տէր կանգնելով գործօն և արդիւնաբեր աշխատանք մը ցոյց տուած է: Անոր այս արդիւնաբեր աշխատանքները Գ. Սէլիմի շրջանին կը հանդիպի: Ան, այս շրջանին ամենակարեւոր հասարակութեան շէնքերու շինութեան ճարտարապետը ըլլալով ճանչցուած է: Գրիգոր Գալֆային, շէնքերու շինութեան ցուցակին մէջ կը գտնուի՝ 2 խոշոր ջրաթումբ, 6 զօրանոց, 6 պալատ, մզկիթ մը, 2 վարչական շէնք, 4 ապարանք և 2 եկեղեցի: <br />Գրիգոր Պալեանի գլխաւոր հեղինակութիւններն են՝ Սարայպուրնույի Պալատը «այրած է», Պէշիկթաշի Պալատը «փլցուցած են», Պէյլէրպէյի Պալատ «Ենիջերիները այրած են», Վալիտէ Սուլթան Պալատ, Տէֆթէրտար Պալատ «Հալիջ», Այնալըգավաքի Ապարանքը, Նուսրէթիյէյի զօրանոցը և շուրջի շէնքերը, Տավութփաշայի զօրանոցը, Փէրայի զօրանոցը, Տարփանէ-ի Ամիրէ, Վալիտէ ջրաթումբ «Պահջէգիւղ», Թոփուզլու ջրաթումբ «Պահջէգիւղ» և Եանկըն ապարանք «Պէյազըթ»:<br /><br />2) ՍԻՆԵՔԷՐԻՄ ՊԱԼԵԱՆ «1768-1833»<br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQetCuQ89EI/AAAAAAAAAUU/wzImBgqcdks/s1600/Beyaz%25C4%25B1t%2BYang%25C4%25B1n%2BKulesi.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 250px; height: 400px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQetCuQ89EI/AAAAAAAAAUU/wzImBgqcdks/s400/Beyaz%25C4%25B1t%2BYang%25C4%25B1n%2BKulesi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550595328047903810" /></a><br /><br /><br />Ճարտարապետ Սինեքէրիմ Պալեան, Պալի Գալֆային մանչը և Գրիգոր Ամիրա Պալեանին եղբայրն է: Սինեքէրիմ Պալեանի մասին շատ քիչ ծանօթութիւն ունինք: Ան, Բեթղեհէմի մէջ մեռած է: Իր դամբանը Բեթղեհէմի հայոց գերեզմանատան մէջ կը գտնուի:<br />Սինեքէրիմ Պալեանի շինած շէնքերուն մասին շատ ծանօթութիւն մը չունինք: Ան, Պէյազըթ Հրդեհ Աշտարակին ճարտարապետն է: <br />Սինեքէրիմ Պալեան, Օրթագիւղի Ս. Աստուածածին Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ ճարտարապետն է: «1824-1825»<br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />3) ԿԱՐԱՊԵՏ ԱՄԻՐԱ ՊԱԼԵԱՆ «1800-1866»<br /><a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQeyTJdXscI/AAAAAAAAAUs/aAC9mhV8rGk/s1600/Dolmabah%25C3%25A7e%2BSaray%25C4%25B1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 167px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQeyTJdXscI/AAAAAAAAAUs/aAC9mhV8rGk/s400/Dolmabah%25C3%25A7e%2BSaray%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550601107783791042" /></a><br />Կարապետ Ամիրա Պալեան, Գրիգոր Ամիրա Պալեանին մանչն է: Անոր, երիտասարդութեան և ուսման մասին ծանօթութիւն մը չունինք: Գրիգոր Պալեան 1831-ին մեռնելէ վերջ, Կարապետ Պալեան իր հօրը տեղը անցած է: <br />Սուրբ Փրկիչ Ազգային Հիւանդանոցի շինութիւնը, Կարապետ Ամիրա Պալեանի առաջին գործը եղած է:<br />Կարապետ Պալեան, ոչ թէ միայն ճարտարապետութեամբ այլ՝ իր բարերարութիւններով ալ հայ ազգին ծառայած և օգտակար եղած է: Ան, Նազելի Պապաեանի հետ ամուսնացած և 10 զաւակ ունեցած է: Անոր, մանչ զաւակները՝ Նիկողոս, Սարգիս, Յակոբ և Սիմոն Պալեաններ մասնայատուկ ճարտարապետներ ըլլալով աշխատած են: <br />Կարապետ Ամիրա Պալեան, Պէշիկթաշի հայոց գերեզմանատան մէջ թաղուած է, սակայն իր դամբանը կորսուած է:<br />Կարապետ Պալեան, Տօլմապահջէ Պալատին ճարտարապետը ըլլալով կը յիշուի: Ան, Բ. Մահմուտ, Ապտիւլազիզ և Ապտիւլմէճիտ թագաւորներու շրջանին ճարտարապետը եղած է: Անոր, ամենէն արդիւնաբեր աշխատութիւնները, Թագաւոր Ապտիւլմէճիտի շրջանին կը հանդիպի:<br />Կարապետ Պալեան, մօտաւորապէս 30 տարուայ աշխատութեան շրջանին՝ 7 պալատ, 4 գործատուն, զօրանոց մը, մզկիթ մը, 2 հիւանդանոց, 3 դպրոց, 2 ջրաթումբ, 7 եկեղեցի և շատ մը բնակարաններ ծրագրելով կառուցած է:<br />Կարապետ Ամիրա Պալեանի շինած նշանաւոր շէնքերու ցանկը հետեւեալն է:<br />Տօլմապահջէ Պալատ, Զոյգ Պալատներ «Էյիւպ, ներկայիս գոյութիւն չունի», Ճէմիլէ և Միւնիրէ Սուլթան Պալատներ «Ֆընտըքլը, ներկայիս՝ Ճարտարապետ Սինան Համալսարանի շէնքը», Ջըրաղան Պալատ «հինը, ներկայիս գոյութիւն չունի», Հիւնքար Ապարանք «Իզմիթ, ներկայիս թանգարան», Պայընտըր Ապարանքի նորոգութիւնը «Տօլմապահջէ, ներկայիս գոյութիւն չունի», Եըլտըզ Ապարանք «Ներկայիս գոյութիւն չունի», Կիւմիւշսու զօրանոց «Ներկայիս՝ Պոլսոյ Գիտարուեստական Համալսարանի շէնքը», Գուլէլի Ձիաւոր զինուորներու զօրանոց «Ներկայիս՝ զինուորական դպրոց», Տօլմապահջէ Մզկիթ, Բ. Մահմուտի Շիրիմը «Ջէմպէրլիթաշ», Մէքթէպ-ի Հարպիյէ «Ներկայիս՝ Զինուորական Թանգարան», Սիբահի Օճախ «Հարպիյէ, ներկայիս գոյութիւն չունի», Թէրքոսի Հիմնարկները «Թէրքոս», Գիրազլը Ջրաթումբ «Պահջէգիւղ», Բ. Մահմուտ Ջրաթումբ, Իզմիտի Ջուխատունը, Հէրէքէյի գործատունը, Պաքրգիւղի կտաւի գործատունը, Պէյքոզի կաշիյի գործատունը, Զէյթինպուրնու Երկաթ ու Պողպատի գործատունը, Ս. Փրկիչ Ազգային Հիւանդանոցը, Ս. Յակոբ Եկեղեցին, Ս. Աստուածածին Եկեղեցին «Պէշիկթաշ» Երեւման Ս. Խաչ Եկեղեցին «Գուրուչէշմէ» Ս. Երրոդութեան Եկեղեցին «Բերա, Յովհաննէս Սէրվերեանի հետ միասին», Սէմերճեան-Ճեմարան Վարժարան «Սկիւտար»:<br /><br />4) ՆԻԿՈՂՈՍ ՊԱԼԵԱՆ «1826-1858»<br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe1r4Dj_UI/AAAAAAAAAU8/1wA4JAH17Fk/s1600/Tophane%2BSaat%2BKulesi.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 208px; height: 320px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe1r4Dj_UI/AAAAAAAAAU8/1wA4JAH17Fk/s320/Tophane%2BSaat%2BKulesi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550604831143755074" /></a><br />Նիկողոս Ամիրա Պալեան, Կարապետ Ամիրա Պալեանին մանչն է: Ան, Պալեան ընտանիքի՝ համաչափ դաստիարակութիւն ուսանած առաջին անհատն է:<br />Նիկողոս Պալեան, Փարիզի Սէնդ-Պարպէ գոլէժին մէջ ուսանած է: Ան, այդ գոլէժին նշանաւոր դաստիարակիչ ճարտարապետ Հ. Լապրուստինի սիրական աշակերտը եղած է: Նիկողոս Պալեան այս ասպարէզին մէջ կարճ կեանք մը ապրած է, սակայն շատ արդիւնաբեր աշխատութիւններ ունեցած է:<br />Նիկողոս Պալեանի գործերը հետեւեալներն են: <br />Տօլմապահջէ Պալատին մէջ հիւրանոց մը և երկու Թագաւորութեան Դռները, Ըհլամուր Ապարանք, Կէօքսու Ապարանք, Թոփհանէ Ժամացոյցի Աշտարակը, Տօլմապահջէ Ժամացոյցի աշտարակը:<br /><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe39Bo-YzI/AAAAAAAAAVM/M4_DxTSydGg/s1600/K%25C3%25BC%25C3%25A7%25C3%25BCk%2BSu%2B%2528G%25C3%25B6k%2BSu%2529%2BKasr%25C4%25B1.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 200px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe39Bo-YzI/AAAAAAAAAVM/M4_DxTSydGg/s400/K%25C3%25BC%25C3%25A7%25C3%25BCk%2BSu%2B%2528G%25C3%25B6k%2BSu%2529%2BKasr%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550607324797625138" /></a><br /><br />5) ՍԱՐԳԻՍ ՊԱԼԵԱՆ «1831-1899»<br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe7yXtId1I/AAAAAAAAAVc/7o10FvoNbyo/s1600/Beylerbeyi%2BSaray%25C4%25B1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 164px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe7yXtId1I/AAAAAAAAAVc/7o10FvoNbyo/s320/Beylerbeyi%2BSaray%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550611539788592978" /></a><br />Ան, թէ՛ մասնայատուկ ճարտարապետ և թէ՛ պետութեան գլխաւոր ճարտարապետ տիտղոսներու տիրացած է: Սարգիս Պալեան, Կարապետ Ամիրա Պալեանին մանչն է:<br />1843-ին իր եղբայրը Նիկողոս Պալեանի հետ միասին Պոլիսէն Փարիզ ուսանելու գացած են: Նիկողոս Պալեան Փարիզի մէջ հիւանդացած է: Սարգիս Պալեան, եղբօրը հիւանդութեան պատճառաւ միջոց մը իր ուսումը դադրեցնելու պարտաւոր մնացած է:<br />Ան, Փարիզի մէջ Սէնդ-Պարպէ Գոլէժը աւարտած է: Էգօլ Սանդրալի մէջ ուսանած և Էքօլ Տը Պէօքս Արդսէն 1855 թուականին շրջանաւարտ ըլլալէ վերջ Պոլիս վերադարձած է: <br />Սարգիս Պալեան, Փարիզի մէջ թէ՛ ճարտարապետութիւն և թէ՛ ճարտարագէտութիւն դաստիարակած է: Կարգ մը մեքենագիտութեան ստեղծագործութիւններ ըրած և այս ստեղծագործութիւններուն պետական արտօնագիրն ալ առած է: <br />Սարգիս Պալեան, գեղարուեստը սիրած և զբաղած է: Ան գծագրութիւն և երաժշտոթիւն սիրած է: Ան, Քրիստոֆ Քոլոմպ անուն օփերա մը յօրինած է:<br />Սարգիս Պալեան, երկաթուղիի շինութեան, մետաղի աշխատութեան ևլն. առանձնաշնորհութիւն վայելած է, սակայն այս համարձակութեան պատճառաւ իր մասին դատ բացուած և Փարիզ աքսորուած է: Տասը տարի վերջ, Յակոբ Փաշա Գազազեանի հրամանով Պոլիս վերադարձած է: Իր կեանքին վերջին օրերը Գուրուչէշմէ Կղզիի բնակարանին մէջ անցուցած է:<br />Սարգիս Պալեան, ազդեցիկ բարձր նկարագրով հետաքրքրական կեանք մը ապրած է: Երաժշտութիւն, ճարտարապետութիւն, ճարտարագէտութիւն, նկարչութիւն և բազմաթիւ աշխատութեան ասպարէզներու մէջ զարմանալի կարողութիւն մը ցոյց տուած է: <br />Իր շինած շէնքերուն մէջ հինգ հազար կամ վեց հազար աշխատաւոր աշխատցուցած է: Ան, որակը բարձր և զարմանալի արագութեամբ կառոյցներ իրագործած է: <br />Սարգիս Պալեան նշանաւոր բարեկամներ ալ ունեցած է: Թագուհի Էօժէնին և Յովհաննէս Այվազովսկին իր լաւ բարեկամները եղած են: <br />Յովհաննէս Այվազովսկի, Սարգիս Պալեանին Գուրուչէշմէ Կղզիի բնակարանին մէջ ամիս մը հիւրասիրուած և Թագաւոր Ապտիւլազիզին Տօլմապահջէ Պալատի համար ապսպրած իւղաներկ նկարները պատրաստած է:<br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TSRW5mN3zJI/AAAAAAAAAWU/y3tOYNmNYVI/s1600/Adile%2BSultan%2BSaray%25C4%25B1.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 241px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TSRW5mN3zJI/AAAAAAAAAWU/y3tOYNmNYVI/s320/Adile%2BSultan%2BSaray%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5558663387593297042" /></a><br />Սարգիս Պալեանի գլխաւոր գործերը հետեւեալներն են:<br />Պէյլէրպէյի Պալատ, Ջըրաղան Պալատ, Ատիլէ Սուլթան Պալատ «Գանտիլլի», Եըլտըզ Պալատ, Ջատըր Ապարանք, Մալթա Ապարանք, Շալէ Ապարանք «երկրորդ մաս», Ջիթ Ապարանք, Չաղլաեան Ապարանք «Քաղըթհանէ», Այազաղա Ապարանք «Մասլաք», Քալէնտէր Ապարանք, Զինճիրլիքոյու Ապարանք, Թոքատ Ապարանք «Պէյքօզ», Ալէմտաղ Որսի Ապարանք, Ապտիւլազիզ Որսի Ապարանք «Վալիտէպաղ և Այազաղա», Սուլթան Ջիֆթլիք Ապարանք «Իզմիթ», Աքարէթներ, Վալիտէ Մզկիթ «Աքսարայ», Քաղըթհանէ Մզկիթ, Հարպիյէ Նախարարութեան Շէնք, Պահարիյէ Նախարարութեան Շէնք, Կիւմիւշսու զօրանոց, Մաջքա զինանոց, Մաջքա ոստիկանատուն, Կալաթասարայ Վարժարան, Մաքրուխեան Վարժարան «Պէշիկթաշ», Համիտիյէ Ժամացոյցի Աշտարակ «Տիգրան Գալֆա Ճիւպէրեանի հետ միասին»:<br /><br />6) ՅԱԿՈԲ ՊԱԼԵԱՆ «1837-1875»<br />Յակոբ Պալեան, Կարապետ Ամիրա Պալեանին մանչը և Սարգիս Պալեանին եղբայրն է: Փարիզի մէջ Սէնդ-Պարպէ Գոլէժին ճարտարապետութեան բաժինէն շրջանաւարտ եղած է:<br />Ան, հօրը մեռնելէն վերջ, Սարգիս Պալեանի հետ միասին աշխատիլ սկսած է: Սարգիս Պալեան գործի յարաբերութիւններն և շէնքերու աշխատութիւնները կարաւարած, իսկ Յակոբ Պալեան այս գործերուն պատկերացման ու ծրագրի պատասխանատուութեան տէր կանգնած է:<br />Յակոբ Պալեան, մատենագրութիւն ու թատրոն սիրած և հետաքրքրուած է: Ֆրանսերէն և ֆրանսական մատենագրութիւնը լաւ սորված է: Յակոբ Պալեան, լուսամիտ անձ մը ըլլալով ճանցուած է: Ան, Փարիզի մէջ մեռած է: <br /><br />7) ՍԻՄՈՆ ՊԱԼԵԱՆ «1846-1894»<br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe_BC-55LI/AAAAAAAAAV8/CtIGiBhXt5Y/s1600/Y%25C4%25B1ld%25C4%25B1z%2BSaray%25C4%25B1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 271px; height: 290px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TQe_BC-55LI/AAAAAAAAAV8/CtIGiBhXt5Y/s320/Y%25C4%25B1ld%25C4%25B1z%2BSaray%25C4%25B1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5550615090458911922" /></a><br />Ան, Կարապետ Ամիրա Պալեանին մանչն է: <br />Սիմոն Պալեան, Եւրոպայի դպրոցներու մէջ ուսանած է, սակայն իր ուսանած դպրոցներու անուններուն մասին ծանօթութիւն մը չկայ:<br />Սիմոն Պալեան, Սարգիս Պալեանի հետ միասին աշխատած է: <br />Ան, լաւ գծագրիչ մըն է: Ան, ջրաներկի գիտարուեստական մասնագիտութեամբ, Պալեաններու աշխատանոցին մէջ ծրագրուած շինութիւններու երեւոյթը գծած է:<br />Իր ճարտարապետութեան շէնքերը հետեւեալներն են:<br />Մաջքա Զինանոց, Մաջքա Ոստիկանատուն, Եըլտըզ Ապարանք:<br /><br />8) ԼԵՒՈՆ ՊԱԼԵԱՆ «ԺԹ. ԴԱՐ»<br /><br />Ան, Նիկողոս Ամիրա Պալեանին մանչն է: Լեւոն Պալեան, Պալեան ընտանիքի վերջին սերունդ ճարտարապետն է: Ան, Փարիզի Էքօլ Տը Պէօքս Արդսի մէջ ճարտարապետութիւն ուսանած է: Իր մասին ուրիշ ծանօթութիւն մը չկայ:<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />10-Դեկտեմբեր-2010 Ուրբաթ<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-5675124562775072141?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-64904841350155055772010-10-19T07:45:00.001-07:002010-10-19T07:46:27.617-07:00<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TL2vOfq_-dI/AAAAAAAAAS0/c8kreCKAn-o/s1600/aaa.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 288px; height: 320px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TL2vOfq_-dI/AAAAAAAAAS0/c8kreCKAn-o/s320/aaa.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5529768581035719122" /></a><br />Կիլիկեան Հայոց թագաւորութեան անկումէն յետոյ 1375-ին, իբր հետեւանք Փոքր Ասիոյ ամէն կողմերը կատարուող արշաւանքներու, կրօնական և մշակութային դրական գործունէութիւնը տակաւ առ տակաւ նուազեցաւ ու գրեթէ կասեցաւ մեր մէջ: Պատերազմները ոչ միայն արգելք կ'ըլլային ուսմունքով պարապելու այլ նաեւ կը ստիպէին մեր ժողովուրդը գաղթել ուրիշ երկիրներ: Այնպէս որ ԺԵ. և ԺԶ. դարերը կը նկատուին «բոլորովին անկման դարեր» ամբողջ Արեւելքի համար: ԺԵ. դարուն մեր եկեղեցական պատմութեան մէջ պատահեցաւ երկու կարեւորագոյն դէպքեր. առաջինը 1441 թուին Հայրապետական Աթոռին իր սկզբնական կեդրոնը, Ս. Էջմիածին փոխադրուիլն է Կիլիկիայէն, ուր քայքայիչ քաղաքական ու կրօնական ազդակներ վտանգած էին անոր գոյութիւն և գործունէութիւնը: Երկրորդը՝ Օսմանեան Կայսրութեան նոր մայրաքաղաքին՝ Կ. Պոլսոյ մէջ 1461-ին Հայ Եկեղեցւոյ Պատրիարքական նոր Աթոռի մը հաստատուիլն էր: Երկու դէպքերն ալ, որքան ալ խաւար այդ դարերուն մէջ յոյսի դռներ բացած էին Հայ ժողովուրդի սիրտերուն մէջ, սակայն դժբախտաբար իրենց սկզբնական շրջանին մէջ գրեթէ ոչինչ ունին շինիչ և մխիթարական: Ընդհակառակը լեցուն են սրտմաշուք դէպքերով և խռովիչ կացութեամբ մը, որոնք արտաքին ազդակներէ աւելի ներքին պատճառներու ծնունդ են: Մեր խօսքը մասնաւորելով Օսմանեան նոր մայրաքաղաքին մէջ հիմնուած եկեղեցական նոր կեդրոնի մասին, կը հաստատենք, որ անոր առաջին դարը կը յատկացուի նոր պայմաններու յարմարելու և նոր շրջանակին մէջ տեղաւորուելու աշխատանքներուն: Իսկ յաջորդ դարուն կը սկսի քանդիչ սովորութիւն մը, որ գրեթէ ամբողջութեամբ կը ծծէ այս Պատրիարքութեան հոգեւոր ու բարոյական կենսունակութիւնը: Այդ յոռի և քանդիչ սովորութիւնը եղաւ՝ Պատրիարքական իշխանութիւնը մէկը միւսին ձեռքէն խլելու խելայեղ մոլուցքը, ազդեցիկ ամիրաներու մեղսակցութեամբ և նախաձեռնութեամբ: 1600 թուականէն մինչեւ Կոլոտի Պատրիարքութիւնը, 115 տարիներու ընթացքին, Պատրիարքական Աթոռ ելած և իջած են 55 դէմքեր 60-70 անգամ, միջին հաշուով հազիւ երկու կամ երեք տարի պատրիարքութիւն ընելով: Հետեւաբար Պատրիարքութեան հիմնումին առաջին 250 տարիներու ընթացքին շատ քիչ է դրական ու շինիչ կրօնական ու մշակութային գործերով պարապողներուն թիւը:<br /><br />Այս ընդհանուր մթութեան մէջ կը նշմարուի լոյսի նշոյլ մը Ամրտօլուի Վանքէն, Տարօն գաւառի մէջ –ուրկէ եկած էր նաեւ Ս. Մեսրոպ- որ ի վերջոյ բաւական պիտի ըլլար նոր և բոցավառ պայծառութիւն մը տալու Ս. Մեսրոպի վառած ջահին: ԺԸ. դարուն սկիզբները Տարօնէն կայծեր կը նետուին Իսթանպուլ, Երուսաղէմ և մինչեւ իսկ Էջմիածին, և ազգային ու մշակութային կեանքը նոր ուղիի մէջ կը մտնէ: 1711ին Իսթանպուլի հորիզոնին վրայ կ'երեւի նոր դէմք մը, որ իր իմացական լոյսովը ու հոգիի ջերմութեամբը կը համակէ ամէնքը, և մշակութային կեանքը պատահական ու անհատական ճիգերէ կ'ազատագրէ և կը կապէ համայնքային շարժումի մը: ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԿՈԼՈՏՆ է այդ լուսաւոր դէմքը որ գալով Բաղէշի Ամրտօլուի և Ս. Կարապետի վանքերէն, մաքրեց նախ ճայռոտած կտուցը պատրոյգին մեր մշակոյթին առկայծող կանթեղին, նոր բոց և կեանք տուաւ անոր, և ստոյգ անկումէ փրկեց Երուսաղէմի և Կ. Պոլսոյ Պատրիարքական Աթօռները, զօրացնելով նաեւ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածինը:<br /><br />Եթէ մեր նոր ժամանակներու վերազարթնումի նահապետը Ամրտօլուի վանահայր ՎԱՐԴԱՆ ԲԱՂԻՇԵՑԻՆ է, Արեւմտահայութեան վերազարթնումի հայրը անկասկած Վարդանի հոգեւոր որդին՝ ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԿՈԼՈՏ ՊԱՏՐԻԱՐՔՆ է, որուն կը պատկանի յաւերժական ու անկապտելի փառքը Արեւմտահայութեան մտաւորական վերածնունդը սկսած ըլլալու, անոր իմացական և հոգեւոր նոր կեդրոնին՝ Իսթանպուլի մէջ:<br />Բաղիշեցի այս վարդապետը, ըլլալով հանդերձ ամէնէն պայծառ դէմքը Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքներուն, միաժամանակ կարեւոր երեւոյթ մըն է, իբրեւ անոր վերազարթնումի մեծագոյն ռահվիրան:<br /><br />Սրբակենցաղ վանական, քաջ քարոզիչ վարդապետ, ճարպիկ գործիչ և արդիւնաշատ մշակ, ու կատարելութեան տիպարին մօտեցող անձ մըն է Յ. Կոլոտ: Ամրացուց նախ Հայաստանեայց Եկեղեցին իր նիւթական ու հոգեւոր կառուցուածքին մէջ, Իսթանպուլէն մինչեւ Երուսաղէմ: Յաջողեցաւ խաղաղեցնել իր հօտը և վերջ տալ սպառիչ խռովութեանց և վատնիչ մսխումներու, և լարել իր ժողովուրդին նիւթական ու բարոյական կարողութիւնները՝ շինարար գործերու համար: 1715ին բացաւ Սկիւտարի իր հռչակաւոր «ԴԱՍԱՏՈՒՆԸ» և հասցուց մեծ թիւով աշակերտութիւն: Թարգմանել տուաւ Արեւմտեան լեզուներէն բազմաթիւ աստուածաբանական, քարոզչական, հովուական, փլիսոփայական, գիտական ու մեկնողական տարողութեամբ գիրքեր: Այսու Կոլոտ հիմնած եղաւ մեր Երրորդ Թարգմանական դպրոցը, Ոսկեդարէն ու Արծաթի դարէն յետոյ: Զարկ տուաւ տպագրութեան՝ մշակոյթի արծարծման եւ ընթերցումի տարածման այդ կարեւոր գործին: Կարճ ժամանակի մը մէջ հրապարակը ողողուեցաւ –այդ օրերու չափանիշով- բազմահատոր գիրքերով, որոնք մատչելի եղան ոչ միայն Իսթանպուլի և իր անմիջական շրջանակին, այլ նաեւ մինչեւ իսկ Երուսաղէմ և Էջմիածին: Ազգային լուսաւորութեան համար Կոլոտ չբաւականացաւ լոկ թարգմանչական գործով, այլ Տարօնի իր նախկին դպրոցներէն, Ս. Կարապետէն, Ամրտօլիէն, Գլակէն և այլ վանքերէն բերել տուաւ հազուագիւտ ձեռագիրներ, մեր մատենագրութեան թանկարժէք գանձերը, և բազմագրել տուաւ զանոնք ընդօրինակութեան կարօտ ազգ մը նախ լաւ պէտք է ճանչնայ ինքզինքը, իր անցեալի մշակութային արժէքներուն մէջ: Իր թարգմանածոյ գրչագրեալ և տպագրեալ գործերով կազմեց ՄԱՏԵՆԱԴԱՐԱՆ մը, զոր ժառանգ ձգեց իր դպրոցին, և որ մինչեւ մեր ժամանակները շարունակած է իր գոյութիւնը և օգտակարութիւնը:<br /><br />Իր աշակերտները շարունակեցին անոր սկսած մտաւորական շարժումը, որուն առատ նիւթ մատակարարեցին Մխիթար Սեբաստացիի կրկնակ Միաբանութիւնները՝ Արեւմուտքի ընձեռած խաղաղ ու բարոյապէս նպաստեցին -թէ՛ Պոլսոյ և թէ՛ Վենետիկի մէջ- Իսթանպուլահայ ամիրաներն ու ժողովուրդը՝ իրենց մեկնաբանութեամբ, քաջալերութեամբ և ընթերցասիրութեամբ: Կոլոտով սկսած այս մտաւորական շարժումը իր ծաղկումի և փառքի ճամբուն մէջ մտաւ արդէն ԺԹ. դարուն, երբ Սահմանադրական Սերունդին ճիգերով աւելի ուժեղացաւ, տալու համար իր մեծագոյն արդիւնքները ԺԹ. դարու վերջերը և մեր դարուն սկիզբները: Այս շարժումը թափանցեց նաեւ մինչիւ հեռաւոր խորերը և խուլ անկիւնները գաւառներուն: Իսկ կեդրոնին մէջ կերտեց մեր Արեւմտահայ Արդի Գրականութեան Ոսկեդարը:<br /><br />Յովհաննէս Կոլոտ Բաղիշեցի Պատրիարքը Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքներու շարքին մէջ դէմքն է: Մարդու մը մեծութիւնը կը չափուի իր կեանքով, գործունէութեամբ, արգասիքով և արտաբերած ոգիով: Այս բոլորին մէջ ալ Յովհաննէս Կոլոտ պատրիարք կը գտնուի գերազանց դիրքի վրայ: <br />Խոր յարգանք ու խանդաղատանք իր յիշատակին: Պատիւ այն ժողովուրդին որ ծնաւ՝ զայն:<br />Փառք Անեղին Աստուծոյ որ Իր Հոգիով լեցուն զայն և ղրկեց մեզի: <br /><br />ՇՆՈՐՀՔ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ԳԱԼՈՒՍՏԵԱՆ<br />ՊԱՏՐԻԱՐՔ ՀԱՅՈՑ ԹՈՒՐՔԻՈՅ <br />ԻՍԹԱՆՊՈՒԼ-1978<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-6490484135015505577?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-32875146013566726452010-10-11T23:58:00.000-07:002010-10-11T23:59:15.218-07:00Երանաշնորհ Յովհաննէս Կոլոտ Պատրիարք նշանաւոր հանդիսացած է նաեւ իբր շինարար: Իր օրով գոյութիւն ուեցող Պոլսոյ գրեթէ բոլոր հայկական եկեղեցիները վերաշինուած կամ վերանորոգուած են: Նկատի առնելով որ, իր օրով ալ այս նպատակով արտօնութիւն ձեռք բերելը բաւական դժուար էր, և շինութեան համար յատկացուած ժամանակամիջոցն ալ խիստ սահմանափակ, կարելի է երեւակայել թէ որքա՜ն մեծ ջանքեր ու զոհողութիւններ պահանջած են այդ վերակառուցումները, առանց խօսքն ընելու դեռ նիւթական հսկայ ծախսերուն, որոնք մեծ դժուարութիւններով ապահովուած են, յաճախ եկեղեցիները պարտքի տակ ձգելով: Բարեբախտաբար այս մարզին մէջ բազմերախտ Պատրիարքին զօրավիգ հանդիսացած են՝ արքունի ճարտարապետ Կեսարացի Սարգիս Խալֆայի (մեռած՝ 1 Մարտ 1737ին), արքունի ճարտարապետ Կեսարացի Մելիտոն Արապօղլուի (մեռած՝ 1742 տարւոյ Սեպտ.ին կամ Հոկտ.ին), արքունի վաճառապետ Ակնցի Սեղբեստրոս Ամիրա Երեւանենցի (մեռած՝ 5 Փետր. 1754ին) նման արքունիքին մէջ ազդեցիկ եղող ազգային մեծ դէմքեր:<br /><br />Ա.- Ս. ԱՍՏՈՒԱԾԱԾԻՆ ՄԱՅՐ ԵԿԵՂԵՑԻ<br />1718ին պատահած մեծ հրդեհի մը հետեւանքով այրելէ ետք՝ յաջորդ տարին վերաշինուած է Կոլոտ ու Շղթայակիր Պատրիարքներու ջանքերով և Սեղբոս Ամիրայի, Արապօղլուի, Յարութիւն Ամիրա Հովուեանի ու Սարգիս Խալֆայի աջակցութեամբ: Շինութիւնը աւարտած է 70 օրուան մէջ: Կառուցուած են երեք եկեղեցիներ, որոնցմէ միջինը՝ Ս. Աստուածածին, հարաւայինը՝ Ս. Յակոբ, իսկ հիւսիսայինն ալ Ս. Սարգիս անուանուած է: Շղթայակիր Պատրիարք գիշերանց օծած է զանոնք: Այդ թուականէն սկսեալ տաճարը «Մայր Եկեղեցի» կոչուած է («Պատմութիւն Ստանպօլոյ», Ա. հատ. էջ՝ 231):<br /><br />Բ.- Ս. ԳԷՈՐԳ<br />Նորոգուած է 1722ին հրամանառութեամբ և վերակացութեամբ Արապօղլու Մելիտոն Խալֆայի: Այս շինութեան ընթացքին Ս. Երրորդութեան ձօնուած եկեղեցի մը աւելցուած է Կոլոտ Պատրիարքի կողմէ (Հաննա վրդ., էջ՝ 170):<br /><br />Գ.- Ս. ԱՍՏՈՒԱԾԱԾԻՆ ՕՐԹԱԳԻՒՂԻ<br />Ի հիմանէ վերաշինուած է 1726ին: Օծումը կատարուած է ի ներկայութեան նորընտիր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Կարապետ Ուլնեցիի: Կոլոտ Պատրիարք նորաշէն եկեղեցին կոչած է «Խնդրակատար Ս. Աստուածածին»: Աջակողմեան և ձախակողմեան երկու խորաններուն Գաբրիէլ և Միքայէլ հրեշտակապետներուն անունը տուած, հարաւային կողմն ալ Ս. Կիրակոսի անունով խորան մը շինել տուած է: Իրեն գործակցած են վերոյիշեալ բազմերախտ ազգայինները: Տաճարը նախապէս կրած է Ս. Կիրակոսի անունը:<br /><br />Դ.- Ս. ԿԱՐԱՊԵՏ<br />Հնութեան պատճառով ի հիմանէ շինուած է 1727ին: Արքունական հրամանը ստացած և ճարտարապետը եղած է վերոյիշեալ Սարգիս Խալֆան: Հաննա վրդ. նորաշէն եկեղեցին կ'անուանէ «զարմանասքանչ շինուածովք ներքոյ և արտաքոյ» («Պատմութիւն Երուսաղեմի», էջ՝ 164):<br /><br />Ե.- Ս. ԽԱՉ ՍԿԻՒՏԱՐԻ<br />Ըստ Սարգիս դպրի նոյնպէս ի հիմանէ վերաշինուած է 1727ին: Ճարտարապետը՝ Գուզկունճուք բնակող վերոյիշեալ Սարգիս Խալֆան պիտի ըլլայ («Պատմութիւն Ստանպօլոյ», հտ. Գ., էջ՝ 76):<br /><br />Զ.- Ս. ՍՏԵՓԱՆՆՈՍ ԽԱՍԳԻՒՂԻ<br />Այս եկեղեցին հիմնուած է 1703ին («Պատմութիւն Ստանպօլոյ», հտ. Բ., էջ՝ 427): Մեզի ծանօթ առաջին հիշատակութիւնը կատարուած է 1705ին, թէ՛ Ս. Եղիայի և թէ՛ Ս. Ստեփաննոսի անունով, ձեռագիրի մը մէջ գտնուող երկու տարբեր յիշատակագրութիւններու մէջ: Կոլոտի օրով վերաշինուած է 1727ին, ըստ Գէորգ Դպիր Պալաթեցիի (Ձեռագիր թիւ 779 Վիեննայի Մխիթարեանց Մատենադարանին, թղ. 90ա): Տօքթ. Վ. Թորգոմեան վերաշինութեան 1728ին (նշ. աշխ. էջ՝ 425), իսկ Հրանդ Ասատուր ալ 1729ին կատարուած ըլլալը յիշատակած են («Կ. Պօլսոյ Հայերը», էջ՝ 132): Շինութեան արտօնագիրը ստացած է Հաճի Յարութիւն Թէվէքէլլիօղլու:<br /><br />Է.- Ս. ՀՐԵՇՏԱԿԱՊԵՏ<br />Այրած է 16 Յուլիս 1729ին: 70 օրուան մէջ վերաշինուած է յաջորդ տարի, եռապատիկ աւելի ընդարձակ՝ քան նախկինը: Շինութեան արտօնութիւնը ստացած է Սեղբոս Ամիրա: Ճարտարապետը եղած է Արապօղլու Մելիտոն, որ եկեղեցիին մօտ կառուցած է քարուկիր փառաւոր բնակարան մը (Հաննա վրդ., էջ՝ 167-168, նաև «Կ. Պօլսոյ Հայերը», էջ՝ 132):<br /><br />Ը.- Ս. ԳՐԻԳՈՐ ԼՈՒՍԱՒՈՐԻՉ ՂԱԼԱԹԻՈՅ<br />Այրած է 1731ին, Ս. Գր. Լուսաւորչի Պահքի օրերուն: Շինութեան արտօնագիրը առնուած է 15 Դեկտ. 1732ին, ձեռամբ Սեղբոս Ամիրայի: Շինութեան գլխաւոր ճարտարապետը եղած է քարուկիր, կամարակապ կապարածածկ փառաւոր ու աննման շէնք մը: Իսկ քովի երկուքը փայտաշէն կառուցուած են: Ներքին պատերը զարդարուած են սուրբերու պատկերներով, զորս գծած է Կեսարացի հռչակաւոր արքունի նկարիչ Բարսեղի եղբայրը՝ Եսայի Ծաղկարար: Օծումը կատարուած է 1733 տարւոյ Ս. Գր. Լուսաւորչի Խոր Վիրապ մուտքի տօնին օրը, ձեռամբ Կոլոտ Պատրիարքի («Պատմութիւն Ստանպօլոյ» էջ՝ 488-492, նաև «Կ. Պօլսոյ Հայերը», էջ՝ 132-133):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-3287514601356672645?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-52302590637014878862010-09-16T02:58:00.001-07:002010-09-16T02:59:59.954-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TJHqk6FE5BI/AAAAAAAAASs/j53rpMum7Yc/s1600/golod+badriark+tamparan.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 274px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TJHqk6FE5BI/AAAAAAAAASs/j53rpMum7Yc/s320/golod+badriark+tamparan.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5517448938292306962" /></a><br />Երջանկայիշատակ Յովհաննէս Կոլոտ Պատրիարք նշանաւոր հանդիսացած է նաեւ իր հասցուցած բազմաթիւ աշակերտներով, որոնցմէ շատեր, թէ՛ իր կենդանութեան, և թէ՛ մահուընէ ետք կարեւոր ծառայութիւններ մատուցած են Հայ ազգին, Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ և Հայ մշակոյթին: Ասոնց մեծամասնութեան կեանքն ու գործերը առաւել կամ նուազ չափով հանրածանօթ են. սակայն ոմանք ալ պատմութեան թանձր մշուշին և նոյնիսկ խաւարին տակ թողուած են, և միայն անունները ծանօթ են: Եթէ բազմերախտ մշակութային գործիչ Սարգիս Դպիր Սարրաֆ-Յովհաննէս-Հովուեան <br />«1730-1805» ջանադիր եղած չըլլար անոնց ցանկը պատրաստելու, ոմանց անուններն անգամ անծանօթ պիտի մնային:<br />1735ին Պոլսոյ մէջ ընդօրինակուած Երուսաղէմի թիւ 407 ձեռագրին յիշատակարանին մէջ, Կոլոտ Պատրիարքի աշակերտներուն մասին հետեւեալ շահեկան տողերը արձանագրուած են:<br /><br />«Քանզի այս վարդապետ Յովհաննէս յորժամ նստաւ ի Կ. Պոլիս, իւր բարեսէր բարուքն կարգեաց դպրոցս և ժողովեաց բազում ուշիմ մանկունս ըստ Սրբոց հարցն Սահակայ և Մեսրոպայ, և ետ ընթեռնուլ զհանճարս փիլիսոփայական արհեստից, և ի գիրս Աստուածային Կտակարանացն՝ Հնոց և Նորոց, և բազում վարդապետք ելին փարթամացեալք իմաստութեամբ և քարոզութեամբ իբրեւ զարեգակունս փայլէին ընդ ամենայն աշխարհս Հայոց»:<br /><br />Սարգիս Դպրի վերոյիշեալ ցանկը լոյս տեսած է Կիւլէսէրեանի «1868-1936» 1904ին Վիեննայի մէջ լոյս տեսած «Կոլոտ Յովհաննէս Պատրիարք» մենագրութեան մէջ «էջ՝ 70-72»: <br /><br />7-Սեպտեմբեր-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-5230259063701487886?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-35763740344069589432010-09-16T02:57:00.002-07:002010-09-16T02:58:04.350-07:00Ծնած է մօտաւորապէս 1710ին և վախճանած՝ Երուսաղեմ 1776ին:<br />Վարած է Երուսաղեմի Աթոռին Րումելիի և Խրիմի նուիրակութիւնը և այդ առթիւ 1735ին ժողովրդային նուիրատուութեամբ Ս. Յակոբայ վանքին համար շինել տուած է ոսկեայ և ականազարդ սկիհ մը (Ձեռագիր թիւ 532 Երուսաղէմի, նաեւ «Միաբանք և Այցելուք» էջ՝ 9-10): 1751ին Արքեպիսկոպոս և Խրիմու առաջնորդ եղած միջոցին նորոգած է տեղւոյն Ս. Խաչ աթոռանիստ վանքը («Կենս. Սարգիս Արք. ի Սարրաֆեան» էջ՝ 384): 1772 Նոյ. ի սկիզբը Իսմայիլէն Պոլիս եկած է «անդ. էջ՝ 327»:<br />1734ին Պոլսոյ մէջ լոյս տեսած և Կոլոտ Պատրիարքի աշակերտներուն բանաստեղծութիւնները պարունակող տաղարանին մէջ իր տաղերուն ալ կը հանդիպինք: Սոյն թուականին իբր աբեղայ յիշուած է («Կ. Պոլսոյ Հայերը և իրենց պատրիարքները», էջ՝ 136):<br />1746ին Ակնայ առաջնորդ ըլլալով կը յիշուի Ադամ վարդապետ մը, որ հաւանաբար նոյնն է այս անձին հետ («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 376, նաեւ «Հայ Հանրագիտակ», էջ՝ 34ա):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-3576374034406958943?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-48406864934877082452010-09-16T02:57:00.001-07:002010-09-16T02:57:33.577-07:00Ըստ մեր կողմէ կարդացուած Էտիրնէգափուի Հայոց Գերեզմանատունը գտնուող տապանաքարին արձանագրութեան, ծնած է Պոլիս 1710ին և վախճանած է անդ՝ 1780ին:<br />Կնիքին համաձայն վարդապետ ձեռնադրուած է 1736ին («Շողակաթ», 1957, էջ՝ 270): Հակառակ որ կնիքին վրայ վարդապետ ըլլալով յիշուած է, ծննդեան թուականը Օրմանեանի ծանօթ չըլլալուն, զայն եպիսկոպոսական կնիքը կարծած է: 1738ին կամ 1739ին Կեսարիոյ առաջնորդ եղած է («Կենս. Սարգիս Արք. ի Սարրաֆեան», էջ՝ 179): 1766էն մինչեւ իր մահը Նիկոմիդիոյ առաջնորդ և Արմաշու վանահայր եղած է: 1772 տարւոյ Հոկտ. ի վերջերը Նիկոմիդիայէն Պոլիս եկած՝ և մի քանի օր ետք վերադարձած է («Կենս. Սարգիս Արք.ի Սարրաֆեան» էջ՝ 327): Ըստ Մելքոն-Ասատուրի, 1775ին Պալաթ թաղի քարոզիչ եղած է («Երեքդարեան պատմութիւն Պալաթու Ս. Հրեշտակապետ Եկեղեցւոյ» էջ՝ 347):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4840686493487708245?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-68561840035113624242010-09-16T02:56:00.002-07:002010-09-16T02:57:07.697-07:00Իր հետքը կարելի չեղաւ գտնել: Թերեւս 1758ին Երուսաղէմի Աթոռին Պոլսոյ փոխանորդն ըլլալով յիշուող Գէորգ վարդապետն է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 67):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-6856184003511362424?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-81355512100436840362010-09-16T02:56:00.001-07:002010-09-16T02:56:48.025-07:00«Խուզի» մակդիրով յիշուող այս աշակերտին ալ ինքնութիւնը կարելի չեղաւ ճշդել: Աղաւնունի կը յիշէ Ակնայ Խոզագարակ գիւղէն Գրիգոր վարդապետ մը, որ 1742ին Երուսաղէմ վախճանած է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 99, նաեւ Սաւալանեանց, «Պատմութիւն Երուսաղէմի», հտ. Բ., էջ՝ 1269): Թերեւս «Խոզագրակցի»ն կրճատուելով եղած է «Խուզի», եթէ թրքեդէն «գուզու» (գառնուկ) բառը չէ:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-8135551210043684036?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-6403922970834111912010-09-16T02:55:00.002-07:002010-09-16T02:56:23.271-07:00Ծնած է մօտաւորապէս ԺԷ. դարու վերջերը: 1719ին «Տէր Երեմիա» բացատրութեամբ կը յիշուի Զենոբ Գլակի յիշատակարանին մէջ: Յաջորդիւ, 1720ին, Երուսաղէմի թիւ 1917 ձեռագրին ստացողի յիշատակարանին մէջ ալ «նորանուէր աբեղայ» ըլլալով յիշուած է: Իսկ 1723ին լոյս տեսած «Հարանց վարք»ին յիշատակարանին համեմատ, նոյն տարին վարդապետ ձեռնադրուած պիտի ըլլայ:<br />1725ին Պոլսէն Երուսաղէմ գացած միջոցին, Իզմիրի առջեւ ընկղմած ուխտաւորներու նաւուն մէջ գտնուող, Ստանպօլցի Երեմիա վրդ. մը յիշուած է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 137-138): Կը խորհինք թէ այս անձը նոյնն է վերոյիշեալին հետ, որովհետեւ այնուհետեւ իր յիշատակութեան չենք հանդիպիր:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-640392297083411191?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-87974415166430452312010-09-16T02:55:00.001-07:002010-09-16T02:55:53.982-07:00Ծնած պիտի ըլլայ մօտաւորապէս ԺԷ. դարու վերջերը: 1719ին նոյնպէս «Տէր Թովմաս» ըլլալով յիշուած է Զենոբ Գլակի յիշատակարանին մէջ: 1720ին ալ, Երուսաղէմի թիւ 1917 ձեռագրին ստացողի յիշատակարանին մէջ, «նորանուէր աբեղայ» յիշուած է: Իսկ 1723ին լոյս տեսած «Հարանց վարք»ին յիշատակարանին համեմատ, նոյն տարին պէտք է որ վարդապետ ձեռնադրուած ըլլայ: Եպիսկոպոս ձեռնադրուած է 1726 տարւոյ Մարտ ամսուն սկիզբները Պոլսոյ մէջ Կարապետ Ուլնեցի Կաթողիկոսէն («Կ. Պոլսոյ Հայերը», էջ՝ 130, նաեւ Կիւլէսէրեան «Կոլոտ», էջ՝ 27):<br />1734ին Պոլսոյ մէջ լոյս տեսած տաղարանին մէջ իր ալ տաղերուն կը հանդիպինք: Նոյնպէս 1768ին Պոլիս տպագրուած Պաղտասար Դպրի Տաղարանին մէջ, «Թ. Վ.» սկզբնատառերով տաղերու հեղինակն ալ շատ հաւանաբար ինքն է:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-8797441516643045231?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-66255253789057458662010-09-16T02:54:00.004-07:002010-09-16T02:55:20.111-07:00Այս եկեղեցականը հաւանաբար Երուսաղէմի Ռումանիոյ նուիրակ այն Կարապետ վարդապետն է, որ 1750 տարւոյ Սեպ.ին, Երուսաղէմի նորընտիր պատրիարք Նալեանի կողմէ՝ Ս. Յակոբայ Աթոռոյն Պոլսոյ փոխանորդ կարգուած է (Սաւալանեանց, էջ՝ 754):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-6625525378905745866?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-78770804802903736642010-09-16T02:54:00.003-07:002010-09-16T02:54:55.065-07:00Անծանօթ պատճառաւ մը «Անմարմին» յորջորջուած այս աշակերտը, եղած է Տրապիզոնի առաջնորդ և այս պատճառաւ «Պոնտոսեան» կոչուած է: 1733 տարւոյ Յուլիսին Կոլոտ պատրիարքի կողմէ ինքն ալ Երուսաղէմ ղրկուած է, Հաննա եպսկ.ի մահուան առթիւ Շղթայակիր պատրիարքը մխիթարելու համար (Սաւալանեանց, էջ՝ 713): 1741 տարւոյ Փետր.ի սկիզբը, առաջնորդ եղած ատեն Ղազար Կաթողիկոսէն եպիսկոպոս ձեռնադրուած է Էջմիածնի մէջ: 1750ին երբ դեռ Տրապիզոնի առաջնորդ էր, իբր ուխտաւոր Երուսաղէմի Ս. Յակոբեանց վանքը այցելած է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 229): 1760ին Վենետիկ գացած է («Հայ Վենետ», էջ՝ 343): 15 Մայիս 1764ին Հռովմ կը գտնուէր: Իսկ 7 Յունիս 1766ին ալ Անքոնա էր («Կենս. Սարգիս Արք. ի Սարրաֆեան», էջ՝ 315-316): Հոն ապրած է մինչեւ մահը, որ տեղի ունեցած է 18 Փետր. 1783ին («Սիսական», էջ՝ 452):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7877080480290373664?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-47808114307017500532010-09-16T02:54:00.001-07:002010-09-16T02:54:26.521-07:00Այս եկեղեցականին ալ հետքը կարելի չեղաւ գտնել:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4780811430701750053?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-78847552200974207552010-09-16T02:53:00.000-07:002010-09-16T02:54:05.677-07:00Այս աշակերտին յիշատակութիւնը անգամ մը միայն կատարուած է: 2 Ապրիլ 1727ին, երբ Լատինաց եպիսկոպոսը նորապսակ Կարապետ Կաթողիկոսի և Կոլոտ պատրիարքի այցելելու նպատակաւ Պատրիարքարան կուգայ, հետեւեալ օրը պատրիարքական փոխանորդ Մանուէլ Վրդ. փոխ այցելութեան կը ղրկուի («Կ. Պոլսոյ Հայերը», էջ՝ 131, նաեւ «Ազգապատում», հտ. Բ., գլ. 1953): Օրմանեան պատրիարք, պատրիարքական փոխանորդ ըլլալը չէ յիշատակած:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7884755220097420755?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-37155341470992211302010-09-16T02:52:00.002-07:002010-09-16T02:53:31.192-07:00Ծնած է Տիվրիկի կամ Ակնայ գիւղաքաղաքը, իբր 1701ին, և վախճանած՝ 19 Յուլիս 1764ին Գումգաբուի Երուսաղէմատունը: Թաղուած է Բանկալթըի երբեմնի Հայոց Գերեզմանատունը, Յակոբ Դ. Ջուղայեցի Կաթողիկոսին առընթեր: Շուրջ 1940ին իր տապանաքարն ալ, ի չարս այլ եկեղեցականներու, Շիշլի փոխադրուած է:<br />Ըստ Յ. Մրմրեանի, 14 տարեկանին Սեբաստիա անցած և անկէ ալ ոստայնանկի մը թեւարկութեամբ Պոլիս եկած է («Ստուերք հին դէմքերու» էջ՝ 19): Նախ աշակերտած է Պաղտասար դպրի «1683-1768» և յետոյ մտած է Կոլոտ պատրիարքի հիմնած դպրատունը: 1728ին վարդապետ ձեռնադրուած է ըստ կնիքին, և սոյն թիւին տպագրուած «Կոչումն ընծայութեան» գրքին յիշատակարանին մէջ «Նորընծայ ու բանասէր» բացատրութեամբ յիշուած է: 1730ին եպիսկոպոս ըլլալով իր անուան կը հանդիպինք Ազգ. Մատենադարանին թիւ 110 ձեռնագրին յիշատակարանին մէջ: 1731ին Սարրաֆեանի հետ Կեսարիա մեկնած է: 1732ին Երուսաղէմ այցելած է («Կ. Պոլսոյ Հայերը» էջ՝ 138): 1733 տարւոյ Յուլիսին Կոլոտ պատրիարքի կողմէ՝ իր երեք այլ ձեռնասուններուն հետ Երուսաղէմ ղրկուած է, Հաննա Եպսկ.ի մահուան՝ Գ. Շղթայակիր պատրիարքի պատճառած վիշտը ամոքելու համար: Այս առթիւ իրմէ ստացած է ծայրագոյն վարդապետութեան աստիճանը և «Աստուածաբան» կոչումը: Զինքը նշանակած է նաեւ միաբան և իրեն յանձնած՝ Ս. Աթոռին գործերը (Սաւալանեանց, էջ՝ 713): 1735ին Գաղատիոյ առաջնորդ ընտրուած է և պաշտօնավարած՝ մինչեւ 1738 թուականը: 1740ին Շղթայակիր Պատրիարքի կողմէ Երուսաղեմի Աթոռին Պոլսոյ փոխանորդը կարգուած է: Նոյն տարին Կոլոտ Պատրիարքի ալ փոխանորդը եղած է: 15 Փետր. 1741ին իրեն յաջորդած է: 1746ին նորոգել տուած է Սկիւտարի Երուսաղեմի վանքը («Կ. Պոլսոյ Հայերը», էջ՝ 144): Սոյն թուականներուն Գումգափու փոխադրել տուած է Կոլոտ Պատրիարքի ձեռամբ հաստատուած Դպրատունը, ուր ինքն ալ դասախօսած է: 1748ին Մայր Եկեղեցւոյ մէջ ժողով գումարելով որոշած է Պետրոս Քիւթիւր և Սահակ Ահագին վարդապետները Էջմիածին ղրկել, բարեկարգութեան համար: Պաշտօնավարած է մինչեւ 26 Մարտ 1749 թուականը: Երուսաղէմի Պատրիարք ընտրուած է 13 Ապրիլ 1749ին: Պոլսէն Երուսաղէմ մեկնած է նոյն տարւոյ Դեկտ.ին: Հոն հասած է 1750 տարւոյ Մարտի վերջերը, կամ Ապրիլի սկիզբները: 1751ին երբ Եաղուպ Ամիրա Երուսաղէմ այցելած է, իրմէ խնդրած է որպէսզի Գէորգ Ղափանցիի տեղ զինքը Պոլսոյ պատրիարք կարգէ: Ան ալ ընդունելով իր բաղձանքը, 1752 տարւոյ Մայիսին միասնաբար Պոլիս վերադարձած են (Սաւալանեանց, էջ՝ 758): 16 Մայիս 1752ին պաշտօնապէս գահակալած է: 15 Մայիս 1764 առողջական պատճառներով հրաժարելով, իրեն յաջորդած է Գրիգոր Վրդ. Պասմաճեան: 17 Մայիս 1764ին ալ Սկիւտարի Երուսաղէմի վանքը քաշուած է:<br />Թողած է կտակ մը որբ աղջիկներու օժիտին, որբ ու չքաւոր տղոց ուսման և Սկիւտարի նոր թաղը աղբիւրի մը շինութեան համար («Ազգապատում», գլ. 2082): Ի կենդանութեան Սկիւտարի Սէլամսըզ թաղն ալ աղբիւր մը շինել տուած է («Կ. Պոլսոյ Հայերը», էջ՝ 144):<br />Նալեան Պատրիարք նշանաւոր հանդիսացած է մանաւանդ իբր մատենագիր, աստուածաբան, բանաստեղծ ու աշխարհագիր: Ունեցած է տպագիր ու ձեռագիր մատեաններէ բաղկացած ճոխ գրադարան մը, զոր նուիրած է Մայր Եկեղեցւոյ:<br />Հասցուցած է նաեւ բաւական թուով աշակերտներ, որոնց անունները նոյնպէս կը պարտինք Սարգիս Դպրի («Ազգապատում», գլ. 2082): Ասոնցմէ միմիայն Աթանաս Արք. Յիշատակելի հետք մը թողած է իբր Նիկոմիդիոյ առաջնորդ: Պաշտօնավարած է 1758էն մինչեւ իր մահը, որ տեղի ունեցած է Նիկոմիդիոյ մէջ 1766ին («Շողակաթ», 1957, էջ՝ 216-218):<br /><br />Իր հրատարակուած գործերը, ժամանակագրական կարգով հետեւեալներն են. <br />1. «Գիրգ կոչեցեալ վէմ հաւատոյ», 1733, 660 էջ:<br />2. «Գիրք կոչեցեալ Քրիստոնէական», 1737, 429 էջ: <br /> Բ. տպ. 1747ին: Գ. տպ. 1806ին:<br />3. «Մեկնութիւն Նարեկի» 1745, 1136 էջ:<br />4. «Գրքուկս կոչեցեալ հոգեշահ», 1746, 76 էջ:<br /> Բ. տպ. Նոր Նախիջեւան, 1794, 72 էջ:<br />5. «Գրքուկս կոչեցեալ ճրագ ճշմարտութեան», 1756, 368 էջ:<br />6. «Գիրք կոչեցեալ զէն հոգեւոր», 1757, 616 էջ:<br /> Բ. տպ. 1787, 616 էջ: Գ. տպ. 1820, 312 էջ: Դ. տպ. 1844, 373 էջ:<br />7. «Գիրք կոչեցեալ գանձարան ծանուցմանց», 1758, 848 էջ:<br />8. «Գիրք աղօթից ամենայն անձանց հարկաւոր», 1760, 192 էջ:<br /><br />1734ին լոյս տեսած տաղարանին մէջ իր տաղերուն ալ կը հանդիպինք:<br />Իսկ անտիպ մնացած գլխաւոր գործերն ալ, այբուբենական կարգով հետեւեալներն են.<br /><br />1. «Աստուածաբանութիւն», բուն ձեռագիրը կը գտնուի Երուսաղէմ («Ստուերք հին դէմքերու», էջ՝ 23): <br />2. «Գիրք եօթն խորհրդոց», ձեռագիր թիւ 24 Ազգ. Մատենադարանի, 1754, 571 էջ:<br />3. «Համաբարբառ Նարեկի», ձեռագիր թիւ 28 Ազգ. Մատենադարանի, անթուակիր, 234 էջ:<br />ԾԱՆՕԹ.- Հեղինակը թէեւ չէ յիշուած, սակայն ըստ Կիւլէսէրեանի՝ գրչութիւնը Նալեանինն է:<br />4. «Հաւաքումն թարգմանօրէն ի Ճիհաննիւմայէն», ձեռագիր թիւ 60 Ազգ. Մատենադարանի, 1757, 472 էջ:<br />5. «Մեկնութիւն Սիրաքայ», ձեռագիր թիւ 1052 Վիեննայի Մխիթարեանց, 1823, 896 էջ:<br />ԾԱՆՕԹ.- Ղուկաս Վրդ.ի թարգմանութեամբ ալ «Մեկնութիւն Սիրաքայ» անունը կրող գործ մը կայ (Տե՛ս ձեռագիր թիւ 17 Ազգ. Մատենադարանի):<br />6. «Ողբ կամ կտակ Աւագ Ուրբաթու», ձեռագիր թիւ 276 Ազգ. Մատենադարանի, անթուակիր, 14 էջ:<br />7. «Փոքր քարոզգիրք», ձեռագիր թիւ 34 Ազգ. Մատենադարանի, անթուակիր, 80 էջ:<br />ԾԱՆՕԹ.- Հեղինակին Նալեան ըլլալը որոշապէս չէ նշուած:<br />8. «Քարոզգիրք Կիւրակէից», ձեռագիր թիւ 36 Ազգ. Մատենադարանի, 1755-1758, 856 էջ: Բ. օրինակ ձեռագիր թիւ 52-374 Նոր Ջուղայի, Պոլիս, 1770, 418 թերթ: Գ. օրինակ Ռուսճուքի Ս. Աստուածածին եկեղեցի, Եւդոկիա, 1789, 1024 էջ:<br />9. «Քարոզգիրք արտաքոյ Կիւրակէից», ձեռագիր թիւ 37 Ազգ. Մատենադարանի, անթուակիր, 512 էջ:<br />Յակոբ Պատրիարք Նալեան, 1 Մարտ 1737ին տեղի ունեցած Արքունի ճարտարապետ Կեսարացի Սարգիս Խալֆայի մահէն ետք, Երուսաղէմի վագֆի միւթէվէլլի ալ եղած է:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-3715534147099221130?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-25939022870876463622010-09-16T02:52:00.001-07:002010-09-16T02:52:33.189-07:00Ծնած է Պոլիս մօտաւորապէս 1705ին և վախճանած անդ 15 Դեկտ. 1752ին, Երեքշաբթի օր ժամը 10ին, ինչպէս որ արձանագրուած է Պալըգլըի գերեզմանատան իր տապանաքարին վրայ, որ մեր կողմէ երեւան հանուած է 1950ական թուականներուն:<br />Աբեղայ ձեռնադրուած է 1726 տարւոյ աշնան: 1730ին արդէն վարդապետ, պատրիարքական փոխանորդ և Պալաթու Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ քարոզիչ էր («Երեքդարեան պատմութիւն Պալաթու Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ», էջ՝ 90 և 347): 1733ին ալ եպիսկոպոս ըլլալով յիշուած է Նոր Ջուղայի թիւ 51 ձեռագիրը եղող «Բանք ոսկիականք»ի յիշատակարանին մէջ: Իսկ 1738ին ալ արքեպիսկոպոս ըլլալով յիշուած է («Պատմութիւն Մայր Եկեղեցւոյ», էջ՝ 58-59): 1741ին, Կոլոտի մահէն ետք, Նալեանի օրով ալ պատրիարքական փոխանորդ եղած է: Իսկ երրորդ անգամ՝ Մինաս Ակնեցիի ընտրութենէն ետք, 8 Ապրիլ 1749ին, պետական վաւերացումով պատրիարքական փոխանորդ եղած է («Ազգապատում» գլ. 2029), որովհետեւ Մինաս Ակնեցին այդ միջոցին Էրզուրում գտնուելով, անմիջապէս չէ կարողացած գահակալել:<br />Յարութիւն Արք. ծանօթ է նաեւ իբր մեկենաս՝ տպագիր ու ձեռագիր մատեաններու, որոնց միջեւ կ'արժէ յիշել մանաւանդ 1745ին Գաբրիէլ Դպիր Բարսեղեանի տպարանէն լոյս տեսած «Մեկնութիւն Նարեկի» ստուարածաւալ հատորը:<br />Ան թողած է նաեւ քանի մը կրօնական տաղեր, որոնք լոյս տեսած են 1734ին տպագրուած տաղարանին մէջ: <br />Ունեցած է երկու աշակերտներ, որոնցմէ առաջինն է Յովհաննէս եպսկ. Պալաթեցին (+ 1750), իսկ երկրորդը՝ Եւդոկիացի Սարգիս Աւագ Սարկաւագ (1720-1800): Առաջինը թաղուած է Էտիրնէգաբու, իսկ երկրորդը՝ Բանկալթը:<br />Յարութիւն Արք. Պալաթեցի իր բարեհամբոյր բնաւորութեան պատճառաւ «հեզահոգի» յորջորջուած է: Իսկ տապանագիրը զինքը կը նմանցնէ տատրակի:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2593902287087646362?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-17551654615484932252010-09-16T02:51:00.000-07:002010-09-16T02:52:02.946-07:00Այս աշակերտն ալ իր մականունով ծանօթ չէ: Կոլոտի և Նալեանի օրով Յարութիւն անունը կրող քանի մը եկեղեցականներ եւս կը յիշուին, բացի Պալաթեցիէն: Ասոնցմէ ամէնէն հաւանականը Յարութիւն Արք. Կրետացին է, որ 1737ին Երուսաղէմի Աթոռին Ռումանիոյ նուիրակն էր («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 342): 1741ին ալ Նալեան պատրիարքի կողմէ Նիկոմիդիոյ առաջնորդ ընտրուած է («Շողակաթ», 1957, էջ՝ 143): Հաւանաբար նոյն անձն է Գր. Շղթայակիր Պատրիարքի 18 Փետր. և 24 Օգոստ. 1739, նաեւ 15 Փետր. 1740 թթ. Պոլսէն Երուսաղէմ գրած նամակներուն մէջ յիշուած Յարութիւն վարդապետը («Սիոն», 1973, էջ՝ 261, 262, 270):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1755165461548493225?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-66285366567914410632010-09-16T02:50:00.002-07:002010-09-16T02:51:32.011-07:00Վերոյիշեալ երեք Յովհաննէս վարդապետներն ալ կարելի չեղաւ ճշդել իրենց մականուններով: Կոլոտ Պատրիարքի աշակերտն ըլլալով կը յիշուին երկու Յովհաննէս վարդապետներ, որոնցմէ առաջինը Կեսարացի է, իսկ երկրորդը՝ Պոլսեցի:<br />Կոլոտ Պատրիարքի աշակերտներէն Յովհաննէս վարդապետի մը յիշատակութեան կը հանդիպինք առաջին անգամ 1733 տարւոյ Յուլիսին, երբ ան Նալեանի և Պողոս ու Ղուկաս վարդապետներուն հետ գինքն ալ Երուսաղէմ կը ղրկէ, Հաննա Եպսկ.ի մահուան առթիւ Շղթայակիր Պատրիարքը մխիթարելու համար (Սաւալանեանց, էջ՝ 713):<br />Յետոյ՝ 1734ին լոյս տեսած Կոլոտի աշակերտներուն տաղարանին մէջ Յովհաննէս աբեղայի մը տաղերուն ալ կը հանդիպինք: Այս վերջինը պէտք է որ Կեսարացի ըլլայ, որովհետեւ, ինչպէս որ պիտի տեսնենք, գրական գործունէութիւն ալ ունեցած է:<br />Նաեւ Շղթայակիր Պատրիարքի 1736-1740 թթ. Պոլսէն Երուսաղէմ գրած նամակները, ի մէջ այլոց ուղղուած են նաեւ Յովհաննէս վարդապետի մը, որ հաւանաբար Կեսարացին է:<br /><br />Յովհաննէս վրդ. Կեսարացի 1749ին Երուսաղէմի Պատրիարքութեան փոխանորդ և աթոռակալ եղած է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 381): Հրաժարած է 1752 տարւոյ Մայիսին կամ Յունիսին (Սաւալանեանց, էջ՝ 758): 1756 տարւոյ Մայիսին սկիզբները Նալեանի խնդրանքով դարձեալ սոյն պաշտօնները ստանձնած է (անդ, էջ՝ 759): Երուսաղէմի թիւ 14 ձեռագրին մէջ, 1765ին «վէքիլ» և ծերունի ըլլալով յիշուած է:<br />Իր գործերը հետեւեալներն են. 1750ին Նալեանի Երուսաղէմի պատրիարքութեան օրով և անոր թելադրութեամբ, հայատառ թրքերէնի վերածած է Քեաթիպ Չէլէպիի «Պատմութեան Ճերմակ Ծովուն» (Թուհֆէթ իւլ քիպար ֆի էսֆար իլ պիհար) գործը (ձեռագիր թիւ 2066 Երուսաղէմի): 1753ին թրքերէնէ հայերէնի թարգմանած է «Պատմութիւն գիւտոյ Ամերիկայի» գիրքը (Ձեռագիր թիւ 14 Երուսաղեմի Բ. մաս): 1765ին ալ Կարապետ Պատրիարքի (1761-1768) խնդրանքով Քեաթիպ Չէլէպիի «Օսմանեան թագաւորներու պատմութիւն»ը հայատառ թրքերէնի վերածած է (Ձեռագիր թիւ 14 Երուսաղէմի, նաեւ «Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 381): Իսկ 1767ին գրի առած է «Պատմութիւն վիճոյն վասն գերեզմանին Ս. Աստուածածնի» շուրջ 25 էջնոց աշխատութիւնը (Ձեռագիր թիւ 532 Երուսաղէմի):<br />Երուսաղէմի թիւ 2726 ձեռագիր խորհրդատետրին մէջ 1718ին Կեսարիոյ Եւքառայ գիւղաքաղաքը կը յիշուի Կեսարացի Յովհաննէս վարդապետ մը: Եթէ այս երկուքը նոյն անձն են, զայն կրնանք նկատել Կոլոտ Պատրիարքի հնագոյն աշակերտը:<br />Իսկ Յովհաննէս վրդ. Պոլսեցի, ըստ Սաւալանեանցի՝ հասած է Սկիւտարի Դպրատունէն (էջ՝ 736): 1740ին ընդօրինակած է Երուսաղէմի թիւ 789 ձեռագիր ժողովածուն:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-6628536656791441063?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-25041381086246236482010-09-16T02:50:00.001-07:002010-09-16T02:50:24.087-07:001756ին Երուսաղէմի Միջագետքի նուիրակ ըլլալով յիշուած է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 418): Հաւանաբար նոյն անձն է՝ իրմէ առաջ յիշուող Երուսաղէմի միաբան Պետրոս վարդապետը, որ պաշտօնով 1745ին Պաղտատ գտնուած է:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2504138108624623648?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-46614164425136820802010-09-16T02:49:00.000-07:002010-09-16T02:50:02.498-07:00Ի յիշատակութեան կարելի չեղաւ հանդիպիլ:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4661416442513682080?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-29620621347076401102010-09-16T02:48:00.002-07:002010-09-16T02:49:31.788-07:00Ծնած է շուրջ 1710ին: 1734ին աբեղայ ըլլալով յիշուած է Պոլսատիպ տաղարանին մէջ: 1733 տարւոյ Յուլիսին, Նալեանի և Յովհաննէս ու Ղազար վարդապետներուն հետ, Կոլոտ Պատրիարքի կողմէ Երուսաղէմ ղրկուած է, Հաննա վարդապետի մահուան առթիւ Շղթայակիր Պատրիարքը մխիթարելու համար (Սաւալանեանց, էջ՝ 713):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2962062134707640110?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-69996240719015703012010-09-16T02:48:00.001-07:002010-09-16T02:48:55.248-07:00Ծննդեան թուականը անծանօթ է: 1736ին Յարութիւն Պալաթեցիի, Նալեան և Յակոբ վրդ. Պալաթեցիի հետ, Կոլոտ Պատրիարքի կողմէ Քիւթահիա ղրկուած է, Շղթայակիր Պատրիարքը դիմաւորելու համար: 1737ին Էրզուրումի առաջնորդ էր («Ազգապատում», գլ. 1992): 1754ին ալ Իզմիրի առաջնորդ էր («Կենս. Սարգիս Արք.ի Սարրաֆեան» էջ՝ 260): 1755ին Պոլիս եկած է (անդ. էջ՝ 276): 1756 տարւոյ Փետր.ին («Ազգապատում» գլ. 2043) և կամ 20 Յունիս 1756ին («Կենս.» էջ՝ 359) Պոլսոյ մէջ Էջմիածնի կաթողիկոս ընտրուած է: Սակայն օծում չէ կատարուած և 21 ամիս Պոլիս (Չամիչեան, Գ. հտ. Էջ՝ 865, նաեւ «Կ. Պոլսոյ Հայերը», էջ՝ 142) և վերջն ալ Կարին մնացած է: Վախճանած է 22 Փետրուար 1763ին: Թաղուած է Մուտուրկա գիւղի Ս. Լուսաւորիչ վանքին բակը:<br />Իր թելադրութեամբ, Սարգիս Արք. Սարրաֆեան 1750ին Վենետիկի մէջ լոյս ընծայած է «Գիրք օրինակաց և նմանութեանց» հատորը: Բարձրաձայն քարոզելուն համար «Ահագին» կոչուած է:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-6999624071901570301?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-38474744344240317102010-09-16T02:47:00.002-07:002010-09-16T02:48:29.639-07:00Ծնած է 1706ին և վախճանած Խասգիւղ 1786ին: Թաղուած է տեղւոյն գերեզմանատունը: Դամբարանը մինչեւ օրս պահպանուած է:<br />Եպիսկոպոս ձեռնադրուած է 1749ին («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 446): 1752-1756 թթ. միջեւ Երուսաղէմի Պոլսոյ փոխանորդութիւնը վարած է: Նոյն թուականներուն Պոլսոյ պատրիարքական փոխանորդ ալ եղած է: 1756ին Պրուսայի առաջնորդ ընտրուած է: 1754ին մերժած է Պոլսոյ պատրիարքութիւնը («Շողակաթ» 1957, էջ՝ 270 բ): Նոյնպէս 1764ին Նալեանի կողմէ Պոլսոյ պատրիարքական Աթոռը իրեն առաջարկուած է, սակայն չէ ընդունած («Ազգապատում», գլ. 2080): 1767ին Երուսաղէմ այցելած և Կարապետ պատրիարք Գանձակեցիին յուղարկաւորութեան նախագահած է («Միաբանք և Այցելուք» էջ՝ 446):<br />7 Նոյ. 1772ին Պրուսայէն Պոլիս եկած է («Կենս. Սարգիս Արք. Սարրաֆեան», էջ՝ 265): 4 Դեկտ. 1772ին Մարսիլիա մեկնած է: 22 Դեկտեմբերին Մալթա կղզին հասած է («Ազգապատում», գլ. 2144): 3 Մայիս 1773ին Հռովմ ժամանած է («Կենս.», էջ՝ 272): 18 Հոկտ. 1773ին Վենետիկ գտնուած է (անդ. էջ՝ 273): 1774-1775 թթ. Հրովմի ձեռնագրիչ եպիսկոպոս ըլլալով յիշուած է («Ազգապատում», գլ. 2144): Պոլիս վերադարձած է 1775 տարւոյ վերջերը, կամ 1776ի սկիզբները («Կենս.», էջ՝ 314): 1776 տարւոյ Ապրիլ-Յունիս ամիսներուն Պրուսայի մէջ յիշուած է (անդ.): 1780էն մինչեւ մահը Խասգիւղի քարոզիչ եղած է:<br />1780ին յօրինած է «Կրթութիւն մտածական», «Ջերմեռանդութեան աղօթից տետր» և «Կրթութիւն եօթանց խորհրդոց» աշխատութիւնները («Լոյս» 1905, էջ՝ 967, նաեւ «Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 447): <br />Ըստ Կիւլէսէրեանի (Լոյս», 1905, էջ՝ 967) ինք է որ Պրուսայի մէջ մկրտութեան տոմարը հաստատած է: Ըստ Գալէմքեարեանի ալ «Լաճեան» մականունը կրած է («Կենս., էջ՝ 314):<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-3847474434424031710?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-85088413372989528122010-09-16T02:47:00.001-07:002010-09-16T02:47:57.839-07:00Որդին է Ակնցի սարրաֆ Ալեքսանի և Պոլսեցի Թագուհիի: Աշխարհական եղած ատեն ալ Սարգիս անունը կրած է: Ծնած է Էտիրնէ 1699 տարւոյ Փետրուար ամսուն և վախճանած՝ Լիվոռնօ 2 Հոկտ. 1773ին: Թաղուած է տեղւոյն Հայոց Եկեղեցին:<br />Փոքր տարիքին ծնողքին հետ Պոլիս վերադարձած է: Ուսանելէ և չափահաս ըլլալէ ետք՝ միջոց մը ոսկերչութեամբ զբաղած է: 1719ին Կոլոտ Պատրիարքի հիմնած դպրոցը մուտք գործած է («Միաբանք և Այցելուք», էջ՝ 463): Նոյն տարին դպրութեան չորս աստիճանները ստացած է: 1722ին Աւագ Սարկաւագ, 1725ին աբեղայ և 1726ին ալ վարդապետ ձեռնադրուած է: Այնուհետեւ Պոլսոյ եկեղեցիներուն քարոզիչ եղած է: 1730ին Պոլսոյ Կեսարացիներուն խնդրանքով Կեսարիոյ առաջնորդ ընտրուած է: 1731ին Նալեանի հետ Կեսարիա մեկնած է: Ս. Կարապետ Վանքին պարտքերը վճարելու համար Ատանայի և Հալէպի կողմերը նուիրահաւաքութիւն կատարած է: 25 Նոյ. 1734ին, նորօծ Աբրահամ Կաթողիկոսէն Էջմիածնի մէջ եպիսկոպոս օծուած է: 1735ին Պոլիս վերադառնալով Կեսարիա մեկնած է: 1736ին, Երուսաղէմի Յունաց խնդրին պատճառաւ Կոլոտ և Շղթայակիր Պատրիարքներու հրահանգով Պոլիս եկած է: 1738ին Նալեանի տեղ Գաղատիոյ առաջնորդ կարգուած է: 1741ին, Կոլոտի մահէն քիչ առաջ Պոլիս վերադարձած է: Ապա հրաժարած է Գաղատիոյ առաջնորդութենէն: 1742ին, Շղթայակիր Պատրիարքի կողմէ իբր Երուսաղէմի Աթոռին Զմիւռնիոյ նուիրակ նշանակուած է: 1744ին այնտեղէն Վենետիկ մեկնած, 1745ին ալ Վենետիկէն Հռովմ անցած է: Ծրագրած է հոն հայկական վարժարան մը հաստատել, սակայն չէ յաջողած: Ասոր փոխարէն՝ 1749ին տպարան մը հաստատած և քանի մը գիրքեր տպագրած է:<br /><br />1754ին ծերունի մայրը տեսնելու նպատակով կ’որոշէ Պոլիս վերադառնալ: Նախ կ'անցնի Լիվոռնօ: Յետոյ Իզմիր կը ժամանէ: Նոյն տարւոյ աշնան Պրուսա կը մեկնի: Անկէ ալ Պոլիս կը վերադառնայ: Վենետիկէն քաղաքս բերել կու տայ իր տպարանը: Ապա Ռոտոսթոյի (Թէքիրտաղ) առաջնորդ կ'ընտրուի: Յետոյ Պոլիս կուգայ՝ Նալեան պատրիարքի դէմ գրած ծանր մէկ գրութեան համար շքեղանք յայտնելու: Անբաստանութեան մը պատճառով Նալեան զինքը Թէքիրտաղի և Իզմիրի ճամբով աքսորել կուտայ Կիպրոս կղզին, ուր կը մնայ ամիս մը: Յետոյ կը ժամանէ Քիոս կղզին (Սագըզ ատասը): Հոն ոչ կալանաւորեալ մնալու համար նոր հրաման մը կուգայ Նալեան պատրիարքի միջամտութեամբ: Քիչ ետք Պոլսոյ հայ իշխանաւորներու միջամտութեամբ ազատ արձակուելով, տարի մը ետք Պոլիս կը վերադառնայ: Նալեան զինքը Եւդոկիոյ առաջնորդ կը նշանակէ, սակայն ան կը մերժէ: Ապա Սկիւտարի, 1756ին Պալաթու («Երեքդարեան պատմ. Պալաթու Ս. Հրեշտակապետ Եկեղեցւոյ», էջ՝ 347) և յետոյ Ղալաթիոյ թաղերուն քարոզիչ կը կարգուի: Մերձ ի մահ, Նալեան պատրիարքական աթոռը իրեն կ'առաջարկէ, սակայն դարձեալ կը մերժուի: Նալեան պատրիարքի յուղարկաւորութեան դամբանախօս կ'ըլլայ: 1766ին Էջմիածնի նուիրակ Յարութիւն Արք. Բասենցիի Ղալաթիա բնակիլը անհրաժեշտ դառնալով, ինք կը ստիպուի լքել իր խուցը և կը հաստատուի Օրթագիւղ, ուր քարոզիչ կ'ըլլայ: Հոն իրեն կ'աշակերտէ Յովհ. Վրդ. Նուրտինեան (1747-1803), որ տաղաչափեալ կերպով գրի առած է իր կենսագրութիւնը: 1908ին Հ. Գրիգորիս Ծ. Վրդ. Գալէմքեարեան ընդարձակ ծանօթագրութիւններով զայն լոյս ընծայած է Վիեննայի մէջ: 1771ին Սիմէոն Կաթողիկոս Երեւանցի իրեն կ’առաջարկէ Էջմիածնի Պոլսոյ նուիրակութիւնը, սակայն ծերութեանը պատճառով կը մերժէ:<br />29 Սեպտ. 1772ին գաղտնօրէն կը մեկնի Մարսիլիա, ուր կը հասնի 24 օր ետք: Քառասուն օր հոն մնալէ վերջ կը ժամանէ Անթիպ, Ճենովա, Բիզա և վերջապէս Լիվոռնօ: Կը տառապի ջրգողութենէ: Նուրտինեան պատրաստել կուտայ իր փոքրագիր և մեծագիր կենդանագիրները, որոնք դժբախտաբար անյայտացած են: Տապանագիրն ալ ինք գրի առած է: <br />Սարգիս Արք. Սարրաֆեան նշանաւոր հանդիսացած է իբր պերճախօս քարոզիչ և «Շնորհալի» անուանուած է:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-8508841337298952812?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-46407302644795461722010-09-16T02:46:00.000-07:002010-09-16T02:47:17.731-07:00Ծնած է մօտաւորապէս 1710ին: 1734 թուակիր տաղարանին մէջ ինք ալ հրատարակուած տաղեր ունի: Սոյն թուականին աբեղայ ըլլալով յիշուած է: 1763ին իբր Գաղատիոյ առաջնորդ կը յիշուի Ստեփան վարդապետ մը, զոր Գալէմքեարեան հաւանական կը նկատէ Կոլոտի աշակերտ եղող այս անձն ըլլալը («Կենս.», էջ՝ 384): Վախճանած է 1781 տարւոյ սկիզբները («Ազգապատում», Գլ. 2155):<br />Սարգիս դպիր յանուանէ յիշած է նաեւ Կոլոտ պատրիարքի չորս սարկաւագ աշակերտները, ՄԱՐՏԻՐՈՍ, որ սարկաւագ մնաց, ՊԵՏՐՈՍ Սրկ. Թերզիօղլու, ՊՕՂՈՍ Սրկ. Ախըրդրան, ԿԱՐԱՊԵՏ Սրկ. Չիլինկիրեան: Այս վերջին երեքը Նալեան Պատրիարքէն ձեռնադրուած են:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4640730264479546172?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-37848444769271038672010-09-16T02:44:00.000-07:002010-09-16T02:46:32.069-07:00Այս աշակերտը Սարգիս Դպրի կողմէ չէ յիշուած: Զայն Կոլոտի աշակերտը նկատած են Աղաւնունի և Օրմանեան, հիմնուելով հետեւեալ իրողութեան վրայ:<br />Շղթայակիր Պատրիարք 1736ին Պոլիս եկած ատեն, երբ Քիւթահիա կը հասնի, Կոլոտ պատրիարք զինքը դիմաւորելու համար հոն կը ղրկէ չորս վարդապետներ, որոնք են՝ Յարութիւն Պալաթեցին, Նալեանը, Սահակ Ահագինը և Յակոբ Պալաթեցին («Սիօն», 1866, էջ՝ 125): Նկատելով որ առաջին երեքը իր աշակերտներն են, վերջինն ալ իր աշակերտը կարծուած է: Մինչդեռ Շղթայակիր աշակերտի խօսք չէ ըրած, այլ միայն «զչորսին զգլխաւոր վարդապետն» բառերը գործած է:<br />Յակոբ Պալաթեցիին, Կոլոտի աշակերտ ըլլալը արդէն հնարաւոր չէ, որովհետեւ Կոլոտի վարդապետ ձեռնադրութենէն երեք տարի առաջ, այսինքն 1697ին, ան արդէն վարդապետ ըլլալով յիշուած է, երբ Գալուստ Կայծակ պատրիարքը զինքը փոխանորդ ըլլալով Երուսաղէմ կը ղրկէ (Սաւալանեանց, էջ՝ 652):<br />Յակոբ վրդ. Պալաթեցի վախճանած է 1738ին Երուսաղէմ, ուր և թաղուած է (անդ, էջ՝ 1269): Տապանագրին մէջ լուսարար և բազմախատ նուիրակ ըլլալով յիշուած է: Տարիքը դժբախտաբար չէ արձանագրուած:<br /><br />Օրհնեա՜լ ըլլայ բոլորին ալ յիշատակը:<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-3784844476927103867?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-43909551681853070912010-09-03T01:56:00.000-07:002010-09-03T05:18:35.783-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TIDnj_mJMVI/AAAAAAAAASU/3Qu7RhI2rjM/s1600/untitled.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 195px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TIDnj_mJMVI/AAAAAAAAASU/3Qu7RhI2rjM/s320/untitled.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5512660549454344530" /></a><br />Յարգելի ընթերցող,<br /><br />Կ. Պոլսոյ Պատրիարքական Աթոռը իր գոյութեան տեւողութեան ունեցած է շատ արժէքաւոր գահակալներ:<br />Այդ արժէքներու մէջ բացառիկներէն մին է Աթոռին՝ ըստ Օրմանեանի Ազգապատումին 72-րդ, ըստ Պատրիարքարանի ցանկին 49-րդ գահակալը՝ Տէր Յովհաննէս Կոլոտ Բաղիշեցին, որ տակաւին 37 տարեկան ու վարդապետ, իր վարչական կարողութիւններուն և պայծառամտութեան պատճառով, 1715-ին գահ կը բարձրացուի: 1726-ին Պոլսոյ մէջ, Կարապետ Բ. Ուլեցի կաթողիկոսէ «1726-1729» եպիսկոպոս կ'օծուի: Որպէս գահակալ կը վախճանի 1741-ին, երբ տակաւին 63 տարու էր: Եթէ երկար կեանք ունենար Աթոռը կրնար շատ աւելի բարգաւաճիլ:<br />Այսպէս փայլուն անձեր յիշատակել մեր հաւաքական յիշողութիւնը կը թարմացնէ, որով յարմար նկատեցի 1978-ին հրատարակուած գրութիւն մը կայքէջիս միջոցաւ ձեր ուշադրութեան յանձնել:<br /><br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br /> * * * <br /><br /><br />Յովհաննէս Կոլոտ ծնած է Բաղէշ «Պիթլիս» 1678-ին: Իր մանկութեան, ծնողներուն և ընտանեկան պարագաներուն մասին ծանօթութիւններ չունինք: Գիտենք միայն հօրը անունը՝ Մխիթար:<br />Կոլոտի կեանքի պատմութիւնը կը սկսի Ամրտօլի նշանաւոր վանքին մէջ, որուն բարեհամբաւ վանահայրն էր Վարդան Վրդ. Բաղիշեցի:<br />Յովհաննու Կարապետ Ամլորդւոյ այս վանքը, ծանօթ նաեւ Ամրտօլի վանք անունով, շատ կարեւոր դեր խաղացած է Հայ դպրութեան պատմութեան մէջ ԺԶ-ԺԸ. դարերու ընթացքին, կերպով մը համալսարանի դեր կատարելով, ուր Սուրբ Գրոց դասաւանդութեանց առընթեր, մեծ կարեւորութիւն կը տրուէր նաեւ իմաստասիրութեան և տրամաբանութեան ճիւղերուն:<br />Հակառակ վանքին մէջ գոյութիւն ունեցող պահպանողական և յետադիմական մտայնութեան, մենաստանը, շնորհիւ կորովի վանահօր՝ Վարդան Վրդ.ի անձնդիր ջանքերուն, կրցած է առողջ և հիմնական դաստիարակութիւն մը տալ հոյլ մը ուսումնատենչ աշակերտներու, որոնց մէջ էր նաեւ Կոլոտ:<br />Աբեղայ ձեռնադրուած ըլլալը կ'ենթադրուի 1698-ին՝ Վարդան Վրդ.է, իսկ վարդապետական գաւազանը առած՝ 1708-ին, Գրիգոր Շիրվանցի Վրդ.է, Մուշի Ս. Կարապետ Վանքին մէջ:<br />Վանահայր Վարդան Վրդ. կը վախճանի 1704 Մարտ 31-ին, յառաջացած տարիքի մէջ: Կոլոտ ու իր ուսումնակից ընկերները՝ ընկճուած սուգի մորմոքէն, երբ կը խորհէին Ամրտօլի ապագային մասին, խաւարամիտ խմբակը, արդէն իսկ դուրս ելած իր թաքստոցէն, համարձակօրէն հանդէս կուգար գործադրելու համար իր մութ ծրագիրը, որ էր՝ «Հայ վարդապետը բանտուած պահել իր սահմանափակ ծիրին մէջ»:<br />Ամրտօլի վանքը իրերամերժ ներքին հոսանքներէն պարտասած՝ կը սկսի գահաւիժիլ իր երբեմնի նախանձելի բարձունքէն, ու Կոլոտ դեռ 27 տարեկան երիտասարդ վարդապետ, սրտաբեկ բայց վճռակամ՝ կ'արհամարհէ խուլ պայքարին դժբախտ հեղինակները ու կը հեռանայ իր սրբազան օճախէն, փոքրաթիւ խումբով մը:<br />«Եւ յետ որոյ վեհազն հովուիս մերոյ առ Տէր գնալոյ, ցրուեցան գառինք ողջամիտք» կ'ըսէ Կոլոտ:<br />Լուսամիտ խմբակը, գլխաւորութեամբ Գրիգոր Վրդ. Շիրվանցիի, կը դիմէ Մշոյ Ս. Կարապետ «Գլակայ» վանքը, ուր կը վայելէ հայրական հովանաւորութիւնը Կարապետ Եպիսկոպոս Վանահօր: Հոս գնահատուելով իրենց կարողութիւնը, նոյն և յաջորդ քանի մը ձմեռները քարոզչութեան կը ղրկուին մօտագայ վիճակները ու սրտեռանդն կ'աշխատին վանքին պարտքերը բառնալու: Ջանքերը կը սկսի իրենց բարերար արդիւնքները պարքեւել ու վանքը տակաւ կը թեթեւնայ պարտքերու ծանրութենէն, երբ 1708 Մայիս 16-ին երկրաշարժ մը վերստին կը կործանէ տաճարին գմբէթը և վանքին գլխաւոր մասերը:<br />Գրեթէ նոյն ժամանակին կը զուգադիպի վանահօր Կարապետ Սրբազանի վախճանումը, և նոյն պաշտօնին կ'ընտրուի Շիրվանցի Գրիգոր Վրդ.ը, միաբանութեան համախորհուրդ հաւանութեամբ:<br />Քանդուած կամ վնասուած տեղերուն շուտափոյթ նորոգութեան ձեռնարկը նոր պարտքերու դուռ կը բանայ: Նորընտիր վանահայր Գրիգոր Վրդ. կ'անցնի Խրիմ, իսկ Կոլոտ՝ Կ. Պոլիս «1712», հանգանակութեան համար: Կոլոտ Պոլսոյ մէջ ասպնջանակութիւն կը գտնէ Սեբաստացի Գասպարի քով, որ ժամանակի ազդեցիկ անձնաւորութիւններէն մէկը պէտք է եղած ըլլայ: Օրուան Պատրիարքը Սահակ Ապուչեխցի աջակից կ'ըլլայ Կոլոտի, որ Պոլսոյ մէջ կարճ ժամանակի ընթացքին աչքառու կը դառնայ որպէս եռանդուն ու պերճախօս վարդապետ: Իր շնորհալի անձին ու բարեմասնութիւններուն հմայքը, ինչպէս նաեւ անկեղծ նուիրումը իր ընդգրկած հոգեւոր ասպարէզին, սիրելի կը դարձնեն զինքը ազգային բոլոր խաւերուն: Հանգանակութիւնը կ'ըլլայ անսպասելիօրէն արդիւնաւոր, այս մասին Կոլոտ հետեւեալ բառերով կ'արտայայտուի. <br />«զԱստուածասէր ժողովուրդսն, որք ետուն զողորմութիւն լիալիր և զբազում յիշատակս զարդուց սրբոյ տաճարին. որովք և ազատեցաւՍուրբ վանքն ի բազմատոկոս պարտուցն»:<br />Ալեկոծ ու խառնակ վիճակ մը կը ներկայացնէ Պոլիսը այդ օրերուն, որով Կոլոտի համակրական շրջանակը չի թողուր որ ան Տարօն վերադառնայ: Հայոց Պատրիարքութիւնը, ազդեցիկ ամիրաներու, դիրքի տէր մեծահարուստներու կամայական կարգադրութիւններով կը կառավարուէր: Եպիսկոպոսներ փառատենչիկ նկատումներով իրարու ձեռքէ կը խլէին Աթոռը:<br />Երուսաղէմի Պատրիարքութիւնն ալ անփառունակ վիճակի մը մատնուած էր, մասնաւորաբար աշխարհական գործակալներու պատճառով, որոնք սահման չէին դներ իրենց չարաշահութիւններուն մէջ: Անոնք լիազօրուած Պոլսոյ Պատրիարքարանէն՝ ծանօթ էին Վէքիլ, Նազըր կամ Պապա յորջորջումներով: Վտանքաւոր ու վնասակար դէմքեր եղան ասոնք. գձուձ և շուկայիկ նկատումներով ձեռք երկարեցին վանքին տոմարներուն, կուտակուած պարտքերու վրայ նոր պարտքեր բարդեցին անհամար զեղծումներով, միշտ իրենց անձնական շահը գերադաս համարելով:<br />Այս անկազմակերպ ու անկերպարան վիճակը լրջօրէն կը մտահոգէր Սահակ Պատրիարքը, որ իր խորհրդականներով կ'որոշէ Կոլոտը ղրկել Երուսաղէմ, վստահելով անոր վարչական անվիճելի կարողութիւններուն: Կոլոտ, «Աթոռակալ և Վէքիլ» ըլլալով 1713-ին կ'ուղեւորի Երուսաղէմ, հոն վերահասու կը դառնայ աղիտալի կացութեան, շուտափոյթ ժողով կը գումարէ սրտցաւ միաբաններու հետ, յարմարագոյն ու արմատական դարմանը գտնելու համար: Այս շրջանին կը զուգադիպի Պատրիարքի փոփոխութիւնը Պոլսոյ մէջ. Սահակ Ամուչեխցիի հրաժարումով՝ իրեն կը յաջորդէ Յովհաննէս Գանձակեցի, 28 Մարտ 1714-ին:<br />Նոր Պատրիարքը առաջնահերթ կարգադրութեամբ Երուսաղէմ կ'ուղարկէ չորս գործակալներ՝ իբր Պապա կամ ղապզի մալ, որոնք իրենց նախորդներուն պէս չեն վարանիր ըստ կամս գործելէ, նոյնիսկ կը ծախեն վանքին վերաբերեալ ինչքերը: Միւս կողմէ պահանջատէրերն ալ ամէն միջոցներու դիմելով կ'ապահովեն Երուսաղէմի կալուածներուն վաճառման վճիռը: Կոլոտ առանց յուսալքուելու կը դիմէ պատկան իշխանութեան և անձամբ հետապնդելով գործը՝ վերջապէս դատարանի «հէօճէթ»ով երաշխաւոր կ'ըլլայ չորս տարի յետաձգելու վճռին գործադրութիւնը: Քաջալերուած այս նպաստաւոր արդիւնքէն, Կոլոտ կը կոտրէ «օրթայի մէօհիւր» ըսուած հասարակաց կնիքը, զոր անբարեխիղճ ձեռքեր սանձարձակ ու անհաշիւ կը գործածէին ի վնաս վանքին:<br />Կոլոտ վանքէն ներս ալ տեղին միջոցառումներով ու տնօրինութիւններով բարեկարգումները լրացնելէ վերջ, ղեկը կը յանձնէ իրեն հաւատարիմ ու համախոհ միաբաններու, և 1715-ին կը վերադառնայ Պոլիս, ուր Սրբազան բեմերէն իրապաշտ գիծերով կը նկարագրէ Երուսաղէմի անկեալ վիճակը, միանգամայն կոչում ընելով Պոլսահայ նուիրատու ոգիին: Ասկէ զատ, բառնալու համար Երուսաղէմի Պատրիարքութեան տնտեսական անկանոն և կամայական մատակարարութիւնը, ջերմօրէն կը ջատագովէ Երուսաղէմի և Կ. Պոլսոյ երկու Աթոռներուն իրարմէ անկախ Պատրիարքութիւններու վերածումի անհրաժեշտութիւնը, մինչ այս երկուքը Աւետիք Պատրիարքէն ի վեր միացեալ միակ Աթոռ մը կը ձեւացնէին:<br />Առաջարկը կը քննուի և կ'ընդունուի, պայմանաւ որ Կոլոտ յօժարի ստանձնել Պոլսոյ Պատրիարքութիւնը և Երուսաղէմի Պատրիարքը ինք ընտրէ՝ համաձայն իր փափաքին: Կոլոտ նախ անդուրդուելի կը մնայ՝ մերժելով այս պատասխանատու պաշտօնը, բայց յետոյ տեղի կուտայ՝ թաբանձագին խնդրանքներու առջեւ: Իսկ նախորդ Պատրիարք Յովհաննէս Գանձակեցին կը հարկադրուի հրաժարիլ, առանց դժկամակութեան:<br />Կոլոտ, 37 տարեկան ժողովրդական դէմք մը, հանդիսաւորապէս կը բարձրանայ Պատրիարքական Աթոռը՝ 9 Սեպտ. 1715 Ուրբաթ օր: Հետեւեալ օրն իսկ կը պատարագէ և իբր Երուսաղէմի Պատրիարք կը յիշատակէ «Տէր Գրիգոր Աստուածաբան վարդապետը» Մշոյ Ս. Կարապետին վանահայրը: Կոլոտ, կանխելու համար որեւէ հաւանական մերժում Գրիգորի կողմէ, կը դիմէ Ս. Էջմիածնի Աստուածատուր Կաթողիկոսին, խնդրելով որ անյապաղ վաւերացնէ այդ պաշտօնը: Որով, Գրիգոր, որ հետագային «Շղթայակիր» կոչումը պիտի առնէ, տեղի կուտայ և կ'ընդունի պարտադիր պաշտօնը:<br />Կոլոտ իր հետեւորդներով Էտիրնէ կ'երթայ՝ թէ՛ իր և թէ՛ Գրիգորի ընտրութեան զոյգ վաւերացումները «Կայսերական Իրատէ»ով պաշտօնականացնելու համար: Երուսաղէմի նորընտիր Պատրիարքը Գրիգոր Շիրվանցի, 1717 Օգոստոս 18ին, Վերափոխման տօնին Պոլիս կը հասնի ու կը դիմաւորուի իր նախկին ընկերոջ՝ Յովհաննէս Պատրիարքի կողմէ:<br />Այսպէսով Երուսաղէմի և Կ. Պոլսոյ Պատրիարքութիւնները պատմական ու խիզախ որոշումով մը թէեւ կը բաժնուին իրարմէ, բայց երկու մեծանուն Պատրիարքները, սրտով ու մտքով միացած, ռահվիրաները կը հանդիսանան անվհատ ու համերաշխ գործակծութեան մը: Գրիգոր Պատրիարք շղթայ մը կ'անցնէ վիզէն և կ'ուխտէ այդ շղթան չհանել, մինչեւ որ Երուսաղէմի մեծագումար պարտքը վճարուի: Ութ տարի շարունակ այն շղթան համբերատարութեամբ կրելէ վերջ, Գրիգոր Շղթայակիր, Կարապետ Ուլնեցի Կաթողիկոսին հրամանով, 1726-ին միայն կը հանէ զայն: Երուսաղէմ երախտագիտութեամբ կը յիշատակէ Շղթայակիրի կատարած բարերար դերը, բայց պէտք է ընդունիլ որ, այն շինարար գործը զոր կատարեց Շղթայակիր, հետեւանքն է մանաւանդ Կոլոտ Պատրիարքի հեռատես ու համակարգող ջանքերուն:<br />Կոլոտի և Շղթայակիրի սերտ գործակցութիւնը լաւագոյն առիթ մը եղաւ, որ Երուսաղէմի միաբանութիւնը կրթական ու վարչական զարթօնք մը ստեղծէ ու վանքը տանի մշակութային բարձրութեան մը: Այս վերելքին քովն ի վեր ազդու միջոցներ ձեռք կ'առնուին Ս. Յակոբայ իրաւունքները բռնաբարող Յունաց ոտնձգութիւններուն դէմ: Կոլոտ 23 Դեկտեմբեր 1739ին Շղթայակիրին հետ Սուլթան Մահմուտ Ա. Կայսրէն կ'ապահովէ նոյն իրաւունքները վերահաստատող հրովարտակը:<br />Կոլոտի Պատրիարքութիւնը կը շարունակուի եկեղացական, կրթական, շինարարական ու մշակութային կալուածներու մէջ յարաշխատ գործունէութեամբ: 11 տարիներ կ'անցնին և դեռ վարդապետական աստիճան միայն ունի Կոլոտ. բազմազբաղ վիճակը առիթ չի տար Էջմիածին երթալով եպիսկոպոսանալու: <br />1725 Հոկտեմբեր 10ին կը վախճանի Ս. Էջմիածնի Աստուածատուր Կաթողիկոսը: Կոլոտ ժողով կը գումարէ Մայր եկեղեցւոյ մէջ, ուր ներկայ կ'ըլլան Պոլիս գտնուող եպիսկոպոսներ, վարդապետներ ու երեւելի աշխարհականներ և Կաթողիկոս կ'ընտրեն Անկիւրիոյ «Անգարա» առաջնորդ՝ Ուլնեցի Կարապետ եպիսկոպոսը, որ 1726 Փետրուար 27ին, Մայր եկեղեցւոյ մէջ 12 եպիսկոպոսներով կաթողիկոս կ'օծուի մեծ հանդիսաւորութեամբ: Երեք օր վերջ «12 Մարտ» նորընտիր Հայրապետը, եպիսկոպոս կ'օծէ Պոլսոյ Պատրիարք Յովհաննէս Կոլոտ վարդապետը:<br />Կոլոտի կեանքի հատորը ծաւալուն է ու պերճաբան: Ան մեզի կը ներկայանայ մերթ իբր յանդուգն բարենորոգիչ կամ անխոնջ շինարար, մերթ իբր հեռատես քաղաքաքէտ գործիչ կամ ներհուն գրասէր: Այս բոլոր մարզերէն ներս ալ ան նախախնամական դեր ունեցած է ԺԷ. դարու Արեւմտահայ կեանքին մէջ:<br />Իր բազմակողմանի ձեռքերուն քով կայ և կը մնայ այն մէկը՝ զոր Կոլոտ իրաւամբ կ'արժեցնէ իբր անբասիր ու նուիրեալ հայ հոգեւորական: Ամրտօլի երբեմնի խոնարհ վարդապետն է ան, որ բարձրագոյն պաշտօնի բարձունքէն ալ չ'ուզեր անտեսել կրօնքի ու հաւատքի ճշմարիտ սերմանող մը ըլլալու աւագ պարտականութիւնը:<br />Իր հաղորդական բնաւորութեամբ, խոհականութեամբ ու գիտակից վարուելակերպով կը գնահատուի ու կը սիրուի Սուլթան Ահմէթ Գ. և Սուլթան Մահմուտ Ա. կայսրերէն, անոնց Եպարքոսներէն ու Պետական բարձր պաշտօնատարներէն, կը սիրուի ու կը յարգուի ժողովրդային բոլոր խաւերէն և օտար շրջանակներէն:<br />1741 Փետրուար 12ին, Կոլոտ Պատրիարք կը վախճանի 63 տարեկան, երբ դեռ ազգը շատ բաներ կ'ակնկալէր իր հովուապետէն, անոր անվիճելի փորձառութիւններէն:<br />Մեծահանդէս կը թաղուի Ղալաթիոյ Ս. Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ աւագ դրան հարաւային կողմը: Կոլոտ մասնաւոր սէր ու հոգածութիւն ունեցած է այս պատմական եկեղեցիին հանդէպ, որուն վերաշինութեան աշխատանքներուն անձամբ հսկած է նոյնիսկ, անուանի ճարտարապետ Սարգիս Խալֆային հետ: Ս. Լուսաւորիչ եկեղեցին երբ կրկին կը վերաշինուի 1965ին, մեծանուն Պատրիարքին գերեզմանը կը տեղափոխուի ու կ'ամփոփուի զանգակատան ներքեւ յատկապէս շինուած դամբարանին մէջ: <br /><br />1-Սեպտեմբեր-2010 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4390955168185307091?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-75213503333029476602010-08-24T23:51:00.000-07:002010-08-24T23:53:18.194-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/THS91L_hdDI/AAAAAAAAASM/nrafzSAdmZc/s1600/sarap.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 252px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/THS91L_hdDI/AAAAAAAAASM/nrafzSAdmZc/s320/sarap.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5509236965630899250" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br />Ոգելից ըմպելիին դիմելու գլխաւոր պատճառը, սրտանց ու անկեղծ վարուելու ցանկութիւնն է: Վերջապէս առիթէն օգտուելով յանցանքը անոր վրայ նետելու հնարաւորութիւնն ալ անվարձ...<br />ՄԻԿՆՕՆ ՄՔԼՕԺԼԻՆ<br /><br />Այգիներուն մէջ երեք տեսակ խաղող կը մշակուի:<br />Առաջինը հաճոյք, երկրորդը գինովութիւն իսկ վերջինը պժգանք է:<br />ԱՆԱՐՇԻՍ<br /><br />Ընդունիլ պէտք է, որ ոգելից ըմպելին կեանքի գործողութեան տոկալու ամենալաւ զգայազրկութիւնն է:<br />ՊԷՐՆԱՐՏ ՇԱՎ<br /><br />Միշտ իմանալ ուզած եմ: Արդեօք, գինիի վաճառական մը իր ծախած գինիէն աւելի թանկագին ի՞նչ բան գնել կ'ուզէ:<br />ԷՕՄԷՐ ՀԱՅՅԱՄ<br /><br />Աստուած մեզ շատ կը սիրէ և երջանիկ տեսնել կ'ուզէ: Աստուծոյ այս ցանկութեան ամենալաւ փաստը գինին է:<br />ՊԷՆԺԱՄԻՆ ՖՐԱՆՔԼԻՆ<br /><br />Մարդ արարածը իր ապրած կեանքին մէջ, անպայման որեւէ բանի մը կը հաւատայ: Օրինակի համար, ես վստահ եմ և կը հաւատամ թէ բաժակ մը եւս ոգելից ըմպելի պիտի խմեմ:<br />Վ. ՖԻԷԼՏՍ<br /><br />Ոգելից ըմպելին, մեր ամենամեծ թշնամին կրնայ ըլլալ, բայց Սուրբ Գիրքը կ'ըսէ. «Ձեր թշնամին սիրեցէք»:<br />ՖՐԱՆՔ ՍԻՆԱԹՐԱ<br /><br />Ես շատ կը նախանձիմ այն մարդիկը, որ հնարաւորութիւնը ունին ոգելից ըմպելին խմելու: Անոնք, նուազագոյն իւրաքանչիւր վնասակար գործի համար, ինչ բան յանցաւոր պիտի հանեն շատ լաւ գիտեն:<br />ՕՍՔԱՐ ԼԷՎԱՆԹ<br /><br />Ընդունիլ պէտք է, որ ոգելից ըմպելին իմ կեանքէն շատ բան յափշտակեց: Սակայն ես, իր յափշտակածէն շատ աւելին ստացայ:<br />ՈՒԻՆՍԹՕՆ ՋԷՕՐՋԻԼ<br /><br />Ոգելից ըմպելին, մարդոց կեանքին վրայ երբեք բան մը չաւելցներ: Ան, միմիայն այդ տպաւորութիւնը կուտայ:<br />ՖԻՆԼԷՅ ՓԷԹԷՐ ՏՕՆՆԷ<br /><br />Եթէ գինովութեան վերջաւորութիւնը գլխացաւ չըլլար, ոգելից ըմպելին լաւ վարք ու բարք պիտի նկատուէր:<br />ՍԱՄՈՒԷԼ ՊՈՒԹԼԷՐ<br /><br />Երբ երիտասարդ էի, յօժարակամ, իրիկուան ճաշէն առաջ ուժեղ բաներ մը խմելու սովորութիւնը ունէի: Ներկայիս, այս սովորութիւնը նախաճաշէն առաջ չկատարելու համար ճիգ կը թափեմ:<br />ՈՒԻՆՍԹՕՆ ՋԷՕՐՋԻԼ<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />20-Օգոստոս-2010 Ուրբաթ<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7521350333302947660?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-23432092403711217542010-07-31T14:21:00.000-07:002010-07-31T14:22:36.584-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TFSUEou8smI/AAAAAAAAASE/BWbKYsUve-w/s1600/Maske.gif"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 254px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TFSUEou8smI/AAAAAAAAASE/BWbKYsUve-w/s320/Maske.gif" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5500183852300939874" /></a><br /> <br /><br />Սովորութիւնները, կամ ծառաներուն ամենալաւն է կամ թէ զարգացած անձերուն ամենավատը:<br />ՆԱԹԱՆԷԼ ԷՄՄՕՆՍ<br /><br />Բնութեան համաձայն կը մտածենք, կանոններու համաձայն կը խօսինք: Սակայն մեր սովորութիւններուն ուղղութեամբ կը շարժինք:<br />ՖՐԱՆՍԻՍ ՊԱՍՕՆ<br /><br />Մեր սովորութիւններն են, որ աշխարհը կը կառաւարեն: Մեր զգացումներուն և վարմունքներուն ստեղծած անգութ բռնակալութիւնը բոլոր աշխարհի վրայ կ'իշխէ:<br />ՃՈՆ ՊԱՐԹԼԷԹ<br /><br />Մաքուր բանի մը տիրանալու համար, անպայման ուրիշ բան մը կ'աղտոտենք:<br />ՍԷՍԻԼ ՊԱՔՍԹԷՐ<br /><br />Հարկաւորութիւնները, ոչ թէ բնական միտումէ յառաջ կու գան, այլ մեր դաստիարակութիւններէ և սովորութիւններէ մէջտեղ կ'ելլեն:<br />ՀԷՆՐԻ ՖԷԼՏԻՆԿ<br /><br />Մարդկային բնութիւնը բոլորովին իրար կը նմանի: Մեր սովորութիւններն են որ անոնք կ'անջատեն:<br />ՔՈՆՖԻՉՅԻՒՍ<br /><br />Լաւ սովորութիւններ ստացէք, որպէսզի անոնք ալ ձեզի մէջտեղ հանեն:<br />ՓԱՐՔՍ ՔՈՒՍԻՆՍ<br /><br />Սովորութիւնները նկարագրի կը ձեւափոխուին:<br />ՕՎԻՏ<br /><br />Յոգնութիւնը, գինովութենէն շատ աւելի բարձր գովասանքի չարժանանար: Որովհետեւ երկուքն ալ վնասակար սովորութիւններու ապացոյցերն են:<br />Լ. Ժ. ՖՐԷՄԱՆ<br /><br />Այս աշխարհը շահագրգռող ամենադժբախտ դէպքը սա է.<br />Լաւ սովորութիւններէ հրաժարիլ շատ աւելի դիւրին է, քան թէ վնասակար սովորութիւններէ:<br />ՍՕՄԷՐՍԷԹ ՄՈՒԿՀԱՄ<br /><br />Եթէ վնասակար սովորութենէ մը փրկուիլ կ'ուզես, երբեք անոր մի հանդիպիր:<br />ՃԷՅՄՍ ԲԷՆՆԷՅ<br /><br />Սովորութիւններու շղթան մինչեւ որ չկոտրելու չափ ուժեղ վիճակի չհասնի, անոր տկարութիւնը չենք զգար:<br />ՃՈՆՍԸՆ<br /><br />Սովորութիւնը, բանալին կորսուած ձեռնակապ մըն է:<br />ԱՄՕՍ ԲԱՐԻՇ<br /><br />Մարդ արարածին սովորութիւներն ու վարվելակերպը, ճիւղի մը տերեւներուն կը նմանի: Մէկը կ'երթայ, նորը կու գայ:<br />ՏԱՆԹԷ<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />27-Յուլիս-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2343209240371121754?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-78940534404613379102010-07-07T12:30:00.001-07:002010-07-07T14:35:30.047-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TDTV8tWP88I/AAAAAAAAAR8/MEp3sLu4uvk/s1600/vacation_965867.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 300px; height: 300px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TDTV8tWP88I/AAAAAAAAAR8/MEp3sLu4uvk/s320/vacation_965867.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5491249084613260226" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> <br /><br /><br /> ԿԵԱՆՔԻ ԱՊՐՈՒՄՆԵՐՈՒ ՄԱՍԻՆ ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ<br /><br />Երբ հանգստեան կոչուիք, ձեր տնօրէնը կը փոխուի: Ձեր գործի տնօրէնին իշխանութենէն կ'ազատիք, սակայն ձեզի հետ ամուսնացողին իշխանութեան տակ կը մտնէք:<br />ՃԷՆԻ ՓԵՐՐԷԹ<br /><br />Հանգստեան կոչուիլ, ձեր կեանքին ամենալաւագոյն գործը կրնայ ըլլալ:<br />ՃՈՐՃ ՖՈՒԼՄՕՐ<br /><br />Հանգստեան կոչուելուն ամենամեծ հարցը, արձակուրդի իրաւունքէն զրկուելու հարցն է:<br />ԱՊԷ ԼԷՄՕՆՍ<br /><br />Հանգստեան կոչուելէ վերջ, բազմաթիւ դասընթացքներու մասնակցեցայ: Անոնց «թեթեւ մրափ» կ'ըսեն:<br />ՄԵՐԻ ՊՐՕՎՆՎՕՐԹ<br /><br />Նշմարեցի, որ հանգստեան կոչուիլ կրկնապատիկ յոգնութիւն մըն է եղեր: Նախ և առաջ աշխատելէ, յետոյ ալ՝ չաշխատելէ կը յոգնիմ:<br />ՌԻՋԱՐՏ ԱՐՄՈՒՐ<br /><br />Ուշ կամ կանուխ, օր մը պիտի մեռնիմ, բայց երբեք հանգստեան չի պիտի կոչուիմ:<br />ՄԱՐԿԱՐԷԹ ՄԷՏ<br /><br />Հանգստեան կոչուած մէկու մը համար ժամանակը մեծ արժէք ուենալէ կը դադրի, սակայն բարեկամները ընդհանրապէս իրեն ժամացոյց կը նուիրեն:<br />Ռ. ՇԷՐԻՖ<br /><br />Հանգստեան պիտի կոչուիմ, բայց «շաբաթավերջ հասկացողութիւնը» բոլորովին պիտի ոչնչացնեմ:<br />ՀԵՂԻՆԱԿԸ ԱՆԾԱՆՕԹ<br /><br />Հանգստեան կոչուէ աշխատած գործէդ, և ոչ թէ կեանքէն:<br />Մ. Ք. ՍՕՆԻ<br /><br />Եթէ քիչ մը աւելի յառաջացեալ ժամանակաշրջանի մը մէջ իմ կեանքս ապրէի, երիտասարդութիւնս օգտագործելու կատարեալ դիրք մը կ'ունենայի:<br />ՀԱՐՊԷՐԹ ԱՍԳՈԻԹ<br /><br />Հանգստեան կոչուիլ, մեր լեզուին ամենավատ բառն է:<br />ԷՐՆԷՍԹ ՀԷՄԻՆԿՈՒԷՅ<br /><br />Կարք մը մարդիկ գործէ դադրելէ առաջ իսկ հանգստեան կը կոչուին:<br />ՌՈՊԷՐԹ ՀԱԼՖ<br /><br />Հանգստեան կոչուիլ կը նշանակէ՝ մեռնելու սկսիլ:<br />ՓԱՊԼՕ ԳԱՍԱԼ<br /> <br />Հարցը ոչ թէ քանի տարեկանին, այլ ինչքան եկամուտով հանգստեան կոչուիլն է:<br />ՃՈՐՃ ՖՕՐԷՄԱՆ<br /><br />Երբ արթննամ կը յիշեմ, թէ հանգստեան կոչուած եմ, որով գործի չի պիտի երթամ, ինչ - որ ինծի կ'ուրախացնէ: Այդ պատճառաւ ալ այս գործողութիւնը օրը երեք կամ չորս անգամ կը կրկնեմ:<br />ՃԷՆԻ ՓԵՐՐԷԹ<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />7-Յուլիս-2010 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7894053440461337910?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-4839996691437405642010-06-11T13:21:00.001-07:002010-06-11T13:22:32.241-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TBKa8G40dMI/AAAAAAAAAR0/zc-NtCSg5C4/s1600/sahak_mesrop.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 204px; height: 320px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/TBKa8G40dMI/AAAAAAAAAR0/zc-NtCSg5C4/s320/sahak_mesrop.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5481614053895075010" /></a><br /> <br /><br />Հայ Եկեղեցւոյ օրհներգու քնարը իր ամենէն զգայուն թելերը կը շարժէ, առոյգ և ցնծուն ներդաշնակութիւնները ընծայելու Թարգմանչաց յիշատակին, որուն երփներանգ ճառագայթներուն բոյլքը ա՜յնքան գեղեցկապէս կը շողայ երկու շքեղ դէմքերու վրայ:<br />Ի՜նչ խորհուրդաւոր, հմայիչ բան մը ունի յիշատակին ոսկի թելը, որ անցեալին մէջ երկարելով՝ անոր փայլուն գոհարներովը կ'ընդելուզէ ինքզինքը:<br />Մեր եկեղեցական յիշատակներուն ամենէն սրտագինը և կենդանին՝ Սահակայ և Մեսրոպայ նախաձեռնութեամբ ծաղկած գրական գործունէութիւնն է: Տիեզերական յատկանիշ մը չունի անիկա, այլ փոքրիկ ժողովուրդի մը հոգեւոր և մտաւոր պէտքերուն գոհացումն է: Աւետարանի իմաստութիւնը կը բեղմնաւորէ զայն, որուն գրական համայնքը կրօնական ձուլուած մըն է:<br />Թարգմանչաց հոյլը կեդրոնն է այդ հոգեւոր վերածնութեան, որ իր ազդեցութեան շրջանակը կ'ընդլայնէ մեր Եկեղեցւոյ ամբողջ տարեգրութեանց մէջ: Գրական ոյժերու այլազան քանակութիւն մը խտացած է հոն, բայց դարերու փոշին ծածկած է անոնց գործը և աննշմար թողուցած անոնց ճշգրիտ դիմագծութիւնը:<br />Այդ գրական փունջին է՜ն շքեղ ու անուշահոտ ծաղիկներն են Սահակ և Մեսրոպ, սիրակցորդ հոգիներ, հրաշալի միտքեր,խստակրօն կրօնաւորներ: Ո՛չ իր հայեցողական զմայլումները, ո՛չ իր հոգեսէր տենչերուն կրակները չկրցան պահել Հացեկացի վարդապետը իր մենաւորի խցիկին մէջ, այլ հանճարին ուժգին սլացքը՝ ժողովուրդին հոգեւոր պէտքին ստիպողականութեանը հետ, դուրս մղեց զայն իր մենարանէն, դէպի իր գործունեայ կեանքի կոչումները: Բայց հոգեկան ի՜նչ մեծութիւն, որ ժողովուրդին բարոյական վատթարացումը և տգեղութիւնները հակազդեցիկ ոյժով մը չընկրկեցին զայն նորէն դէպի իր ճգնարանը, վասնզի հանճարները չեն վախնար քաոսներու վրայ նայելէ:<br />Աւետարանը հայացնելու պէտքը միակ խթանըն եղաւ այդ սաւառնումին, որուն սխրալի փթթումն է մեր դասական գրականութիւնը: Սակայն մտաւորական այդ տենդոտ գործունէութիւնը վայրկենական ոգեւորութեան մը արդիւնքը չէ, այլ երեք չորս դարերու ճիգերու կուտակում մը, որ գերազանցապէս կը ծաղկի Սահակայ և Մեսրոպայ մէջ: Վասնզի բարձրագոյն կրօնք մը խորունկ արմատներ ձգած է հոն, և առաջին առիթով, կատարելագործուած լեզուի մը կը հանդիպինք, իր յստակութեամբն ու ճոխութեամբը նշանակելի:<br />Այսուհանդերձ, Աստուածաշունչի թարգմանութիւնը իսկապէս, քրիստոնէութեան արդիւնաւոր ներգործութեան պսակն եղաւ մեզի համար: Հայ Եկեղեցին արտաքին և հեռաւոր մարմին մը պիտի մնար, առանց ուղղակի շփուելու իր ժողովուրդին կեանքին հետ, ցորչափ Աստուծոյ Խօսքը խեցփեկ ասորերէնի և յունարէնի անթափանցիկ ծածկոյթովը հասնէր իրեն և հայ հաւատաւորը անկարող ըլլար՝ առանց միջնորդի՝ արտայայտել իր հոգիին բխումները, իրենց թարմութեամբը, ջերմութեամբը և ներշնչումովը:<br />Ահա թէ ինչո՞ւ Գիրին գիւտը որ թէեւ մեզմէ աւելի օժտուած և քաղաքակրթուած ազգերու կեանքին մէջ մեծագոյն թուական մը չի ներկայացներ սակայն կենսական պայման մը եղաւ մեր Եկեղեցւոյ ինքնակացութեան և մեր հոգեւոր զարգացման համար:<br />Ուրեմն, քրիստոնէութեան պարգեւն է մեր գրականութիւնը: Եւ կրօնական ներշնչումը ա՛յնքան հզօր, թափանցիկ ու շինիչ եղած է մեր ցեղին համար, որ լայնօրէն կ'ոգեւորէ մեր մտաւորականութիւնը: Այդ ծաւալուն, մտաւորական ոյժը կարծես թէ այլամերժօրէն իր մէջ ընկլուզած է ամբողջ մարդը, ու ատոր համար, հայեցի գրական արժէքաւոր արտադրութիւններուն ատաղձը կրօնական է ընդհանրապէս:<br />Ինչո՞ւ տխրիլ թէ գրական ինքնատիպ նշխար մը չունինք յայտնապէս Ս. Սահակի և Ս. Մեսրոպի ընծայուած, թէպէտեւ իրենց աշխատութեան բաժինը մեծագոյնն ըլլայ Ս. Գրոց թարգմանութեան մէջ. միթէ իրենց ներշնչումներուն վայրկենական բիւրեղացումը անբաւական և աննշանակ պիտի չըլլա՞ր ցոլացընելու իրենց անհուն և մաքուր հոգին որ դարեր կը լեցնէ: Մեր եկեղեցականութեան ոգին կազմող երկթերթի մատեաններն են անոնք. զոյգ հայելիները ուր կը ցոլանայ իտէալ կրօնաւորութիւնը:<br />Ո՜րքան ներշնչում, ո՜րքան հաւատք կը ճառագայթէ իրենց լուսաւոր դիմագիծերէն. ժամանակի անջրպետը գեղեցկացուցած է զանոնք:<br />Ի՜նչ պիտի ըլլայ մեր սրտագին նուէրը իրենց յիշատակին: Նրբակերտ արձաններու բարձրաքանդակները շա՜տ անարժան և սահմանափակ պաշտամունք մըն են իրենց յաւերժացմանը համար: Վասնզի ժամանակի ամենածախ ժանիքը դիւրաւ մը պիտի փշրէր այդ ձիւնափայլ մարմարները: Անոնց արժանի յուշարձանը թո՛ղ մեր գիտակցութիւնն ըլլայ, որ այբուբենով կը խօսի մեր մէջ:<br /><br />ՀԱՐՄԱԿ<br />«Մեսրոպ վրդ. Նարոյեան»<br />Արմաշ, 1 Յուլիս 1902 <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />10-Յունիս-2010 Հինգշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-483999669143740564?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-14189443332137153282010-05-26T09:11:00.000-07:002010-05-26T09:12:59.939-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S_1IcjAFSHI/AAAAAAAAARs/fFOjC_KiB_g/s1600/150995260076982_1261003261.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 232px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S_1IcjAFSHI/AAAAAAAAARs/fFOjC_KiB_g/s320/150995260076982_1261003261.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5475612377221515378" /></a><br /> <br /><br />Քաղաքագէտի մը լրատուամիջոցէն գանգատիլը, նաւապետի մը ծովէն գանգատելուն կը նմանի:<br />ԷՆՕՇ ԲՕՎԷԼ<br /><br />Ժողովրդավարութեան որակն ու լրագրողի մասնագիտութեան որակը երկար և մանրամասն յարաբերութիւն է:<br />ՊԻԼ ՄՈՅԷՐՍ<br /><br />Լրատուամիջոցը, մեր կեանքին արուեստական նայուածք համաչափելու և հակաճառութեան արժանիքներ բաղադրելու համար կայ:<br />ՄԱՐՇԱԼ ՄՔԼՈՒՀԱՆ<br /><br />Շարժանկար, ձայնասփիւռ, հեռատեսիլ, պարբերաթերթեր «անզգուշութեան դպրոցներ են»: Մարդ արարածը կոյրի պէս կը նայի, մտիկ չըրած կը լսէ:<br />ՌՈՊԷՐԹ ՊՐԷՍՕՆ<br /><br />Ոչ մի բան չկարդացող անձը, միմիայն լրագիր կարդացող անձէ աւելի ուսեալ է:<br />ԹՈՄԱՍ ՃԷՖՐՍՕՆ<br /><br />Ես, ամէն ոքի հաւասարութեան կը հաւատամ: Ի բաց առեալ լուր հաղորդողներէն և լուսանկարիչներէն:<br />ԿԱՆՏԻ<br /><br />Ով որ կը քննէ լրատուամիջոցը և լուսապատկերները, նաեւ կը քննէ մշակոյթը:<br />ԱԼԷՆ ԿԻՆՍՊԷՐԿ<br /><br />Անցեալ դարու վերջաւորութեան, աշխարհի լրատուամիջոցը հինգ հոգի կը քննէր: Մարդիկ, այս դէպքը մեծ ոգեւորութեամբ դիմաւորեցին: Պատճառը հեռատեսիլներն էին, որովհետեւ անոնք այդպէս կ'ուզէին:<br />ՄԻՇԷԼ ՄՕՐ<br /><br />Լրագրողի մասնագիտութեան և մատենագրութեան միջեւ տարբերութիւնը սա է.<br />Լրագիրները կարելի չէ ընթերցանել, իսկ մատենագրութիւնը ընթերցող չունի:<br />ՕՍՔԱՐ ՎԻԼՏ<br /><br />Հեռատեսիլը շատ շինիչ կը գտնեմ: Երբ մէկը հեռատեսիլը կը բանայ, ես անմիջապէս ուրիշ սենեակ մը կ'անցնիմ և լաւ գիրք մը կը կարդամ:<br />ԿՐՈՒՇՕ ՄԱՐՔՍ<br /><br />Ըստ իս, լրագրողներ, հեծանիւի արկածի մը և քաղաքակրթութեան մը կործանումի միջեւ մեծ տարբերութիւնը չեն կրնար զանազանել:<br />ԺՈՐԺ ՊԷՐՆԱՐՏ ՇԱՎ<br /><br />Չորս զանազան լրագիր, հազար ձիաւոր զինուորէ աւելի մեծ վտանք կը ստեղծէ:<br />ՆԱԲՈԼԷՈՆ ՊՈՆԱԲԱՐԹ<br /><br />Լրատուամիջոցը մի ատեր: Լրատուամիջոցին ինքն եղիր:<br />ՃԷԼԼՕ ՊԻԱՖՐԱ<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />25-Մայիս-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1418944333213715328?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-27250214630158823702010-05-11T12:25:00.000-07:002010-05-11T12:26:39.813-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S-mvZxd3naI/AAAAAAAAARk/IWA7eqTaNd8/s1600/lightning_on_water.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 223px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S-mvZxd3naI/AAAAAAAAARk/IWA7eqTaNd8/s320/lightning_on_water.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5470096079728385442" /></a><br /> <br /><br /><br />Կեանքի մէջ ամենագէշ կսկիծները, ոչ թէ կորուստներէ կամ անբախտութիւններէ, այլ վախերէ յառաջ կու գան:<br />ԱՐԹԻՒՐ ՔՐԻՍՏՈՖՐ ՊԷՆՍՕՆ<br /><br />Յուսահատ վախ, անվախ յոյս չկայ:<br />ՊԱՐՈՒՇ ՍԲԻՆՕԶԱ<br /><br />Վախը, նոյնիսկ անմիտներուն ալ խելք կու տայ:<br />ՀԵՂԻՆԱԿԸ ԱՆԾԱՆՕԹ<br /><br />Մեր վախին կէսը անտեղի է: Իսկ վախին միւս կէսը արժանապատուութիւն կը ոչնչացնէ:<br />ՔՐԻՍՏԻԱՆ ՊՕՎԷ<br /><br />Աշխարհի մէջ միմիայն կը վախնամ, վախէն:<br />ՄԻՇԷԼ ՏԸ ՄՕՆԹԷՅՆ<br /><br />Երբեք ձեր վախերէն խրատ մի առնէք:<br />ԱՆՏՐԷ ՃԷՔՍԸՆ<br /><br />Այս մոլորակին մէջ, միմիայն մարդ արարածէն պէտք է վախնալ:<br />ՔԱՐԼ ՃՈՒՆԿ<br /><br />Աշխարհը երկու բանէ պէտք է ազատի: Վախ և տգիտութիւն:<br />ՃԱՆ ՄԱՍԱՐՅՔ<br /><br />Վախը այնպիսի փորձառութիւն մըն է, որ գնել անկարելի է:<br />ԱՆԹՈՆԻ ԲՐԻՔ<br /><br />Երբ քաղաքականութեան վախով կը սկսիս, յիմարութիւնով կը վերջանաս:<br />ՔՈԼԷՐԻՏԺԷ<br /><br />Ապագային վախկոտ աչքով նայիլ, անվստահութիւն կը պատճառէ :<br />Է. Հ. ՀԱՐՐԻՄԱՆ<br /><br />Աշխարհի մէջ, միմիայն երկու ուժ կը յաջողի մարդ արարածը միացնել: Վախ և շահ:<br />ՆԱԲՈԼԷՈՆ ՊՈՆԱԲԱՐԹ<br /><br />Իրականութեան մէջ վախը զէնք մըն է:<br />ԵԱՆ ՐՈՒՇ<br /><br />Մեծագոյն մարդը, վախերէ և կասկածներէ փրկուած անձն է:<br />ՔՕՆՖԻՉՅԻՒՍ<br /><br />Մարդ արարածը սարսափելի կացութեան կը մատնեն՝ ոչ թէ միւս աշխարհի տեղը, այլ այս աշխարհի շահերը:<br />ԷՏԷՆ ՓԻԼԻՓՕԹՍ<br /><br />Ստէպ զօրաւոր վախ մը, կարծիք յայտնելէ շատ աւելի ազդեցիկ կ'ըլլայ:<br />ԷՏԿԱՐ ՎԱԹՍՕՆ ՀՈՎ<br /><br />Երբ ճշմարտութեան հետ կը ծանօթանաս, վախերդ կը գունատին:<br />ՖՐԱՆՔ ԹՅԿԷՐ<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />11-Մայիս-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2725021463015882370?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-45841396644341321602010-05-06T10:35:00.000-07:002010-05-06T14:10:53.795-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S-MwVxFpI0I/AAAAAAAAARc/0t6eN6NrxJc/s1600/3222.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 304px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S-MwVxFpI0I/AAAAAAAAARc/0t6eN6NrxJc/s320/3222.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5468267523070305090" /></a><br />ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ ՄԱՅՐԵՐՈՒ ՕՐ<br /><br />ՄԱՅՐՍ<br /><br />Մեր յոյսի դուռն է մայրս,<br />Մեր տան մատուռն է մայրս,<br />Մեր օրօրոցն է մայրս,<br />Մեր տան ամրոցն է մայրս,<br />Մեր հերն ու մերն է մայրս,<br />Մեր ճորտն ու տէրն է մայրս,<br />Մեր տան անտունն է մայրս,<br />Մեր արծիւի բոյնն է մայրս,<br />Մեր տան ծառան է մայրս,<br />Մեր տան արքան է մայրս,<br />Մեր տան անճարն է մայրս,<br />Մեր դեղ ու ճարն է մայրս,<br />Մեր ծարաւ քոյրն է մայրս,<br />Մեր տան անքունն է մայրս,<br />Մեր անուշ քունն է մայրս,<br />Մեր տան ճրագն է մայրս,<br />Մեր արեգակն է մայրս:<br />Մայրս, մեր հացն է մայրս,<br />Մեր տան Աստուածն է մայրս...<br /><br />Մօրս սրտին հետ աշխարհն եմ չափել՝<br />Էլի մեծ էր նա, մեծ էր ու անգին<br />Արեւ աչքերի լոյսն է նա թափել՝<br />Լուսնակ դառնալով՝ որդոց օրօրոցին...<br />Եւ հիմա քիչ է, թէ աչքերս տամ,<br />Թէ սիրտս հանեմ ու տամ մայրիկիս<br />Ախ, մայր երգելուց ի՞նչպէս կշտանամ,<br />Մայրս պատկերն է մայր հայրենիքիս:<br /><br />Շիրազ<br /><br />ՆՈՐԱ-ԵՐԱԶին մեծմայրիկը՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />6-Մայիս-2010 Հինգշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4584139664434132160?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-655758240904399222010-05-02T01:32:00.000-07:002010-05-02T11:59:16.559-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S93LdE4RnfI/AAAAAAAAARM/v7c5TGZ8S44/s1600/80_06_23.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 300px; height: 294px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S93LdE4RnfI/AAAAAAAAARM/v7c5TGZ8S44/s320/80_06_23.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5466749223084072434" /></a><br />Հաճելի խօսակցութեամբ, գեղեցիկ ժամանակ անցընել արուեստ մըն է: Իսկ բարեկամութեան ամենալաւ գաղտնիքը մտիկ ընելն է:<br />ՄԱԼՔՈԼՄ ՖՕՐՊԷՍ<br /><br />Հնազանդիլ, ոեւէ մէկը համոզելու ամենալաւ գաղտնիքն է:<br />ՏԷԱՆ ՐՈՒՍՔ<br /><br />Երբ կը խօսիմ, գիտութիւնս է որ կը կրկնեմ: Իսկ երբ մտիկ կ'ընեմ, բաներ մը կը սորվիմ:<br />ՃԱՐԷՏ ՍԲԱՐՔՍ<br /><br />Իրականութեան մէջ ոչ ոք իրար մտիկ կ'ընէ: Պատճառը հասկնալու համար, ժամանակամիջոց մը մտիկ ընել աշխատեցէք:<br />ՄԻԿՆՈՆ ՄԷՔԼՕԺԼԻՆ<br /><br />Նախ և առաջ ուրիշը հասկնալու աշխատեցէք, որպէսզի ուրիշն ալ ձեզի լաւ հասկնայ:<br />ՍԹԷՖԱՆ Ռ. ՔՈՎԷՅ<br /><br />Մեր հինգ զգայարանքներէն մէկն ալ լսելն է: Սակայն մտիկ ընել արուեստ մըն է:<br />ՖՐԱՆՔ ԹՅԿԷՐ<br /><br />Խօսելու համար անպատճառ զարգացում պէտք է ունենալ: Իսկ մտիկ ընելու համար պէտք է իմաստուն ըլլալ:<br />ՕԼԻՎԷՐ ՎԷՆՏԷԼ ՀՈԼՄՍ<br /><br />Բնութիւնը, մեր խօսակցութեան կրկնապատիկը տուաւ: Համեստ ըլլալու համար մէկ լեզու և երկու ականջ:<br />ԷՓԻՔԹԷԹՈՒՍ<br /><br />Ինծի ծանօթ, յաջող բարեկամներ ունիմ: Անոնց մեծամասնութիւնը շատ չեն խօսիր, այլ մտիկ կ'ընեն:<br />ՊԷՐՆԱՐՏ Մ. ՊԱՐՈՒՀ<br /><br />Անձայնութիւնը մեծ ուժի մը աղբիւրն է:<br />ԼԱՕ ԹԶՈՒ<br /><br />Յոտնկայս խօսելու համար պէտք է քաջասիրտ ըլլալ: Կարեւորը այն է, որ նոյն քաջասրտութեամբ նստիլ և ուրիշները մտիկ ընել:<br />ՎԻՆՍԹՕՆ ՋՈՒՐՋԻԼ<br /><br />Խօսողը կը սերմանէ, մտիկ ընողը կը հնձէ:<br />ԱՐԺԱՆԹԻՆԻ ԱՌԱԾ<br /><br />Լաւ ունկնդիր մը եղէք, որպէսզի ձեր ականջները ձեզի հարց չ'ստեղծեն:<br />ՖՐԱՆՔ ԹՅԿԷՐ<br /><br />Մտիկ ըրէք, պիտի սորվիք: Մտիկ ըրէք, պիտի շահիք: Պիտի շահիք՝ ոչ թէ միայն դրամ, այլ յարգանք:<br />ՀԱՐՎԷՅ ՄԱՔԱՅ<br /><br />Ամէն ոք սուտ կը խօսի: Կարեւոր չէ, որովհետեւ մտիկ ընող չկայ:<br />ՎԻԼՍՕՆ ՄԻՆԶԷՐ<br /><br />Չխօսուածը լսել, հաղորդակցութեան ամենակարեւոր տարրն է:<br />ԲԷԹԷՐ Ֆ. ՏՐՈՒՔԷՐ<br /><br />Մեծ եսասէրներ փոքր ականջներ կ'ունենան:<br />ՌՈՊԷՐԹ ՇՈՒԼԼԷՐ <br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />1-Մայիս-2010 Շաբաթ<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-65575824090439922?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-76614692958025187542010-04-22T08:28:00.001-07:002010-04-22T08:29:16.834-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S9BrRI6K54I/AAAAAAAAARE/4cMwiWl0CHk/s1600/clip_image001.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 222px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S9BrRI6K54I/AAAAAAAAARE/4cMwiWl0CHk/s320/clip_image001.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5462984290193827714" /></a><br /><br /><br /> <br />Քաոսը բնութեան օրէնք մըն էր: Իսկ կարգուսարքը մարդ արարածին երազը:<br />ՀԷՆՐԻ ԷՏԸՄՍ<br /><br />Քաոսը մեր ուղեղին մէջ բարդութիւն ստեղծող որեւէ բանի մը անունն է:<br />ՃՈՐՃ ՍԱՆԹԱՅԱՆԱ<br /><br />Քաոսը ամենալաւ ընկերս է:<br />ՊՈՊ ՏԸՅԼԱՆ<br /><br />Իսկական հետազօտութիւնը քաոսով, այսինքն սխալ և խենթ ու խելառ շինծու տեղեր երթալով կը սկսի:<br />ՇՈՒՔ ՓԱԼԱՆՅՈՒՔ<br /> <br />Քաղաքակրթութիւնը կարգ կանոնով կը սկսի, ինքնիշխանութեամբ կ'աճի և քաոսով կը մեռնի:<br />ՎԻԼ ՏԻՒՐԱՆԹ<br /><br />Քաոսը կենցաղ կը ստեղծէ, իսկ կարգուսարքը սովորութիւն յառաջ կը բերէ:<br />ՀԷՆՐԻ ՊՐՕՔՍ ԱՏԱՄՍ<br /><br />Քաոսին ստեղծած ծիածանի մը մէջ կ'ապրինք:<br />ԲԱՈՒԼ ՔԷԶԱՆ<br /><br />Պատերազմի վայրը, երկարատեւ քաոսի մթնոլորտ մըն է: Ան, որ իր և իր թշնամիին քաոսը կը քննէ, անպայման կը շահի:<br />ՆԱԲՈԼԷՈՆ ՊՈՆԱԲԱՐԹ<br /><br />Արուեստը քաոսի դէմ շահուած յաղթանակ մըն է:<br />ՃՈՆ ՇԷՎԷՐ<br /><br />Քաոս կը նշանակէ, մեր ուսումը մերժել: Քաոսը ուղիղ տրամաբանել պէտք է:<br />ԷՄԻԼ ՔՈՐԱՆ<br /><br />Ես, քաոսը կ'ընդունիմ: Չեմ գիտեր, ան ինծի պիտի ընդունի, թէ ոչ:<br />ՊՈՊ ՏԸՅԼԱՆ<br /><br />Իմացականութիւն կը նշանակէ, քաոսի և գաղտնիքի գրաւում:<br />ՕԹԹՕ ՎԷՆԻՆԿԷՐ<br /><br />Քաոսի միջավայրին մէջ, քաոսը ծիծաղելի գտնել անտեղի է: Իսկ կարգուսարքին մէջի քաոսը ծիծաղելի է:<br />ՍԹԻՎ ՄԱՐԹԻՆ<br /><br />Քաոսը շատ կը սիրենք, որովհետեւ իրականութեան մէջ կարգուսարքը վերստին կազմել կը սիրենք:<br />Մ. Ս. ԷՍՔԷՐ<br /><br />Պարող արուեստագէտի մը կեանք տալու համար, մեր հոգիին մէջ քաոսի կարիքը կը զգանք:<br />ՖՐԷՏԷՐԻՔ ՆԷԹԶՔ<br /><br />Միտքը երբ իր մէջ կը չէզոքանայ և ճշմարտութիւններէ կը հեռանայ, միմիայն քաոս կը ստեղծէ:<br />ԷՏԻԹ ՀԱՄԻԼԹՈՆ<br /><br />Քաղեց ու թարգմանեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />20-Ապրիլ-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7661469295802518754?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-78253938812741119132010-04-08T12:32:00.001-07:002010-04-08T12:33:12.552-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S74vbwgPj5I/AAAAAAAAAQ8/LeWSEDVsuKQ/s1600/kemanci.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 236px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S74vbwgPj5I/AAAAAAAAAQ8/LeWSEDVsuKQ/s320/kemanci.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5457851952342732690" /></a><br /> <br /><br />Ատենօք ծեր նուագածու մը կար: Ան, այնքան ծեր էր, որ կարծես ծերութեան շրջանն անցընելէ ետք վերստին կը մանկանար:<br />Ծերուկ նուագածուին ձեռքը գաւազան մը, թեւին տակն ալ իր ջութակը փոշոտ ճամբաներու վրայ կը քալէր: Ան, շատ մը երկիրներու ու շատ մը ժողովուրդներու երգերէն կը նուագէր: Ծերուկը, հին ու նոր, տխուր և զուարթ երգեր կ'երգէր: Այդ երգերուն նիւթն ու իսկական իմաստը սէրն էր:<br />Ոմանք կը ծաղրէին բարի ծերուկին և անոր «Խենթ Նուագածու» կը կոչէին: Ոմանք գլխիկոր ճամբանին կը շարունակէին, ոմանք կը ժպտէին բարի ու յուսադրիչ ժպիտով մը, ուրիշներ ալ սրտնեղած մէկդի կը դառնային:<br />Միմիայն մանուկներն էին, որ բարի ծերուկը շատ կը սիրէին: <br />Մանուկները, բարի ծերուկին իմաստուն աչուկներով կը նայէին: Ծերուկին պատկամը միայն անոնք կը հասկնային: <br />Ամէն անոնք որ անձկութեան ու վարանումի մէջ էին, բարի ծերուկին կը դիմէին: Ան, իր երգերով կը մխիթարէր զանոնք: <br />Բարի ծերուկ նուագածուն, իր սիրելիներուն կը նուագէր և կ'երգէր: Իր սիրելիները, անոր երգերուն մէջ միեւնոյն խրատն ու միեւնոյն խորհուրդը կը ստանային: <br />ՍԷՐ ՈՒ ՍԷՐ: <br />Կ’ուզեմ այս գրութիւնս Աւետիք Իսահակեանի գրած ժողովրդական երաժշտութիւնով մը վերջացնել: <br /><br />ՍԻՐԵՑԻ ԵԱՐՍ ՏԱՐԱՆ<br /><br />Սիրեցի, եարս տարան,<br />Եարա տուին ու տարան:<br />-Էս ի՞նչ զուլում աշխարհ է,<br />Պոկեցին սիրտս, տարան:<br /><br />Ցաւս խորն է, ճար չկայ,<br />Ճար կայ, ճար անող չկայ,<br />-Էս ի՞նչ զուլում աշխարհ է,<br />Սրտցաւ ընկեր չկայ:<br /><br />Լաւ օրերս գնացին,<br />Ափսոս ասին, գնացին:<br />-Էս ի՞նչ զուլում աշխարհ է,<br />Սեւ դարդերս մնացին...<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />8-Ապրիլ-2010 Հինգշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7825393881274111913?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-29220857092051484862010-03-24T02:55:00.000-07:002010-03-24T02:56:26.860-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S6nhvsXsy0I/AAAAAAAAAQ0/WgNLopL5HdE/s1600/clip_image001.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 239px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S6nhvsXsy0I/AAAAAAAAAQ0/WgNLopL5HdE/s320/clip_image001.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5452137033389361986" /></a><br /><br /><br /><br /> <br /><br /> ՁԵԶ և ՄԵԶ ՄԵԾ ԱՒԵՏԻՍ<br /><br /> ՔՐԻՍՏՈՍ ՅԱՐԵԱՒ Ի ՄԵՌԵԼՈՑ<br /><br />Յիսուս՝ մեր փրկիչը, իր խաչելութեամբ ու թափած արիւնով մեր մեղքերուն քաւութիւնը ապահովեց:<br />Աստուծմէ ողորմութիւն ընդունելու պայմանները պարզ, արդար և բանաւոր են: Տէրը դժուարին բաներ չի պահանջեր մեզմէ՝ որպէսզի կարող ըլլանք մեր մեղքերուն թողութիւնն առնելու: Պէտք չունինք երկար և տաժանելի ուխտագնացութիւններ ընելու կամ ցաւագին ապաշխարանքներ քաշելու՝ հաճոյ ըլլալու համար երկինքի Աստուծոյն կամ քաւելու մեր անօրէնութիւնները. այլ ան որ կը խոստովանի և մէկդի կը ձգէ իր յանցանքը, ողորմութիւն կը գտնէ:<br />Մեր արարիչը ո՛չ թէ կուզէ մեր տառապիլը տեսնել այլ կը փափաքի մեզ երջանիկ տեսնել: Ան կը փափաքի որ երջանկութեան դուռ փակող տառապանքներէն և յուսախաբութիւններէն հեռու մնանք:<br />Ան մեզմէ կը պահանջէ կատարել միայն այն պարտականութիւնները որոնք մեր քայլերը պիտի առաջնորդեն երանութեանց բարձրութիւններու որոնց երբեք կարող չէ հասնիլ անհնազանդը: <br />Հոգիին ճշմարիտ, ուրախալի կեանքն է իր մէջ կազմուած ունենալ Քրիստոսը՝ փառաց յոյսը:<br />Մենք, մեր կամքը հպատակեցնելով Քրիստոսի, մեր կեանքին մէջ կատարեալ փոփոխութիւն յառաջ կրնանք բերել:<br />Այս փոփոխութեամբ մենք վերէն կը հաղորդուինք զօրութեամբ մը, որ մեզ կը պահէ հաստատուն հանցնուած Աստուծոյ, որպէսզի ապրինք նոր կեանք մը՝ հաւատքի կեանքը: <br /><br />Դարերու ընթացքին, սերունդէ սերունդ սովորութիւններ կը փոխանցուին, որոնք մաս կը կազմեն մեր մշակոյթին:<br />Զատկուայ առթիւ հաւկիթ ներկել ու հաւկթախաղ կազմակերպել այդպիսի սովորութիւններէն են:<br />Ըստ Տաթեւացիին հաւկիթը երկրին նմանութիւնն է: Կեղեւը կը ներկայացնէ երկինք, սպիտակուցը՝ ջուրը, դեղինը երկիրը:<br />Ըստ ընկերեալ սովորութեան հաւկիթը կարմիրի կը ներկուի և անցեալին այդ կ'ըլլար որդան կարմիրով: Հաւկիթին կարմիր գոյնի ներկուիլը կը խորհրդանշէ ամբողջ աշխարհին մեղքերէ բրկութիւնը՝ Քրիստոսի արեամբ:<br />Կարմիր հաւկիթը մեր ափին մէջ, եռանդով ու քաջութեամբ կը կրկնենք դարերու Յաղթական երգը:<br />Քրիստոս Յարեաւ ի Մեռելոց<br />Օրհնեալ է Յարութիւնն Քրիստոսի<br /><br />Քաղեց՝ Շուշան Գորտոնճիեան<br />23-Մարտ-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2922085709205148486?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-13260435999600116752010-03-08T11:25:00.000-08:002010-03-08T11:26:38.455-08:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S5VPZuO2QPI/AAAAAAAAAQs/aqc2CFcLhhw/s1600-h/kilimanjaro.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 249px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S5VPZuO2QPI/AAAAAAAAAQs/aqc2CFcLhhw/s320/kilimanjaro.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5446346627700113650" /></a><br /><br /> <br /><br /><br /> <br /><br />Քիլիմանժառօ լեռը, 97 քմ. երկայնութեամբ և 64 քմ. լայնութեամբ Ափրիկէ Ցամաքամասին վրայ կը գտնուի:<br /><br />Քիլիմանժառօ լեռը, Էքուատօրին մօտաւորապէս 340 քմ. Հարաւ կը գտնուի: <br /><br />Հիւսիսային-Արեւելեան Թանզանիոյ հողամասին վրայ, Տար Էս Սալաամ քաղաքին մօտաւորապէս 500 քմ. Հիւսիս-Արեւմուտք և Վիքթորիա Լճին մօտաւորապէս 560 քմ. Հարաւ-Արեւելք գտնուող Քիլիմանժառօ լեռը մարած հրաբուխ մըն է: <br /><br />Գիպօն՝ 5895 մեթր, Մավենզին՝ 5149 մեթր և Շիրան՝ 3962 մեթր, Քիլիմանժառօ լերան ամենաբարձր գագաթներն են:<br /><br />Քիլիմանժառօ լերան կատարը ձիւներով ծածկուած է: Քիլիմաժառօ լերան ստորոտը սառնագետեր կան: Վերջին տարիներուն ջերմութիւնը բարձրացած է: Եթէ ջերմութիւնը բարձրանալ շարունակէ, 50 տարուայ ընթացքին ձիւները բոլորովին պիտի հալին:<br /><br />Քիլիմանժառօ լերան գիւղերուն մէջ եգիպտացորեն, սուրճ և պանան կը մշակուի:<br /><br />Քիլիմանժառօ լերան անտառներուն մէջ բնակչութիւնը շատ քիչ է: Անտառներուն մէջ կարելի է տեսնել զանազան կենդանիներու և բոյսերու տեսակներ:<br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br />7-Մարտ-2010 Կիրակի<br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1326043599960011675?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-49032330842647630772010-03-02T12:51:00.001-08:002010-03-02T12:52:51.188-08:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S416nE9lCeI/AAAAAAAAAQk/SyhY5q3spc8/s1600-h/JVGSL4A2CLR1RBCMS9IM06O5d.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 246px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S416nE9lCeI/AAAAAAAAAQk/SyhY5q3spc8/s320/JVGSL4A2CLR1RBCMS9IM06O5d.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5444142336326306274" /></a><br /><br /><br /> <br /><br />Հարաւային Ամերիկայի մէջ, Վենեզուէլա, Գոլոմպիա, Էքուատօր, Փերու, Պոլիվիա, Արժանթին և Չիլիի հողամասերուն վրայ գտնուող, Խաղաղական Ովկիանոսին զուգահեռ Հիւսիսէն Հարաւ շուրջ 7000 քմ. երկարող Անտեան լեռները աշխարհի ամենաերկայն լեռնաշղթան է: <br /><br />Ագօնգակուան 6962 մեթր բարձրութեամբ Անտեան լեռնաշղթային ամենաբարձր լեռն է: Անտեան լեռները 60 միլիոն տարի առաջ կազմուած են: Անտեան լեռնաշղթային վրայ մօտաւորապէս 5000մ. 3000մ. և 2000մ. բարձրութեամբ լեռներ կան:<br /><br />Անտեան լեռնաշղթային վրայ ինչպէս մարած, նոյնպէս ալ տակաւին ժայթքող հրաբուխներ կը գտնուին: Հարաւային և Կեդրոնական Փերու, Հարաւային Չիլի, Էքուատօր և Գոլոմպիայի հողերուն վրայ 70 ժայթքող հրաբուխներ կը գտնուին:<br /><br />Անտեան լեռներու ծովու մակարդակէն 914 մեթր բարձրութեան վրայ գտնուող վայրերուն օդի բարեխառնութիւնը մօտաւորապէս 24-էն 28-ի միջեւ կը փոխուի: <br /><br />Անտեան լեռներու վրայ կարելի է տեսնել զանազան կենդանիներու և բոյսերու տեսակներ: <br /><br />Անտեան լեռներու հողերէն արծաթ, կապար, զինկ, կլայեկ, պղինձ, ածուխ, երկաթ, զմրուխտ, և ոսկիի մետաղներ կը հանեն: Իսկ քարիւղով հարուստ են Արեւելեան հողամասերը: <br /><br />Անտեան լեռնաշղթային վրայ կ'ապրին զանազան ցեղերու պատկանող բնակիչներ: Էքուատօրի, Պոլիվիայի և Փերույի բնակիչներուն մեծամասնութիւնը Կարմրամորդ ցեղին կը պատկանին: <br /><br />Արժանթինի և Չիլիի Անտերու մէջ բնակչութիւնը քիչ է: Իսկ Կեդրոնական և Հիւսիսային Անտերու մէջ բնակչութիւնը խիտ է:<br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br />2-Մարտ-2010 Երեքշաբթի<br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-4903233084264763077?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-9813127505758519602010-02-26T12:17:00.001-08:002010-02-26T12:18:28.173-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S4gsjaLujGI/AAAAAAAAAQc/8MIryZl6sgM/s1600-h/untitled.bmp"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S4gsjaLujGI/AAAAAAAAAQc/8MIryZl6sgM/s320/untitled.bmp" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5442649136512797794" /></a><br /><br /><br /> <br /><br />Ֆուժիեամա լեռը, Ճաբոնիոյ ամենաբարձր լեռն է: <br /><br />Ֆուժիեամա լեռը, մայրաքաղաք Թոքիոյին 115 քմ. Հարաւ-արեւմուտք գտնուող մարած հրաբուխ մըն է: Ֆուժիեաման, երրորդ երկրաբանութեան շրջանին կազմուած է: Ֆուժիեամա լերան խարիսխը 40 քմ. շրջագիծ ունի, իսկ բարձրութիւնը 3776 մ. է:<br /><br />Ֆուժիեամա լեռը, վերջին անգամ 1707 թուականին ժայթքեցաւ: Հրաբուխէն ելած մոխիիրները, Թոքիօն 15սմ. հաստութեամբ ծածկեցին: <br /><br />Ֆուժիեամայի Հիւսիսային մասի գետերու գնացքը հրաբուխէն ելած մոխիր ու լաւաներով փակուելուն հետեւանք լիճեր գոյացած են:<br /><br />Ֆուժիեաման, բանաստեղծներու և նկարիչներու ներշնչման աղբիւրն է: Այս լեռը, Շինթոիզմին՝ Ճաբոն ազգային կրօնքին, սրբազան վայրն է, որով կրօնական արժէք ալ ունի: Ճաբոնացիներ ու կարգ մը ուրիշ ազգերու պատկանող Շինթոիստներ, Յուլիս և Օգոստոս ամիսներուն իրենց կրօնական պարտականութիւնը կատարելու համար մինչեւ կատար կը մագլցին: <br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br />26-Փետրուար-2010 Ուրբաթ<br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-981312750575851960?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-89008128071870292002010-02-21T04:33:00.000-08:002010-02-21T04:34:27.344-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S4EoTSCJbNI/AAAAAAAAAQU/J0pZDyMWTPI/s1600-h/mount_everest1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 210px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S4EoTSCJbNI/AAAAAAAAAQU/J0pZDyMWTPI/s320/mount_everest1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5440674136563739858" /></a><br /><br /> <br /><br />Էվէրէստը՝ 8850 մեթր բարձրութեամբ, երկրագունդի ամենաբարձր գագաթն է: Էվէրէստ գագաթը, Հիմալաեա լեռներու մէջ մօտաւորապէս Հիւսիսային լայնութեամբ 28 աստիճան, Արեւելեան երկայնութեամբ 87 աստիճան, Չինաստանի և Նէբալի սահմանագծին վրայ կը գտնուի: <br /><br />Էվէրէստի ջերմութիւնը -70 աստիճան ըլլալուն, անոր բարձր կողերուն վրայ որեւէ բոյս չի բուսանիր և կենդանի չապրիր: <br /><br />Էվէրէստի վրայ ամառնային մուսոններու տեղացուցած ձիւնը, հովի պատճառով կը մանրանայ և կը տարածուի: Այս տարածուած ձիւնը, շոգիացման գծին վրայ ըլլալուն, ընդհանրապէս Էվէրէստի սառնագետերը սնուցանող խոշոր սառնագունդեր չի կազմուիր, որով Էվէրէստի սառնագետերը սնուցող ակերը լեռներէն յաճախ փրթող ձիւնագունդերն են: Ձմեռը, Էվէրէստ լերան Հիւսիս-Արեւմտեան կողմէ փչող հովերը, անոր գագաթնամասի ձիւնը կը ցրուէ, այդ պատճառաւ ալ գագաթը մերկ երեւոյթ մը կը ստանայ: <br /><br />Էվէրէստ լերան գլխաւոր սառնակոյտերն են՝ Գանկշանկ, Արեւելեան և Արեւմտեան Ռօնկպուք, Բումօրի և Խումպու: <br /><br />Թիպէթի ճամբան բացուելէ վերջ, մարզիկներ 1920 թուականին Էվէրէստ լեռը կրցան մագլցիլ: 1953 թուականէն վերջ, զանազան երկիրներ մարզական խումբերու զօրավիգ հանդիսացան և այս խումբերը յաջողեցան հասնիլ Էվէրէստ լերան գագաթնակէտը: <br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br />20-Փետրուար-2010 Շաբաթ<br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-8900812807187029200?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-9319377848785023902010-02-12T10:51:00.000-08:002010-02-13T07:35:20.889-08:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S3bGs9wlyoI/AAAAAAAAAQM/Etep-aM_ads/s1600-h/himalayas.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 249px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S3bGs9wlyoI/AAAAAAAAAQM/Etep-aM_ads/s320/himalayas.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5437752075891362434" /></a><br />Հիմալաեա լեռները աշխարհի ամենամեծ ու ամենաբարձր լեռնաշղթան է: Հիմալաեաներուն, Կեդրոնական Հարաւային Ասիոյ մասը Արեւելք-Արեւմուտք ուղղութեամբ կ'երկարի: <br /><br />Էվէրէստը՝ 8850 մեթր բարձրութեամբ, Հիմալաեաներու և երկրագունդի ամենաբարձր գագաթն է: Էվէրէստ գագաթը Նէբալ և Չինաստանի սահմանագիծի վրայ կը գտնուի: <br /><br />Հիմալաեաները կազմուած են Հնդկաստանի և Ասիոյ քարի, մետաղի բարակ շերտերուն իրար զարնուելէն: Այս կազմութիւնը մինչեւ այսօր կը շարունակուի: <br /><br />Բագիստան, Հնդկաստան, Չինաստան, Նէբալ և Պութանէն անցնող 2400 քմ. երկայնութեամբ Հիմալաեա լեռնաշղթային սառնակոյտերը կը սնուցանեն Ասիոյ ցամաքամասին 9 մեծ գետերը: 1,3 միլեառ մարդ այս ջուրերէն կ'օգտուին: Վերջի տարիներուն ջերմութիւնը 0,6-էն մինչեւ 0,15 աստիճան բարձրացած է: Եթէ ջերմութիւնը բարձրանալ շարունակէ, 50 տարուայ ընթացքին սառնակոյտերն ու ձիւները բոլորովին պիտի հալին: <br /><br />Հիմալաեա լեռներուն, 4700 մեթրէ վեր մասերուն վրայ շարունակաբար ձիւն կը տեսնուի: <br /><br />Հիմալաեաներու, Հարաւային բլուրներու անտառներով ծածկուած ճահիճներուն մէջ կ'ապրին վայրի եզեր, ռնգեղջիւրի նման կենդանիներ: Իսկ Թիպէթի վրայ կ'ապրին աղուէսներ, գայլեր, թոխորներ, լերան այծեր, վայրի էշեր և վիթեր: <br /><br />Հիմալաեաներու վրայ թռչունի տեսակն ալ շատ է՝ անծեղ, թիկատոր ճնճղկազգի թռչուններ, լերան ագռաւ, նաեւ թիթեռնիկներ: Գետերու մէջ կարելի է տեսնել անուշ ջուրերու մէջ ապրող կապոյտ ձուկի տեսակներ: <br /><br />Լերան բարձունքները կան մետաղի հարուստ հանքեր, բայց անոնց հասնիլ շատ դժուար է: <br /><br />Քէշմիր ձորի հողամասին վրայ կը մշակուի խնձոր, տանձ, դեղձ, կերաս: Արեւմտեան Հիմալաեաները չոր, մերկ ու բոլորովին դատարկ ժայռերով և ձորերով ծածկուած են: <br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան <br /><br />11-Փետրուար-2010 Հինգշաբթի <br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-931937784878502390?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-12808569675503851502010-02-03T09:42:00.001-08:002010-02-03T09:43:12.068-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S2m1pF5al_I/AAAAAAAAAQE/MFgSuuJgjDo/s1600-h/isvicre_1.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S2m1pF5al_I/AAAAAAAAAQE/MFgSuuJgjDo/s320/isvicre_1.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5434074142961473522" /></a><br /><br /><br /> <br /><br />Ալփեան լեռները Կեդրոնական Եւրոպայի հողերուն վրայ 207 քառակուսի քմ. տեղ գրաւող մեծ լեռնաշղթայ մըն է:<br /><br />Այս լեռնաշղթան Զուիցերիոյ, Հիւսիսային Իտալիոյ և Ֆրանսայի հողամասերուն վրայ տեսնել կարելի է: Աւստրիոյ գրեթէ բոլոր հողամասը Ալփեան լեռներով ծածկուած է: Այս լեռնաշղթային ամենակարեւոր մասը Հարաւային Գերմանիոյ վրայ կը գտնուի:<br /><br />Ալփեան լեռները, կարգ մը ընդհատումներով, Անատոլուի հողամասերուն վրայ Թորոս լեռներով կը շարունակուին և Իրան կ'անցնին: Ալփեան լեռները կ'երկարին դէպի Կեդրոնական Ասիոյ հողամասերուն վրայ:<br /><br />Մօն Պլան, Ֆրանսայի և Իտալիոյ հողերուն միացած վայրը կը գտնուի: Ձիւներով ծածկուած Մօն Պլանը 4792 մեթր բարձրութեամբ Ալփեան լեռներու և Եւրոպական Ցամագամասին ամենաբարձր գագաթն է:<br /><br />Մօն Պլանէն հոսող սառնագետերը մինչեւ Իտալիոյ Հարաւային ձորերը կը հասնին: Այս սառնագետերու տարածութիւնը 150 տարուայ մէջ նոյն ձեւով մնացած է և չէ փոքրացած: <br /><br />Ալփեան լեռները, երեք մասէ կը բաղկանան՝ Արեւելեան Ալփեր, Կեդրոնական Ալփեր և Արեւմտեան Ալփեր:<br /><br />Զուիցերիոյ և Իտալիոյ սահմանի վրայ գտնուող 4478 մեթր բարձրութեամբ Մաթթէրհորն լեռը դանակի մը ձեւ ունի:<br /><br />Կեդրոնական Ալփեան լեռներու մէկ թեւն ալ Րէն Գետի ձորին շուրջը գտնուող Պէրն Ալփերն են: Ֆինդէրարհորնը՝ 4274 մեթր, Ալէթշհորնը՝ 4195 մեթր, Ժունկֆրօն՝ 4158 մեթր, Կեդրոնական Ալփերու ամենագեղեցիկ գագաթներն են:<br /><br />Արեւելեան Ալփերը, աւելի ցած և շատ գեղեցիկ բլուրներ ունին: Արեւելեան հողամասերուն վրայ բազմաթիւ ձորեր ու անտառներ կան, սակայն այս հողերը երկրագործութեան համար նպաստաւոր չեն:<br /><br />Ալփեան լեռներու գագաթամասերուն վրայ մի քանի տեսակ կենդանի տեսնել կարելի է՝ վայրի այծեր, լերան մուկեր, նապաստակներ, աղուէսներ, սրճագոյն արջեր և վայրի եզեր: Իսկ գայլերու սերունդը վերջացած է:<br /><br />Ալփեան լեռներու վրայ թռչունի տեսակն ալ շատ է՝ լերան հաւ, փայտփոր, կաքաւ, արծիւ, կարապ, ագրաւ:<br /><br />Լիճերն ու գետերը լեցուն են կարմրախայտ նաեւ զանազան տեսակի ձուկերով:<br /><br />Ալփերու մէջ կարեւոր ճարտարարուեստ մը չկայ: <br /><br />Ալփերու հողերէն սնդիկի ու կապարի մետաղներ կը հանեն: Կարգ մը տեղեր ժայռաղը առատ է: Երկաթ, պղինձ, զինկ, ոսկի, արծաթ և ածուխ շատ քիչ քանակութեամբ կը գտնուի:<br /><br />Լեռնադաշտերու վրայ արմտիք ու գետնախնձոր կը մշակուի:<br /><br />Զուիցերիոյ պանիրը շատ նշանաւոր է: <br /><br />Ձմրան, Զուիցերիա միջազգային չմշկման խաղերու կեդրոնն է:<br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br />3-Փետրուար-2010 Չորեքշաբթի<br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1280856967550385150?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-11154713256736927262010-01-31T07:15:00.000-08:002010-01-31T07:16:39.504-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S2WezwJX4EI/AAAAAAAAAP8/Yb9up1E2ebo/s1600-h/01020112883800rn5dn6.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 214px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S2WezwJX4EI/AAAAAAAAAP8/Yb9up1E2ebo/s320/01020112883800rn5dn6.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5432923137427103810" /></a><br /> <br /><br /><br /><br /> <br /><br />Սառնալեռը երկրագունդի հիւսիսային և հարաւային լեռներու բարձր գագաթներէն ու գետակներէն փրթելէ վերջ, ծովու վրայ ծփացող խոշոր սառերու կտորներն են: Սառնալեռը, ծանօթ է նաեւ «Այսպէրկ» անունով: <br /><br />Կ'ըսուի թէ սառնալեռներու ծովու վրայ բարձրացած մասը 100 միլիոն թօն ծանրութիւն ունի: <br /><br />Ջուրի տակ լողացող սառնալեռներ ալ կան, որոնք նաւաստիներու ամենամեծ վախն են: <br /><br />50.000 տարիներ վրայ վրայի կազմուած ծովափի սառնակոյտերը յանկարծ ծով կը սահին և անոնց ծովու ճամբորդութիւնը կը սկսի: Շնորհիւ հովի և ծովու հոսանքներուն սառնալեռները ծովուն վրայ դանդաղօրէն կը ճամբորդեն: <br /><br />Սառնալեռը, բեւեռային ջուրերու մէջ երբեք չի հալիր և իր գոյութիւնը երկար ժամանակ կրնայ պահել: <br /><br />Երբ ծովու ջուրին ջերմութիւնը հասնի 8-10 աստիճանի, սառնալեռները քանի մը շաբաթէն կը հալին: Իսկ ծովու ջուրին ջերմութիւնը հասնի աւելի բարձր աստիճանի, սառնալեռը քանի մը օրէն կը հալի և ծովու ջուրին կը խառնուի: <br /><br />Անթարթիքայէ փրթած սառնակոյտերը տափակ ու ցած են և կարգ մը սառնակոյտերու երկայնութիւնը հարիւր քիլոմեթրի կրնայ հասնիլ: Այս սառնակոյտերուն, «Սառ Կղզիներ» անունը կը տրուի: <br /><br />Սառնալեռներու վրայ կարգ մը գոյներով գծիկներ կը տեսնուի: Գիտնականներ, այս գոյներու մասին սապէս բաձատրութիւններ կուտան: <br /><br />Սառնալեռներու ճաթած մասերուն մէջ հալած սառի ջուր կը մտնէ: Այդ պատճառաւ, սառնալեռներու վրայ բաց կապոյտ գծիկներ կրնանք տեսնել: <br /><br />Սառնալեռներու յատակի ծովու ջուրին մամուռի որակը եթէ հարուստ է՝ կանանչ գծիկներ կը տեսնուին: <br /><br />Ծովու ջուրը, սառնալեռներուն յատակի մասը կը մաշեցնէ: Այդ ատեն ալ անոնց գոյնը սրճագոյն, սեւ ու դեղին կ'ըլլայ: <br /><br />15 Ապրիլ 1912-ին Թիթանիք անուն շոգենաւը սառնալեռնի զարնուեցաւ և 2 ժամ 40 վայրկեան վերջ ընկղմեցաւ: 2224 ճամբորդներէն 1513 հոգին խեղդուեցաւ: Միայն 711 հոգի կարելի եղաւ ազատել: <br /><br />Արդիական գիտութեամբ պատրաստուած չափազանց զգայուն ելեքտրոնային գործիքներով օժտուած այսօրուայ նաւերուն համար սառնակոյտերը այլեւս վտանք չեն ներկայացներ: <br /><br />Կարգ մը գիտնականներ, սառնակոյտերը՝ այս անուշ ջուրի շտեմարանները, Ատէն Ծոցի պետութիւններու կողմը բերելու ձեւերը կ'ուսումնասիրեն, որպէսզի անոնց ջուրէն օգտուին: Սառնալեռները Ատէն Ծոց բերել 6-7 ամիս կրնայ տեւել: Շատ դժուար գործ մըն է, սակայն այս ջուրէն միլիոններով մարդ պիտի օգտուի: <br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան <br /><br />29-Յունուար-2010 Ուրբաթ <br /><br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1115471325673692726?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-78422096015832815692010-01-20T13:05:00.000-08:002010-01-21T08:37:43.853-08:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S1dwWLUNjWI/AAAAAAAAAP0/6C0wQSo-4LY/s1600-h/clip_image002.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 297px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S1dwWLUNjWI/AAAAAAAAAP0/6C0wQSo-4LY/s320/clip_image002.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5428931402115419490" /></a><br /><br /> <br /><br />ՎԱՐԴ<br /><br />Վարդը ծաղիկներու թագուհին է: Այս ծաղիկը հացկերոյթի սեղաններու, տօնական խրախճանքներու, հանդիսութիւններու ամենալաւ զարդն է:<br />Հռովմէացիներ, ձմեռուայ եղանակին, վարդը ջերմանոցներու մէջ կը մշակէին: Վարդի մշակոյթը հռովմէացիներէն ալ հին է:<br />Հին Եգիպտացիները, Բաբելոնացիները, Պարսիկները, Հելլէններն ալ այս անուշահոտ ծաղիկը շատ կը սիրէին:<br />Վարդին, ուրիշ ծաղիկներէ գերակայութիւնը, դիմացկուն արմատ, երկար կեանք, ճիւղերուն հարուստ ու տարածուն երեւոյթ ունենալն է: <br />Վարդենին զանազան գոյներով և անուշահոտ ծաղիկ մը ունի:<br />Երկրաբանութեան «ԺԵՈԼՈԺԻԳԱԼ» դարերու, Մայըսինի շրջանէն մնացած խաւերու մէջ քարացած վարդեր գտնուած են: Քանի մը միլիոն տարիք ունեցող այս քար վարդերէն մին, Փարիզի «Վարդերու Թանգարան» ին մէջ կը պահուի:<br />Այսօր, աշխարհի ամենահին ցեղին պատկանող վարդը, տասնմէկերորդ դարուն Գերմանեոյ Հիլտէսդն գիւղաքաղաքի եկեղեցւոյ պարտէզին մէջ տնկուած վարդենին է: Այս վարդենիին արմատի հաստութիւնը 50 սմ., իսկ հասակը 3 մ. է: <br />Թուլոնի մէջ, Պանքսի ցեղի պատկանող վարդենի մը մեծ մրցանիշ կոտրած է: Այս ծառը, տարին 50.000 վարդ կուտայ:<br /><br />ԵՂՐԵՒԱՆԻ<br /><br />Եղրեւանին, Եւրոպա և Ասիա ցամաքամասերուն վրայ կը մշակուի: Ան ողկոյզի նման անուշաբոյր ծաղիկներ բացող բոյս մըն է: Պարտէզներու մէջ զարդի բոյս ըլլալով կը հասցուի:<br />Եղրեւանիի տերեւները փայլուն կանանչ գոյն մը ունին: Անոր տերեւներուն եզերքները ուղիղ և սրտի ձեւով կ'ըլլան:<br />Եղրեւանին ճերմակ, վարդագոյն, բաց յարդագոյն, մանիշակագոյն և կարմիր գոյներով ծաղիկ մըն է:<br />Եղրեւանին մօտաւորապէս քսան տեսակ ունի: Անոր թուփը ձուրտի դիմացկուն է: Իր հասակը երեք կամ չորս մեթրի չափ կրնայ աճիլ:<br /><br />ՄԱՆՈՒՇԱԿ<br /><br />Մանուշակը աշխարհի ամէն կողմ մշակել կարելի է, սակայն աւելի շատ հիւսիսային կիսագունդի վրայ կը մշակուի: Այս ծաղիկը Հաւայի կղզիներու և հարաւ-արեւելեան Ասեոյ մէջ ալ շատ լաւ կը մշակուի:<br />Մանուշակը թաղարի մէջ ալ հասնող բոյս մըն է: Այս ծաղիկին 400 - 500 տեսակը կը գտնուի: Ան կէս շուք, խոնաւ վայրեր կը սիրէ և երկար կեանք ունեցող ծաղիկ մըն է:<br />Մանուշակին պսակը հինգ տերեւներէ կազմուած է: Տերեւները սրտի ձեւ ունին:<br />Իր անունին նման մանիշակագոյն ծաղիկ մըն է: Կապոյտ, դեղին, ճերմակ, վարդագոյն ևլն. գոյներով ալ մանուշակներ կան: <br />Մանուշակը, գարնան և աշնան շատ առատ ծաղիկ կը բանայ: <br /><br />ՇՈՒՇԱՆ<br /><br />Շուշանը ճերմակ, կարմիր, մանիշակագոյն, սեւ, դեղին և զանազան գոյներով ծաղիկ բացող բոյս մըն է:<br />Իր տերեւներուն վրայ սեւ գծիքներ ու բիծեր կ'ունենայ: <br />Շուշանը զարդի ծաղիկ մըն է: Ան, թէ՛ պարտէզներու և թէ՛ թաղարներու մէջ կարելի է մշակել:<br />Շուշան ծաղիկին հարիւրէ աւելի տեսակը կը գտնուի: Այս ծաղիկը հարուստ և արդիւնաբեր բուսահողերէ կ'ախորժի: Ան, թթուած հողերու մէջ ալ կ'աճի: Գարնանային ցուրտերէն կ'ազդուի: Արեւոտ ու կէս մը շուք տեղեր պէտք է տնկուի: Բազմացնելու համար, պէտք է ընտրել ամրան վերջը և աշունը:<br />Շուշան ծաղիկը, մշակել շատ դժուար է: Անոր հասակը երբ աճիլ կը սկսի, պէտք է օրը երկու անգամ ջրել:<br /><br />ՅԱՍՄԻԿ<br /><br />Յասմիկը Միջերկրական Ծովի կլիմայ ունեցող հողերու վրայ կը մշակուի: Ան այսպիսի հողերէ կ'ախորժի և արդիւնքը առատ կ'ըլլայ:<br />Յասմիկ ծաղիկին համար կ'ըսուի թէ անոր հայրենիքն է երկրագունդի ամենաբարձր գագաթը՝ Հիմալայաները և նաեւ Չինաստանն և Պարսկաստանը:<br />Իտալացիները ապրուստի համար յասմիկը կը մշակեն: Անոնք մշակուած յասմիկները մէկտեղելով անուշահոտութիւն կը պատրաստեն: Այս բոյսը, դարմանումի համար ալ կը գործածուի:<br />Յասմիկը իր ծաղիկները Յունիս և Սեպտեմբեր ամիսներու միջեւ կը բանայ: Ամրան եղանակին պէտք է առատ ջրել: Իսկ ձմեռը աւելի քիչ կը ջրուի և միայն հողը խոնաւ պահել բաւարար է:<br /><br />ԱՐԵՒԱԾԱՂԻԿ<br /><br />Իւղէն օգտուելու համար աշխարհի բոլոր կողմերը արեւածաղիկ կը մշակուի: Այս բոյսը բազմացնելու համար, Ապրիլ և Մայիս ամիսներու միջեւ կը ցանեն: <br />Արեւածաղիկը ցուրտի դէմ դիմացկուն բոյս մըն է: Եթէ ջերմութիւնը չորս աստիճանէ աւելի պակաս ըլլայ, անմիջապէս կ'ազդուի:<br />Ան բնիկ Փէրույէն է և Եւրոպայի մէջ ալ իբրեւ զարդ գործածել սկսած են:<br /><br />ՇԱՀՈՔՐԱՄ<br /><br />Շահոքրամը սուր տերեւներով, կապ-կապ բարակ կոթով ծաղիկ մըն է:<br />Այս բոյսին ծաղիկները ճերմակ, վարդագոյն, կարմիր գոյներով կ'ըլլան:<br />Շահոքրամը պարտէզներու և թաղարներու մէջ կը մշակուի: Ընդհանրապէս ամրան եղանակին կը բազմացնեն:<br /><br />ՄԵԽԱԿ «ՀԱՄԵՄ»<br /><br />Քրիստոսէ առաջ, երրորդ դարու մէջ ապրող Չինաստանի կայսրերն և ազնուականներն իրենց այցելուներուն մեխակի համեմ կը հրամցնէին: <br />Միջին Դարի Արեւմտեան Քաղաքակրթութեան շրջանին, համեմ մեխակը շատ սուղ գիներով կը ծախուէր:<br />17 և 18երորդ դարերուն Անգլիոյ մէջ համեմ մեխակի գինը ոսկիի հետ նոյն արժէքը ունէր:<br />Տասնևհինգերորդ դարէն սկսեալ, Եւրոպան ալ համեմ մեխակը ճանչցած է: <br />Հոլլանտան համեմ մեխակի վաճառականութիւնը կ'ընէ և այս գործին մէջ մինչեւ այսօր աշխարհի առաջին կարգը կը գրաւէ:<br />Համեմ մեխակին որակը հասկնալու համար, զայն ջուրին մէջ կը նետեն: Կ'ըսուի թէ ջուրին վրայ հորիզոնական ձեւով մնացող մեխակը ամենաարժէքաւորն է:<br /><br />ՇԱՀՊՐԱԿ<br /><br />Շահպրակը ընդհանրապէս դեղին և նարնջագոյն ծաղիկներով բոյս մըն է: Վերջին տարիներուն, շահպրակի սրճագոյն ու կարմիր գոյներով ծաղիկն ալ սկսուած է մշակուիլ:<br />Շահպրակը հարաւ Եւրոպայի ժայռ ու դալարիկ վայրերու տարածութեան մէջ տեսնել կարելի է: <br />Այս ծաղիկը, զով վայրերու մէջ կը մշակուի: Իր հասակը 50 սանթիմեթրի չափ կրնայ երկարիլ: Ան, անուշահոտ ծաղիկ մըն է:<br />Շահպրակը առանց խնամքի կը ծաղկի: Ան երկար կեանք ունի: Ձմեռը ապակեփեղկերու տակ պէտք է պահուի: Գարնան իր ծաղիկները բանալ կը սկսի: <br /><br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />20-Յունուար-2010 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7842209601583281569?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-20623293172165716392010-01-13T13:25:00.000-08:002010-01-13T13:26:29.939-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S046f1wOHYI/AAAAAAAAAPs/d3l9IB8SUlA/s1600-h/untitled.bmp"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 237px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S046f1wOHYI/AAAAAAAAAPs/d3l9IB8SUlA/s320/untitled.bmp" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5426338919707712898" /></a><br /><br /><br />Արեւելեան իմաստասիրութիւնը խորհրդանշող քով քովի նստած երեք կապիկներու արձանիկ մը կայ:<br />Անոնցմէ մին երկու ափերով աչքերը ծածկած է, երկրորդը՝ փակած է իր ականչները, իսկ երրորդը՝ բերանը:<br />Այս երեք կապիկներու անունները Միզարու, Քիքազարու և Իվազարու է: Ճաբոներէն իմաստով չտեսնել, չլսել ու չխօսիլ կը նշանակէ:<br />Երեք կապիկներու մասին զանազան պատմութիւններ գրուած է: Տասեօթերորդ դարուն ճաբոնացի Նիքուտան, իր երկրի ներքին պատերազմը վերջացնող սպարապետ Թոքուկավայի յիշատակին, 1636 թուականին, անոր արձանը շինել տուած է: Այս արձանին առջեւի կողմն ալ երեք կապիկներուն տեղ տրուած է:<br />Այս արձանիկը ճաբոնացիները ձեւաւորած են, սակայն կ'ըսուի թէ ութերորդ դարուն հնդիկ կրօնաւորներու առաջնորդութեամբ, կապիկներու պատմութիւնը նախ Չինաստան, յետոյ ալ Ճաբոն անցած է:<br />Երեք կապիկներու մասին հէքեաթ մըն ալ կը պատմուի:<br /><br />Դարեր առաջ, լեռան մը մէկ կողգին բարի և խելացի թագաւոր կապիկ մը կապրի եղէր, իսկ միւս կողգին ալ՝ սատանան: <br />Թագաւոր կապիկը, շատ տարիքոտ, բայց շատ ալ խելացի երեք խորհրդական կապիկներ ունի եղէր: Աւանդութեան մը համեմատ, լեռան միւս կողգը ապրող սատանան տեսնող և անոր ձայնը լսողը յաւիտենապէս քար կը կտրի եղէր:<br />Այս երեք կապիկները, օր մը իրենց թագաւորին ծաղիկ փնտռելու համար լեռան գագաթը կ'ելլեն: Թուփերուն մէջ խշրտուք մը կ'իմանան: Հետաքրքրութեամբ թուփերը կէս մը կը բանան և սատանային հետ դէմ առ դէմ կուգան: Սատանան տգեղ ձայներ հանել կը սկսի: Կապիկներէն մին չտեսնելու համար իր աչքերը կը ծածկէ, բայց սատանային ձայնը կը լսէ: Երկրորդը ականչները կը փակէ, սակայն սատանան կը տեսնէ: Երրորդ կապիկը սատանան թէ' կը տեսնէ և թէ' կը լսէ: Ան այս մահացու գաղտնիքը չտարածելու համար անմիջապէս իր բերանը կը փակէ:<br />Անոնք շատ լաւ գիտէին, թէ եթէ խօսէին յաւիտենապէս պիտի քարանային: Երկար ժամանակ թողալով ու վախնալով ծառի մը տակ կը պահուըտին: Ատեն մը վերջ, իրենց թագաւորն ու ժողուուրդը վտանքի մը թոյլ չտալու համար այս գաղտնիքը պահելու որոշումը կուտան:<br />Այդ օրէն վերջ, մարդիկ երբ աչքերն, ականչներն ու բերանը փակ երեք կապիկ տեսնեն կը հասկնան, թէ անոնք սատանան տեսած ու լսած են: Հասարակութեան օգուտին համար ալ գաղտնիքը իրենց պահած են:<br /><br />Չտեսնել ու չլսել չարը և չխօսիլ չար բաներու մասին:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />12-Յունուար-2010 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2062329317216571639?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-51939853018609722672010-01-04T10:46:00.001-08:002010-01-04T10:47:23.196-08:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S0I3sz6dBvI/AAAAAAAAAPk/jAeSunx9ZII/s1600-h/noel-baba-hediye-servisi.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 315px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/S0I3sz6dBvI/AAAAAAAAAPk/jAeSunx9ZII/s320/noel-baba-hediye-servisi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5422958144296650482" /></a><br /><br /><br /><br />Տարիքոտ մարդ մը, օր մը քթին ծայրն իսկ տեսնել չկարենալու չափ խմած, ճամբան ինքնաշարժի մը կը զարնուի և քառորդ ժամ վերջ ինքզինքը կը գտնէ հիւանդանոցի մը մէջ: Բժիշկները կը կապկպեն գլուխը և շատ չանցած կը ճամբեն զինքը:<br />Բարեսէր մարդ մը, անոր անտէրունչ վիճակին տեղեակ դառնալով, զայն կ'առնէ կը տանի իր տունը: Յաջորդ օրը, բարեսէր մարդը, ծերուկին քով կ'երթայ ու անոր ապագային մասին պատմել կը սկսի.<br />- Բժիշկները ըսին ինծի, թէ շատ երկար կեանք մը չունիս: Չե՞ս ուզեր փոխել կեանքիդ ուղեգիծը, երբ դեռ շատ ուշ չէ:<br />- Ես կեանքիս մէջ մարդու վնաս հասցուցած չեմ որ:<br />- Լաւ, բայց մարդու բարիք ըրա՞ծ ես:<br />- Չեմ կարծեր:<br />- Լաւ, բարի գործերու ձեռնարկելու համար երբեք ուշ չէ, երբ «Հոն» երթաս հաւանաբար բարի գործերդ բանի մը ծառայեն:<br />Կ'երեւի թէ տարիքոտ մարդուն բաւական մտահոգութիւն պատճառեց այդ «Հոն»-ի, այսինքն անդիի աշխարհի խնդիրը: Այդ իրիկուան դէմ, տարիքոտ մարդը առասանով մը վզէն կախուած փոքր տոպրակի մը մէջ նեղ օրերու համար պահած իր վերջնական ապաւէնը՝ հինգ ոսկին ափին մէջ, դուռէն դուրս կը սպրդի: <br />Կ'ուզէր բարի գործ մը տեսնել, որպէսզի Երկնաւոր Դատաւորին առջեւ ելած պահուն Անոր առջեւ ըսելիք բան մը ունենար՝ ի պաշտպանութիւն իր անձին: Չէ՞ որ ողջ էր տակաւին, հոգ չէ թէ մօտ էր իր մահը:Տարիքոտ մարդը դողդոջ քայլերով կը յառաջանար, ձեռքին պինդ բռնած իր գանձը: Շատ չանցած խառնուեցաւ ամբոխին: Իր ճպռոտած աչքերով ժողովուրդին մէջ իր օգնութեանը կարօտ մէկը կը փնտռէր: Սակայն այդ զուարթ մարդոց մէջ կարծես իր օգնութեան պէտք ունեցող մէկը չկար: Ամէն մարդ աղուոր ծրարներ բռնած, կը յառաջանար հապճեպ քայլերով: Առանց իր կողմն իսկ նայելու, կ'անցնէին խնդալով և խօսելով:<br />Տարիքոտ մարդը, թանկարժէք ապարանջաններ, մանիակներ, և մատանիներ ցուցադրուած ցուցափեղկ մը հիացումով դիտող դերատի աղջկան մը մօտեցաւ և ըսաւ. <br />- Ներեցէք, օրիորդ, կ'ուզէիք որ ատոնցմէ ձեր հաւնածը ձեզի համար գնեմ:<br />- Կորսուէ' գնա, թէ ոչ քեզ ոստիկանին կը յանձնեմ, պոռաց աղջիկը:<br />Ադկէ յետոյ երեք անգամ եւս փորձեց խօսիլ օտարականներու՝ միայն վռնտուելով անոնցմէ:<br />Տարիքոտ մարդը, չէր անդրադառնար, թէ իր կապկպուած գլխով ու դէմքով, վրայի ահաւոր սպիներով ինչ սարսափելի կերպարանք մը կը պարզէր:<br />Ոստիկան մը, տեսնելով որ ան կը դեգերէր Կաղանդ Պապուկի մը շուրջ, որ ողորմութեան յատուկ երկաթէ տուփ մը կ'երկարէր աջ ու ձախ, անոր հրամայեց հրապարակէն հեռանալ:<br />Սրտին մէջ ծանր կսկիծով, տարիքոտ մարդը ետեւի փողոցներէն մէկուն մէջ կը մխրճուի՝ յուսաբեկ: Հնօրեայ եկեղեցիի մը աստիճաններէն մէկուն վրայ նստած, ապուշ-ապուշ շուրջը կը դիտէ: <br />Ցուրտը սկսէր էր ոսկորներուն թափանցել, երբ ականջին ձայն մը կը հասնի: Ծերուկը կը դառնայ և կը տեսնէ, որ աղջնակ մը կանգնած է քովը: Հազիւ տասերեք տարեկան, ժպտուն և նիհարուկ աղջնակ մը:<br />- Պարոն, կ'ըսէ իրեն, կ'ուզէիք սա տաս դահեկաննոցը ընդունիլ ինձմէ:<br />Տարիքոտ մարդը, բժոտած աչքերը բացխփելով՝ ծուռ-ծուռ աղջկան կը նայի: Ուրիշ առթիւ այլոց տուած մէկ դահեկանն անգամ սիրով կ'առնէր: Բայց այդ գիշեր ոչինչ կ'ուզէր ստանալ: Տալ կ'ուզէր, տալ միայն:<br />- Քեզմէ ո՞վ դրամ խնդրեց աղջիկ, կորսուէ գնա ասկէ, ըսաւ:<br />- Շատ կը խնդրեմ, որ ընդունիք, շատ կարեւոր է այդ ինծի համար: Գիտէք, ես իմ փոքրիկ եղբօրս խնամակալուհին եմ: Ես կը մեծցնեմ զինքը: Հինգ տարեկան, շատ անառակ բան մըն է: Գիտէք, պարոն, խնդիրը Կաղանդ Պապուկի հարցին շուրջ կը դառնայ: Որովհետեւ եղբայրս կը հաւատայ անոր: Չեմ կրնար հասկցնել իրեն, թէ Կաղանդ Պապուկ ըսուածը հէքեաթ է միայն: Ինչ կերպ ալ որ համոզելու ջանամ զինքը, ինք վստահ է, թէ Կաղանդ Պապուկը իրեն կարմիր գոյնով «հրշէջ ինքնաշարժ» մը պիտի բերէ: Վստահ է նաեւ, թէ իր խաղալիքը անպայման դրուած պիտի ըլլայ խոհանոցի կրակարանին մօտիկ՝ վաղն առաւօտ երբ արթննայ ինք: Ուրեմն ահաւասիկ, պարոն, ես այդ խաղալիքը ծախու առնելու չափ դրամ չունիմ: Ամբողջ ունեցածս տաս դահեկան է միայն:<br />- Եթէ այդպէս է, հապա ինչո՞ւ փորձեցիր, որ այդ տաս դահեկանդ նուիրէիր ինծի:<br />- Որովհետեւ եղբօրս փափաքած «հրշէջ ինքնաշարժը» պէտք է որ ծախու առնուի անպայման:<br />- Էհ, այդ ի՞նչ հանելուկ է, ա՜յ աղջիկ:<br />- Իմ վարժարանիս ուսուցիչը կ'ըսէ, թէ երբ բան նուիրենք յանուն և ի սէր Աստուծոյ՝ անոնց, որոնք պէտք ունին ատոր, մենք վերջը շատ աւելին ձեռք կը ձքենք: Աւետարանին մէջ ալ արդէն կ'ըսուի: Կարեւորն այն է, որ մարդ հաւատք ունենայ:<br />Այդ տղայական բացատրութեան վրայ տարիքոտ մարդը երկար կը մտածէ: Այդ գիշեր իր ուղեղը սովորականէն ալ դանդաղ կ'աշխատէր: Այսինքն գլուխը հազիւ բան կը մտնէր: Բայց մտածած ատեն, ձեռքը դրած էր փոքրիկին ուսին, կարծէք չէր կրնար հանդուրժել, որ այդ աղջնակը ձեռքէ հանէր:<br />- Ըսածդ շատ ճիշդ է, ըսաւ վերջապէս, տուր ինծի այդ տաս դահեկաննոցը: Շատ ճիշդ է ըսածդ: Հիմա գոցէ' աչքերդ: Նախ երկնցուր ձեռքերդ: Այո, այո՜, ճիշդ այդպէս...:<br />Աղջնակը երբ աչքերը բանալու հրաման կը ստանայ, իր ափին մէջ կը տեսնէ փաս-փայլուն, հինգ ոսկին:<br />Փոքրիկ աղջնակը զարմանահար բացագանչութեանբ մը թեւերը կ'անցնէ ծերուկի վիզին և անոր մազ-մօրուքին մէջէն կը համբուրէ անոր շրթները և յետոյ ուրախութենէն խայտալով կ'աղաղակէ:<br />- Շնորհաւոր Նոր Տարի և Ս. Ծնունդ, Աստուած օրհնէ մեզ՝ բոլորս...:<br />Ապա, վազելով կը կորսուի գիշերային խաւարին մէջ: <br />Երբ ժամ մը վերջ բարեսէր մարդը կը հանդիպի ծերուկին, կը տեսնէ, որ ան դեռ նստած կը մնայ եկեղեցիին աստիճաններուն վրայ՝ ուրախ և երջանիկ, իր հրաշագործ տաս դահեկաննոցը ափին մէջ բռնած՝ պինդ...:<br /><br /><br />ՔՐԻՍՏՈՍ ԾՆԱՒ և ՅԱՅՏՆԵՑԱՒ<br />ՕՐՀՆԵԱԼ Է ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆՆ ՔՐԻՍՏՈՍԻ<br />ՁԵԶ և ՄԵԶ ՄԵԾ ԱՒԵՏԻՍ<br /><br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />30-Դեկտեմբեր-2009 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-5193985301860972267?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-12924439740102263602009-12-26T14:57:00.001-08:002009-12-26T14:58:24.855-08:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SzaVCemY4RI/AAAAAAAAAPc/pLtW4bXfovg/s1600-h/Noel_Baba_Resmi.gif"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SzaVCemY4RI/AAAAAAAAAPc/pLtW4bXfovg/s320/Noel_Baba_Resmi.gif" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5419683071393325330" /></a><br /><br /><br />ԽՈՐՀՈՒՐԴ ՄԵԾ<br /><br /> <br /><br />Խորհուրդ մեծ և սքանչելի, որ յայսմ աւուր յայտնեցաւ<br /><br />Հովիւք երգեն ընդ հրեշտակս տան աւետիս աշխարհի<br /><br />Ծնաւ նոր Արքայ ի Բեթղեհէմ քաղաքի,<br /><br />Որդիք մարդկան օրհնեցէք զի վասն մեր մարմնացաւ.<br /><br />Անբաւելի երկնի և երկրի ի խանձարուրս պատեցաւ<br /><br />Ոչ մեկնելով ի Հօրէ ի սուրբ այրին բազմեցաւ:<br /><br /> <br /><br /> <br /><br />Չորս տարեկան էի, մեծ մայրս ձեռքս տետրակ մը ու մատիտ մը տուաւ: Չէի գիտեր, թէ վրան ի՞նչեր գրուած էր: Տարի մը վերջ անդրադարձայ, թէ ես հայերէն տառերը կը գրէի: Հինգ տարեկան հասակիս, թէ հայերէն կարդալ և թէ գրել սորվեցայ:<br /><br />Շատ լաւ կը յիշեմ, վեց տարեկան էի, Յիսնակի օր մեծ մայրս ձեռքս թուղթ մը տուաւ: Այդ թուղթին վրայ « Խորհուրդ Մեծ »ը գրուած էր:<br /><br />Ըսաւ.<br /><br />-«Խորհուրդ Մեծ»ը կարդայ: Լաւ մը սորվէ, յետոյ ինծի արտասանէ:<br /><br />Մէկ շաբաթ վերջ առանց կարդալու, գոց արտասանել սկսած էի:<br /><br />Մեր տան մէջ Կաղանդի ու Ս. Ծնունդի պատրաստութիւնները Յիսնակի օրէն կը սկսէր: Երբ Յիսնակի օրը հասնէր, մեծ մայրս ամանի մը մէջ գոյնզգոյն եօթ մոմ կը տեղաւորէր: Ամէն շաբաթ «Խորհուրդ Մեծ»ը երգելով մոմ մը կը վառէինք:<br /><br />Յիսնակէ մի քանի շաբաթ վերջ տօնածառը մէջտեղ կ'ելլէր: Հիւրասենեակին ամենալաւ անկիւնը կը տեղաւորուէր: Տօնածառը, ուրախութեամբ կը զարդարէինք: Կաղանդուայ նուէրներ կը գնէինք և այդ նուէրները տօնածառին շուրջ կը տեղաւորէինք:<br /><br />Մենք, Պաղլարպաշը կը բնակէինք: Մեր տան ճիշդ դէմը Ս. Կարապետ Եկեղեցին, աջ կողմը Սեմերճեան-Ճեմարան վարժարանը, փողոցին անկիւնն ալ Սեմերճեան- Ճեմարան-Ներսէսեան-Երմոնեան Սանուց Միւութիւնը կը գտնուէր:<br /><br />Մայրս շատ լաւ չէօրեք կը շինէր: Սեմերճեան-Ճեմարան վարժարանի երկու խոշոր ափսէները մեր տունը կը բերէինք: Մայրս չէօրեքները այդ ափսէներուն մէջ կը շարէր և մեր թաղի փուռը կը տանէինք: Չէօրեքները, հոն կ'եփէինք: Եփելէ վերջ տուն կը բերէինք: Մէկ ափսէն, մեր թաղի խանութպաններուն, իսկ միւս ափսէին կէսն ալ դրացիներուն կը բաժնէինք: Ափսէները դպրոց կը վերադարձնէինք՝ չէօրեք լեցուն: <br /><br />Անուշապուրն ու զէրտէն մեր կաղանդի սեղանին ամենալաւ անկիւնը կը գրաւէր: Խոշոր կրակարան մը ունէինք: Կաղանդէ մէկ շաբաթ առաջ այդ կրակարանը մէջտեղ կ'ելլէր: Անուշապուրը, այդ կրակարանին վրայ կ'եփէր: Մեր տան սովորութիւնն է, անպայման անուշապուրը հարս կ'ընենք: Ցորենը առանց միջուկի խաշելէ յետոյ, գիշերը կրակարանին վրայէն վար կ'առնէինք: Հիւրասենեակի թիկնաթոռին վրայ ճերմակ լաթ մը կը ծածկէինք: Անուշապուրի սանը այդ թիկնաթոռին վրայ կը տեղաւորէինք: Անուշապուրի սանը, մեր ընտանիքի բոլոր անդամներուն յաջորդ օրուայ հագուելիք հագուստներով կը ծածկուէր: Առաւօտուն, բոլորս անուշապուրի սանին շուրջ կը հաւագուէինք: Մեծ հայրս կամ հայրս մեր հագուստները կը բաժնէր և խաչ մը հանելով սանին կափարիչը կը բանար: Դգալ մը ցորենի հատիկ առնելով իր դրամապանակին մէջ կը նետէր: Նշանակութիւնը պէրէքէդ ու յաջողութիւն է: Ես, այս աւանդութիւնը մինչեւ այսօր կը շարունակեմ:<br /><br />Ամէն տարի կաղանդը մեր տան մէջ կը տօնէինք, որովհետեւ մեծ հայր ու մեծ մայրեր մեր տան մէջ միասին կ'ապրէինք: Բոլոր ընտանեկան մերձաւորները, մեր տունը կուգային: <br /><br />Կաղանդի գիշեր անպայման կաղանդ պապուկը մեր տունը կը հանդիպէր: Մեր տան դուռը կը զարնէր ու մենք զայն ներս կը հրաւիրէինք: Ան, մեր հիւրասենեակի ամենալաւ անկիւնը, տօնածառին քով կը նստեցնէինք: Ես կաղանդ պապուկէն շատ կը վախնայի: Տարիներ վերջ սորվեցայ, թէ կաղանդ պապուկը մեծ մայրս է եղեր:<br /><br />Երբ կը բաղդատեմ այսօրուայ տղաքը և մեր ժամանակի տղայութեան օրերը, երկուքի միջեւ շատ մեծ տարբերութիւններ կը տեսնեմ: Այսօրուայ տղաքը շատ արթուն են: Ամէն նիւթէ տեղեակ են: Ոչ վախ ունին, ոչ ալ ուրիշ մի բան: Հարցումներու պատասխանը անմիջապէս կուտան: Մեր ժամանակը այդպէս չէր: Մենք, մեր մեծերուն մեզի պատմած ամէն բանին կը հաւատայինք: <br /><br /> Տարիներ, մօրս ետին կը պահուըտէի և այդպէս կաղանդ պապուկին քովը կը մօտենայի: Այդ տարիներու յիշատակները անմոռանալի են: Վեց տարեկան էի: Կաղանդ պապուկը ձեռքի շարժումով մը ինծի քովը կանչեց: Տոպրակին մէջէն նուէր մը հանեց, որպէսզի ինծի տայ: Ես ձեռքս երկարեցի, որ նուէրս առնեմ, սապէս ըսաւ.<br /><br />-Ոտանաւոր մը արտասանէ, որպէսզի այս նուէրին արժանանաս:<br /><br />Ես, մօրս ետին պահուըտելով սկսայ «Խորհուրդ Մեծ»ը երգել: Իմ ընտանեկան բոլոր անդամները, ինծի ուրախութեամբ ծափահարած էին: Կաղանդ պապուկը, մեր տան բոլոր անդամներուն նուէրները բաժնելէ և խրատական պատմութիւնն ալ պատմելէ վերջ, մեր տունէն կը հեռանար:<br /><br />Կաղանդ պապուկը մեկնելէ վերջ, մեծ հայրս իր թոռնիկներուն ձեռքը լապտերներ կուտար: Մենք փոքրիկներ, մեր ձեռքը լապտերներ դրացիներուն դուռը կը զարնէինք ու մէկ բերան սապէս կ'երգէինք:<br /><br />-Մելքոն, Գասպար և Պաղտասար, Ա՜ւետիս, Ա՜ւետիս: Շատ Տարիներու Մայրիկ, Շատ Տարիներու Հայրիկ:<br /><br /> Այս դէպքը, ոչ թէ նուէր ստանալու, այլ դրացիները մեր տունը հրաւիրելու օրէնք մըն էր:<br /><br />Մեր բարեկամներէն մին ձեռնադաշնակ, իսկ միւսն ալ սաքսաֆօն կը նուագէր: Մեր տան մէջ, շատ լաւ կը զուարճանայինք:<br /><br />Առաւօտուն երբ արթննայինք «Բարիլոյս» ըսել արգիլուած էր: Անպայման «Շնորհաւոր Նոր Տարի» պիտի ըսէինք և մեր մեծերուն ձեռքը պիտի համբուրէինք: Նախաճաշէ առաջ եկեղեցի կ'երթայինք ու կ'աղօթէինք: Մեր աղօթքը, առողջութեան, յաջողութեան ու խաղաղութեան համար կ'ըլլար:<br /><br />Տուն վերադարձին, բոլոր ընտանեկան անդամները նախաճաշի սեղանին շուրջ կը հաւաքուէինք: «Տէրունական Աղօթք»ով մեր նախաճաշին կը սկսէինք: Նախաճաշէ վերջ, մեծ հայրս մատի շարժումով օրացոյցը ցոյց կուտար: Օրացոյցը, իր քովը կը տանէինք: Առաջին էջը կը բանար և հիւրասենեակի սեղանիկին վրայ կը տեղաւորէր:<br /><br />Այսպէսով, Նոր Տարի մը ևս կը սկսէր:<br /><br />Յարգելի ընդերցողներս,<br /><br />«Կը Շնորհաւորեմ Ձեր Բոլորին Նոր Տարին և Սուրբ Ծնունդը»<br /><br /> <br /><br /> <br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br /><br />23-Դեկտեմբեր-2009 Չորեքշաբթի<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-1292443974010226360?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-86667503168124726552009-11-25T12:53:00.001-08:002009-11-25T12:54:12.086-08:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/Sw2Za_roRHI/AAAAAAAAAPU/q6Tbhcz50gg/s1600/egisheduryan.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 214px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/Sw2Za_roRHI/AAAAAAAAAPU/q6Tbhcz50gg/s320/egisheduryan.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5408147416591910002" /></a><br /><br /><br /><br />Թերեւս ինծի պէս շատերն ալ մոռցած ըլլան թէ մանկութեան ո՞ր տարիքին կամ ո՞ր օրուան մէջ սկսած են իրենց առաջին դասը այբուբենի, թէ ո՞ր ձեռքերով իրենց կպչուն ու դողդոջուն մատները առաջնորդուեցան սեւ գիրերու վրայէն, կամ թէ ի՞նչ եղաւ իրենց տպաւորութիւնը՝ երբ արդէն ընտանի դարձած յօդաւոր ձայներու խորհրդաւոր ձեւերը առաջին անգամ ճերմակ նիւթի մը վրայ տեսան անշարժ ու խօսուն:<br /><br />Յիշատակի մեծ կորուստ մը նկատած եմ Ա. Բ. Գ. ի դասիս մոռացումը. անով մտքիս պատմութեան աղքատ էջերուն ամենէն սիրուն տողերը եղծուած կը տեսնեմ. մանկութեանս տարտամ օրերուն վերջամնաց վիշտերէն մէկը եղած է այն, որ երբեմն ստգտանքը կը դառնայ անպատսպար յիշողութեանս:<br /><br />1898 Հոկտեմբեր 26-ին՝ պիտի այցելէի Օշականի Եկեղեցին՝ Ս. Մեսրոպի դամբարանովը կրկնակի նուիրանակացած այդ սրբավայրը: Երկու օր առաջ սիրտս տրոփման մէջ էր. միամիտ ու անպայման երկիւղածութենէ մը բռնուած՝ գերագոյն վարժապետին ո՜տքը պիտի երթայի:<br /><br />Գիւղի եկեղեցին հասած՝ ներս մտայ ստորերկեայ փոքրիկ մատուռէն՝ որուն աջակողմը կը տեսնուէր ցած ու անշուք դամբարանը. անդիմադրելի այլայլում մը խռովեց զիս. չէի ուզեր հաւատալ թէ անոր ներքեւ փոշի դարձած ոսկորներ գտնուէին. ինծի համար Մեսրոպը ապրող ու դրապէս ներշնչող հոգի մըն էր. ափ մը հողի տակ ի՞նչպէս կրնայի թաղել կենդանի գիրը:<br /><br />Անթարգմանելի հակասութեամբ մը ընդվզած բոլոր էութիւնս՝ խուլ քրթմնջիւն մը կը հանէր իր խորերէն. անմահներու ճակատագիրը ծաղրելու համար սարքուած կատակ մը կը թուէր ինծի այդ մարմարիոնէ կափարիչը: Հարկ էր սակայն մօտենալ անոր, ծնրադրել ձոյն հիացումի մը մէջ , ու համբոյրի տաք շրթունքներով քարի մը պաղ երակներուն մէջէն ծծել հոգեկան կայծեր՝ երկար դարերով իրենց կրակը անշէջ պահող նուիրական նշխարներէն:<br /><br />Զգայական այդ վրդովումին մէջ տխեղծ ու բոպիկ մանկութեանս դեղնած ու վեհերոտ վայրկեանները ետ դարձած էին. այբուբենի առաջին դասիս մոռացման վիշտը՝ կսկիծի մը խայթով արթնցած՝ անհուն տենչանքի մը փոխուած էր կուրծքիս տակ, ու եթէ Մեծ Վարդապետին ստուերագիծ ձեռքը տեսնէի գէթ՝ ոսկի տառերով մագաղաթի մը վրայ, կամ աննման Քահանայապետին գոհար գիրերով զարդարուած լանջապանակ տախտակը տեսնէի գէթ՝ առաջին ու անգիտակից շարժումս պիտի ըլլար անգամ մըն ալ ծնրադրել ու թախանձագին խնդրել իրմէ.<br /><br />-Աղուոր Ա. Բ. Գ. էն դաս մը տուր ինծի:<br /><br />ԵՂԻՇԷ ԵՊԻՍԿ. ԴՈՒՐԵԱՆ<br /><br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />24-Նոյեմբեր-2009 Երեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-8666750316812472655?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-7400838607860759412009-11-14T07:53:00.001-08:002009-11-14T07:53:50.883-08:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/Sv7SiFLytmI/AAAAAAAAAPM/N_eoYteEhxM/s1600-h/untitled.bmp"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 258px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/Sv7SiFLytmI/AAAAAAAAAPM/N_eoYteEhxM/s320/untitled.bmp" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5403988085840197218" /></a><br /><br /><br />Փոքրիկ տղան Աստուծոյ հանդիպիլ կ'ուզէր: Ան շատ լաւ գիտէր, թէ Աստուած շատ հեռուները կը գտնուէր: Ուստի ճամբորդութեան պիտի ելլէր ու Աստուած պիտի բնտրէր: Պայուսակին մէջ կարկանդակներն ու պտուղի ջուրերը լեցուց և ճամբայ ելաւ:<br />Երկար ատեն քալելէ յետոյ, ընդարձակ պարտէզի մը մէջ, ծառի մը տակ նստաւ: Շատ անօթեցած էր: Պայուսակին մէջէն կարկանդակ ու պտուղի ջուր հանեց: Այդ միջոցին տարիքոտ մարդ մը տղուն մօտեցաւ և սկսաւ անոր նայիլ: Փոքրիկ տղան, իր ձեռքի պայուսակէն կարկանդակ մը հանեց ու տարիքոտ մարդուն երկարեց: Մարդը ժպտելով փոքրիկ տղուն ձեռքէն կարկանդակը առաւ և անոր քովը նստեցաւ: Այդ ժպիտը այնքան առիքնող էր ու հոյակապ և մարդուն այնպիսի պատկառազդու երեւոյթ մը կու տար, որ տղան փափաքեցաւ մարդուն երեսի այդ ժպիտը անգամ մը եւս տեսնել: Պայուսակին մէջէն պտուղի ջուր մը հանեց ու մարդուն երկարեց: Մարդը իր շնորհակալութիւնը դարձեալ ժպտելով մը յայտնեց: Տղան շատ ուրախ էր և երջանիկ: Բոլոր օրը այդ ծառին տակ նստած կարկանդակ կերան: Բառ մը իսկ չի խօսեցան: Միմիայն իրարու ժպտեցան:<br />Երբ գիշեր եղաւ փոքրիկ տղան յոգնած զգաց: Ոտքի ելաւ և քանի մը քայլ առնելէ յետոյ ետ դարձաւ: Վազելով մարդուն փաթթուեցաւ: Տղուն հետ առանց խօսելու գրկախառնումի ընթացքին, մարդուն երեսին վրայ իր ամենագեղեցիկ ժպիտը գծագրուեցաւ:<br />Փոքրիկ տղան տուն վերադարձաւ: Մայրը, իր տղուն երջանկութիւնը տեսնելով զարմացաւ ու հարցուց.<br />-Քեզի այսօր շատ երջանիկ կը տեսնեմ: Պատճառը ի՞նչ է:<br />Փոքրիկ տղան պատասխանեց.<br />-Մայրիկ, այսօր Աստուծոյ հետ ճաշեցի: Աստուած շատ գեղեցկօրէն կը ժպտի:<br />Տարիքոտ մարդն ալ, փոքրիկ տղուն նման, երջանիկ ու լուսապայծառ դէմքով իր տունը վերադարձաւ:<br />Մարդուն տղան, հօրը երեսի խաղաղութիւնը տեսնելով զարմացած հարցուց.<br />-Հայր. այսօր քեզի շատ երջանիկ կը տեսնեմ: Պատճառը ի՞նչ է:<br />Մարդը սապէս պատասխանեց.<br />-Պարտէզի մը մէջ Աստուծոյ հետ կարկանդակ կերայ: Ան շատ երիտասարդ է:<br /><br />Ժպիտ մը, փաղաքշական՝ փայփայիչ բառ մը, ըսուածին ականջ տալ, փոքր հետաքրքրութիւն մը ցոյց տալ որքա՜ն զօրաւոր ազդեցութիւն կրնան ունենալ: Մարդու մը կեանքի ընթացքը կրնան փոխել:<br /><br />Արդեօ՞ք կ'անդրադառնանք:<br /><br />Մեր կեանքի տեւողութեան մարդոց կը հանդիպինք, որոնք մեր ապրումին կը խառնուին որոշ պատճառով մը, որոշ տեւողութեամբ մը, կամ՝ ցկեանս: <br />Բոլորին հետ ալ սիրով գրկախառնուինք:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />14-Նոյեմբեր-2009 Շաբաթ<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-740083860786075941?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-24628043153341675102009-10-19T10:06:00.000-07:002009-10-19T10:08:19.126-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/Styc931R5gI/AAAAAAAAAPE/ztVAscQ9QT8/s1600-h/soru-isareti.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 266px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/Styc931R5gI/AAAAAAAAAPE/ztVAscQ9QT8/s320/soru-isareti.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5394359040456386050" /></a><br /><br /><br />Ես հայերէն կը խօսիմ:<br />Ես հայերէն կը կարդամ:<br />Ես հայերէն կը գրեմ:<br />Ես Հայաստանի հեռատեսիլի կայանէն հայերէն լուրեր մտիկ կ'ընեմ:<br />Ես ձայնասփիւռի կայաններէ հայերէն երգեր մտիկ կ'ընեմ:<br />Ես Հայ վարժարանի մէջ ուսանած եմ:<br />Ես Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցի կ'երթամ:<br />Ես հայերէն խօսակցութիւններ լսել կ'ուզեմ:<br /><br />Իմ ընտանիքս հայախօս է:<br />Իմ գրադարանիս գիրքերուն մեծամասնութիւնը հայերէն է:<br />Իմ տունէս ներս ամէն օր հայերէն օրաթերթ՝«ՄԱՐՄԱՐԱ» կը մտնէ:<br /><br />«Ես Հայ եմ» կ'ըսէ: Հայերէն չի խօսիր:<br />«Ես Հայ եմ» կ'ըսէ: Հայերէն չի կարդար:<br />«Ես Հայ եմ» կ'ըսէ: Հայերէն չի գրեր:<br />«Ես Հայ եմ» կ'ըսէ: Հայերէն օրաթերթ մը իսկ իր տունէն ներս չի մտներ:<br />«Ես Հայ եմ» կ'ըսէ: Իր գրադարանին մէջ հայերէն գիրք մը անգամ չունի:<br />«Ես Հայ եմ» կ'ըսէ: Եկեղեցական քարոզները օտար լեզուներով լսել կ'ուզէ:<br />«Ես Հայ եմ, սակայն հայերէն չեմ գիտեր» կ'ըսէ:<br /><br />Արդեօ՞ք ես հիւանդ եմ:<br />Արդեօ՞ք ես հոգեբոյժի, դարմանումի պէտք ունիմ:<br />Արդեօ՞ք ես հանդարտեցուցիչ դեղերու պէտք ունիմ:<br />Արդեօ՞ք ես հիւանդանոցի մը մէջ երկար դարմանումի մը պէտք ունիմ:<br /><br />Արդեօ՞ք ես, թէ ոչ ան...<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />18-Հոկտեմբեր-2009 Կիրակի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2462804315334167510?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-29057948317182759452009-09-24T11:53:00.000-07:002009-09-24T11:54:25.450-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SrvAWfX6U-I/AAAAAAAAAOs/TWB__FkpoOM/s1600-h/img_3_xachqar3.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 262px; height: 161px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SrvAWfX6U-I/AAAAAAAAAOs/TWB__FkpoOM/s320/img_3_xachqar3.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5385109272063005666" /></a><br /><br /><br /><br />Ինչպէս բոլոր հին առաքելական եկեղեցիները, Հայ եկեղեցին եւս ունի խաչի յատուկ տօներ:<br />Հայ եկեղեցւոյ տօնացոյցին, խաչին յատկացուած են չորս տօներ:<br />Ա.- Երեւման Ս. Խաչ<br />Բ.- Խաչվերաց<br />Գ.- Վարագայ Ս. Խաչ<br />Դ.- Գիւտ Խաչ<br /><br />Ա.- Երեւման Ս. Խաչի տօնը Ս. Զատկի տօնէն չորս շաբաթ յետոյ կը կատարուի: Այս տօնը յիշատակումն է 351 թուին Երուսաղեմի երկնակամարին վրայ խաչի նշանին հրաշալի երեւումին:<br /><br />Բ.- Խաչվերացը խաչի նուիրուած տօներէն մեծագոյնը, որ միաժամանակ տարւոյն վերջին տաղաւար տօնն է: Կը կատարուի Սեպտեմբեր 14-ի մերձաւոր կիրակիին: <br />622 թուին Պարսիկներու Խոսրով թագաւորը Երուսաղեմը գրաւեց: Քրիստոսի Խաչափայտը, Պարսկաստան գերի տարաւ: Քրիստոնեաներ Բիւզանդիոնի Հերակլ կայսեր գլխաւորութեամբ Պարսիկներու վրայ յարձակեցան և խաչափայտը գերութիւնէ ազատեցին: Գերութիւնէ ազատուած խաչափայտը մեծ թափօրներով և արարողութիւններով քրիստոնեայ գաւառներէ անցնելէ յետոյ Ս. Երուսաղեմ տարուեցաւ:<br />Այս մեծ թափօրը և խաչի բարձրացումը յիշատակելու համար մեր եկեղեցիներուն մէջ Խաչվերացի Անդաստան կը կատարուի:<br /><br />Գ.- Վարագայ Ս. Խաչի տօնը յատուկ է միայն Հայ եկեղեցւոյ: Խաչվերացի տօնէն երկու շաբաթ յետոյ կը կատարուի: <br />Ս. Հռիփսիմէ և իր ընկերները երբ Հռոմէն հալածուելով եկան բնակեցան Վարագ Լեռը «Վանի մօտ» իրենց հետ բերին խաչափայտի մասունք մը և զայն թաղեցին որպէսզի ոչ-քրիստոնեաներու ձեռքը չանցնի: <br />Աղօթքի նուիրուած Թոդիկ և Յովել անուն երկու ճգնաւորներու հրաշալի պայմաններու տակ կը յայտնուի մասունքին թաղուած վայրը: <br />Մասունքին գտնուիլը օրուան Ներսէս Գ. Շինող Իշխանցի Կաթողիկոսի գլխաւորութեամբ հոգեւորականներու ու հաւատացեալ ժողովուրդի համար հոգեւոր ուրախութեան առիթ եղաւ:<br /><br />Դ.- Գիւտ Խաչը, Խաչվերացի կիրակիէն վեց շաբաթ յետոյ կիրակի օր կը տօնուի: Խաչին գիւտը տեղի ունեցած է Կոստանդիամոս Կայսեր մօր՝ Հեղինէի ջանքերով:<br /><br />Խաչը, Քրիստոնեայ հաւատացեալին պահապանն է և չարին դէմ մղուած բարի պատերազմին զէնքը:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />23-Սեպտեմբեր-2009 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-2905794831718275945?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-59138942314792214572009-09-18T13:48:00.000-07:002009-09-18T13:51:42.192-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SrPy1Q1T1zI/AAAAAAAAAOk/ElpMtCVj3-g/s1600-h/arshag-chobanian_15-7-09.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 227px; height: 295px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SrPy1Q1T1zI/AAAAAAAAAOk/ElpMtCVj3-g/s320/arshag-chobanian_15-7-09.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5382912976503428914" /></a><br /><br /><br />ԳԵՂՕՆ Ի ՊԱՏԻՒ ՀԱՅ ԼԵԶՈՒԻՆ<br /><br />Ինչպէս գէտ մը անհուն, հինաւուրց լեռներու անմատոյց բարձունքներէն ծնած, և որ անհաշուելի ժամանակներէ ի վեր արեւուն տակ կը պտըտցնէ իր թարմ կեանքը մշտահոս ու երգեցիկ, դուն կը վազես դարերուն մէջէն, ո՜վ գեղեցիկ ու քաղցր Լեզու Հայկական: Քու ակունքդ կը կորսուի Անցեալին ալեւոր սարերուն մշուշին տակ խորհրդասքօղ: Առասպելախառն ստուերներուն վեհութեան ծոցէն, ինչպէս կաղնի մը հաստաբերձ՝ քու նորացայտ ուղխինահոսմանդ վերեւ կանգուն՝ դեռ կը տեսնենք պայծառ դէմքը հսկայ դիցակերպ Հայկին, որ քու վրադ կաթեցուց Բռնութեան դէմ առաջին բազուկը բարձրացնող ըմբոստի իր նայուածքն առնական: Եւ մեր որդիական աչքերուն զմայլած խանդաղատանքը դեռ կը նշմարէ խրոխտ շնորհը գեղեցիկ Արային, որ քու եզերքդ ի վար պահ մը շողաց ինչպէս շուշաններու, ու յետոյ, Սիրոյ և Հայրենիքին հաւատարիմ, արի մահով մը մարեցաւ, մահով մը երփնավառ ու մաքուր ինչպէս կարմիր պարտէզ մը մեծ վարդերու: Ու մեզի աւելի մօտիկ ժամանակներուն ընթացքին մէջ, ի՜նչքան դէմքեր մետաքսէ բամբիշներու, երկաթէ հերոսներու, խունկէ մարգարէներու և կրակէ բանաստեղծներու, որոնք իրենց երազը քու ջուրերուդ մէջ հայելացուցին:<br /><br />Հարիւր ցեղ, է՜ն հզօրներէն և է՜ն նուրբերէն, է՜ն վայրագներէն և է՜ն ազնիւներէն, քու ափունքներէդ անցան: Անոնցմէ շատերը, որ սեւ մտածումն ունեցան քեզ ցամքեցնելու, իրենց բուռն անցքին յարուցած փոշիին մէջ թաղուելով կորան առյաւէտ, իսկ դուն անոնց անձնիւրէն շող մը, երանդ մը, թոյր մը, զանակներ առիր ու ամփոփեցիր քու ծոցիդ մէջ, քու պատմուճանիդ շքեղութիւնը անոնցմով պերճացուցիր և՝ յամառ ու մշտակայտառ՝ դարերուն մէջէն քու վազքդ շարունակեցիր:<br /><br />Ո՜վ մեզի վերստին լսելի պիտի ընէ մեծապանծ նուագները, ազնուական տաղերն ու ազատաշունչ յաղթերգները զոր ալիքներդ հնչեցուցին՝ այն ոսկեղէն օրերուն, երբ փառքին երիվարը քու հողիդ վրայ սիգարշաւ կը սուրար՝ Տիգրաններուն և Տրդատներուն հուժկու ձեռքով առաջնորդուած: Ժամանակին խաւարներուն տակ թաղուած՝ կը քնանան անոնք: Բայց մենք անոնց արձագանգը կը գտնենք հզօր ու լիալիր համերգութեանը մէջ զոր դուն բարձրացուցիր Մեսրոպեան հոյլին աստուածային շունչին տակ, երբ աշխարհիս գեղեցկագոյն ծաղիկներով պճնուած ափունքներուդ մէջէն ալիքներդ, բնիկ ծիրանիովդ հագուած և արեւուն բոլոր ոսկիովը լուսաշող, արքայական թափորի մը մեծավայելչութեամբ ծաւալեցան:<br /><br />Օր մը, մրրիկ մը քեզ սարսրեց, և ջուրերդ, փրփրակուտակ, յարձանապտոյտ և մեծամռունչ, արջնաթոյր ու փայլակներով պատռտուած, անօրինակ երգ մը բարձրացուցին, մոլեգին ու դաշնաթաւալ, վեհօրէն դաժան ու քաղցրօրէն ահաւոր, երգ մը կարծես սարսափով ու գթութեամբ լեցուն հրեշտակապետի մը փողովն հնչուած՝ երախաբաց դժոխքին արհաւիրքներուն վերեւ: Նարեկայ մոնազին հոգին էր որ վրայէդ կ'անցնէր...<br /><br />Ատեններ յետոյ, լուսնակ գիշեր մը աննման անուշութեամբ քեզ լուսածաղկեցուց. ջուրերդ, անդոյր ալեակներով, երանաւէտ յափշտակութեան մը մէջ մեղմօրօր, արծաթ նշոյլներու մեղրահոս տարափի մը տակ ցոլցլուն, երգեցին նուագ մը սիրոյ և օրհնութեան: Շնորհալիին սիրտն էր որ վրադ կը ճառագայթէր...<br /><br />Եկան մեծ աղետի օրեր: Փառքն ու զօրութիւնը հեռացան ափերէդ: Թշուառութիւնը ծանրացաւ վրադ: Ժանտ հովեր իրենց սեւ թեւերով ծոցդ բզքտեցին: Արիւնի անձրեւ մը տեղաց վրադ ու քեզ կարմրցուց: Դիակներու աղիողորմ շեղջակոյտեր ալիքներուդ վրայ ծփացին: Ջուրերդ աղարտուեցան, փտութեան պիղծ գոյներ զգեցան: Ու պահ մը մահուան աղջամուղջը զգացիր քու վերեւդ հոլաթեւ: Եւ սակայն քու ներքին կորովդ յաղթեց մահուան, և դուն վերակենդանացար, նորոգուած և աւելի քան երբեք երիտասարդ: Նոր գարուն մը ճաճանչեց, քու ջուրերդ մաքրեց, բիւրեղի թափանցկութիւն և մարգարիտի փայլ տուաւ անոնց, քնքուշ թեւերով զեփիւռ մը ծոցդ զովացուց, ափերուդ վրայ այգիներ փթթեցան, ու սոխակներ եկան՝ անոնց բարի ստուերներուն մէջ թաքչած՝ իրենց գորովոտ խաղերը գեղգեղել: Աշուղներուն երամն էր մելանուշ...<br /><br />Եւ այսօր, ա՜յնքան այլազան վայրերու, ա՜յնքան բազմաթիւ դարերու ա՜յնքան տարանման իրադարձութեանց մէջէն անցնելէ, է՜ն մաքուր փառքերն ու է՜ն սոսկալի փորձանքները ճանչնալէ յետոյ, դուն հոսիս միշտ, ո՜վ Լեզու Հայկական, կը հոսիս առոյգ և պայծառ: Դարաւոր վազքդ քեզ չէ յոգնեցուցած, քեզ չէ ծերացուցած: Մշտանորոգ երիտասարդութեան գաղտնիքը քու մէջդ է: Դուն հիմայ կը միացնես քու դասական մեծ օրերուդ ոսկեհուռ պատմուճանին պերճութիւնը աշուղական սատափաշող շրջանին փափուկ շնորհին, մերթ անպատում քաղցրութիւնն ունիս մեր մայրերուն գորովով ակաղձուն նայուածքին, մերթ կուռ փայլը մեր հերոսներուն արոյրէ հոգիին, մերթ կը ցոլացնես ահեղ կարմիրը մեր գեհենական աղետներուն և մերթ արեգակնափայլ ճառագայթումը մեր ազնիւ յոյսերուն: Եւ քու ջուրերուդ բոլոր բերաններովը դուն Ազատութիւնը երգեցիր, այնպիսի խոր, ուժեղ և անուշ շեշտով մը, որ Արեւելքն ամբողջ ցնցուեցաւ և զայն գերեզմանող խաւարին մէջէն ահա արդէն կը տեսնենք մեծ Այգու մը առաջին ճաճանչներուն շողիւնը...<br /><br />Ո՜վ մեր Լեզուն, հայելի՜ մաքրութեան, գորովի և արութեան, դուն մեր հոգին ու մեր արիւնն ես, դուն մեր զրահն ու մեր փառքն ես: Դուն ամենէն բարձր երեւոյթներէն մէկն ես տիեզերական Ուժին: Որքան ատեն որ Կեանքը երկրիս վրայ տեւէ, դուն պիտի շարունակես յաղթականօրէն քու վեհանձն ու պայծառ գնացքդ Ժամանակին անծայր դաշտերուն մէջէն:<br /><br />Արշակ Չօպանեան<br />Կ. Պոլիս, 1908, Հոկտեմբեր<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />17-Սեպտեմբեր-2009 Հինգշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-5913894231479221457?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-78743830326756143042009-08-31T11:40:00.001-07:002009-09-17T13:52:22.878-07:00Ա. ՀԻՆ ՇՐՋԱՆ<br /><br />1952 թուականի Յունուարին քանի մը ազգայիններ ազնիւ գաղափարը կ'ունենան «Իսթանպուլի և բոլոր արուարձաններու նիհարակազմ ուսանողներու համար Քամբ մը հիմնելու նախաձեռնութեամբ» միութիւն մը կազմել: Կը պատրաստեն իրենց օրինական ծրագիրը և կը դիմեն կառավարութեան իրենց միութեան վաւերացումը խնդրելով: Միաժամանակ կը գրեն Պօյաճըգիւղի Երից Մանկանց Եկեղեցւոյ թաղային խորհուրդին, խնդրելով որ իրենց եկեղեցիին շրջափակը տրամադրեն այս նպատակին համար: Անոնցմէ դրական պատասխան առնելէ յետոյ կը դիմեն նաեւ Պէյօղլուի Աղքատախնամ Մարմնին եւ իրենց ծրագրի իրագործման համար նիւթական օժանդակութիւն կը խնդրեն: Աղքատախնամը կը քաջալերէ զիրենք առաջին առթիւ տրամադրելով իր ժողովատեղին այս նորակազմ Միութեան ժողովներուն համար:<br />1952 Մարտին, պետութեան մօտ կատարուած դիմումին կը ստանան դրական պատասխան, որով կը վաւերացուի նորակազմ «Տէրնէկը», իր կանոնագիրը և հիմնադիրները յարակից մարմիններով:<br />Քամբի հիմնադիր անդամները եղած են. Տօքթ.Ա. Լօթիկեան, Մինաս Տիարպէքիրլեան, Հայկ Գալայճեան, Բարսեղ Արապեան «չորսն ալ այժմ վախճանած» և Յարութիւն Հանըմեան, Յարութիւն Սէմէրճեան, Կարպիս Եաղուպեան, և Խորէն Մելիքեան:<br />Ասոնք 1952-ի ամառը կը բանան «Քամբը» Պօյաճըգիւղի Եկեղեցիի շրջանակին մէջ 20 մանուկներով և կը բոլորին խանդավառ շրջան մը ծախսելով «11.000 Ոսկիի պատկառելի դրամ մը» որուն 6500-ը գոյացած է զանազան նուիրատուութիւններով իսկ 4500-ը պարտք մնացած է, որ ձմրան ամիսներուն պարահանդէսով մը կը փակեն:<br />1953-ին «աւելի եւս զարգացած էր Քամբին կազմակերպչական աշխատութիւնն ու կարգ կանոնը»: Այս շրջանն ալ կը բոլորեն 27 նիհարակազմ ուսանողներ պատսպարելով:<br />1954-ին «Քամբ»ի Նոր Վարչութիւնը շինել տուած է քարուկիրշէնք մը և ամբողջացուցած է շինութիւնը արդիական խոհանոցի և ջրհան մեքենայի մը: Քամբի Տէրնէկը կազմակերպած է նաեւ «Հերթական դասախօսութիւններ ընկերային և երաժշտական ունկնդրութիւններ, մարզախաղեր ու զբօսապտոյտներ»: Մինչեւ իսկ Քամբի փոքրիկներէն կազմած է փոքր երգչախումբ մը պատարագի երգեցողութեան: Այս տարին ալ ունեցած է 42 ուսանողներ:<br />1954-ին վարչութիւնը իրագործած է կարեւոր ծրագիր մը. Թերթ հրատարակած է «ՔԱՄՓ» անունով: Ասոնցմէ ի ձեռին ունինք 5 թիւեր, որոնցմէ կը քաղենք այս շրջանի վերաբերեալ վերոյիշեալ տեղեկութիւնները: Արդարեւ յանդուգն ձեռնարկ մըն է սա նկատի ունենալով թերթին ծաւալը, պէսպիսուն բովանդակութիւնը և տպագրեալ ըլլալու հանգամանքը: Իւրաքանչիւր թիւ բաղկացած է 32 երբեմն 36 էջերէ և օրուան կարեւոր գրական դէմքեր յօդուածներ ունին անոնց մէջ: Մաքուր տպագրութիւն և յաճախ առատ պատկերազարդում: Տեւած է երկու տարի միայն 1954 և 1955:<br />1955-ին պատսպարած են 57 ուսանողներ 16.500 լիրա տարեկան պիւտճէով:<br />1956 թուին «Տէրնէկ»ը ինքնաբերաբար լուծուած է: Քամբին վերին պատասխանատուութիւնը ստանձնած է այն ատեն գոյութիւն ունեցող Կեդրոնական Վարչութիւնը, որ կազմած է զօրաւոր Նոր Հոգաբարձութիւն մը ատենապետութեամբ <br />Պ. Թօկօ Աճէմեանի: Տնօրէն նշանակուած է Գաբրիէլ Գաբրիէլեան, որ պաշտօնի վրայ մնացած է գրեթէ մինչեւ քամբին վերջնական փակումը 1959-ին:<br />1956-ին Քամբէն օգտուած են 80 աշակերտներ, որոնցմէ 54-ը մնայուն եղած են, իսկ մնացեալ 26-ը հերթով մէկական ամիս մնացած են: Այս տարին բոլորովին նորոքուած է Պօյաճըգիւղի եկեղեցիի շրջակին մէջ գտնուող նախկին վարժարան հին շէնքը և յատկացուած է Քամբի գործածութեան:<br />Քամբի առօրեայ ծրագիրը եղած է Զարթնում ժամը 7-ին: Նախաճաշէն յետոյ երգի փորձեր կամ հատընտիր գիրքերէ ընթերցումներ: Կէսօրուան ճաշէն յետոյ երկու ժամ հանգիստի քուն. Որմէ յետոյ ձեռային աշխատանք, զբօսանք կամ հանդէսի պատրաստութեան փորձեր: 7.30-ին ընթրիք. 8.30-ին անկողին:<br />1957-ին Քամբի խնամակալութեան անդամներէն կարեւոր մէկ մասը համայնքային այլ պաշտօններու ընտրուած ըլլալով քաշուած են գործէ: Այս շրջանի ատենապետութիւնը ստանձնած է Պ. Ծերոն Փեշտիմալճեան որ այդ պաշտօնի պատնէշին վրայ մնացած է մինչեւ 1959-ին: Այս տարի պատսպարած են 120 մանչեր:<br />1958-ին Քամբը բացուած է գրէթէ անցեալ տարուան չափ աշակերտներով: Քամբի հոգաբարձութիւնը գնած է 40 մահճակալներ և յարակից կազմածները, 5000 ոսկի ծախսելով նորոգել տուած է մաշած վրանները:<br />1959-ին կազմուած է նաեւ Տիկնանց Յանձնախումբ մը, որոնք սիրայօժար ստանձնած են Քամբի աշակերտութեան բոլոր կարիքներու հոգատարութիւնը: Տնօրէն մը,4-5 ուսուցիչ հսկիչներ խոհարար մը և օգնականները կազմած են գործօն անձնակազմը քամբին: Պիւտճէն առ հասարակ եղած է 40-45 հազար թրքական լիրա, որուն հայթայթումը մեծագոյն մասամբ ծանրացած է Ատենապետ Պ. Ծերոն Փեշտիմալճեանի և հոգաբարձութեան գործօն անդամ <br />Պ. Գէորգ Գարամանուկեանի վրայ:<br />1960 թուականին չէ բացուած Քամբը և անկէ յետոյ փակ մնացած է:<br /> <br />Բ. ՆՈՐ ՇՐՋԱՆ<br /><br /><br /><br />1962-ին, Մեր Պատրիարքական գահակալութիւնէն յետոյ մեր անմիջական ծրագիրներէն մէկն ալ եղած էր համայնքը օժտել նոր ամարանոցով մը: Այս մասին անհրաժեշտ տեղեկութիւնները կը քաղենք մեր որագրութեան տետրակներէն, քանի որ ամենօրեայ կանոնաւոր օրագրութիւն պահելու սովորութիւն ըրած ենք: Ըստ այսմ չակերտեալ բոլոր հատուածները առնուած են այն օրուան համապատասխան մեր օրագրութենէն:<br />1962 Մարտ 28-ին «Հրաւիրած էի Պ. Ծերոն Փեշտիմալճեանը խորհրդակցելու համար այս ամառ կազմուելիք ամառնային դպրոցի կամ քամբի մը մասին, որուն գլխաւոր վարիչը եղած է ինք անցեալ տարիներուն: Առնուած տեղեկութիւնները պիտի ներկայացնեմ յառաջիկայ Երկուշաբթի գումարուելիք Ճաշի Յանձնախումբերու Նկատառման»<br />1962 Ապրիլ 1. «Պօյաճըգիւղի եկեղեցին ներկայ եղայ պաշտամունքի… Ապա աչքէ անցուցի եկեղեցիին կից շինութիւնները, որ ժամանակին գործածուած են ամառնային քամբի համար: Նոր շինուած մասերը գոհացուցիչ են, բայց հին մասերը գրեթէ անգործածելի վիճակի մէջ կը գտնուին: Նախ պէտք է տեղը նորոգել և ապա՝ քամբի նպատակին յատկացնել»:<br />1962 Ապրիլ 2. «Երեկոյին յատուկ հրաւէրով եկած էին –Մեր վարժարաններու- Ճաշի Յանձնախումբերու ներկայացուցիչները և Պօյաճըգիւղի Թաղականութիւնը և <br />Պր. Ծերոն Փեշտիմալճեան: Հրաւիրուած էին խորհրդակցելու համար Ամառնային քամբը վերակսելու հարցի մասին: Պօյաճըգիւղի թաղականութիւնը չուզեց ի պաշտօնի ստանձնել քամբին վերին պատասխանատուութիւնը: Այն ատեն ուզեցինք կապել Գարակէօզեան Որբանոցի Խնամակալութեան: Պիւտճէի մասին խորհրդակցեցանք: Իւրաքանչիւր Ճաշի Յանձնախումբ իր կողմէ տրուելիք գումարը խոստացաւ: Պ. Ծերոն Փեշտիմալճեան խոստացաւ (հայթայթել) 10.000 Լիրա. Ուրիշ մը հազար լիրայով ընդհանուր գումարը բարձրացաւ 23-25 հազար լիրայի»:<br />Անկէ յետոյ ամբողջ 1962 տարուան ընթացքին ոեւէ արձանագրութիւն չենք գտներ մեր օրագրութեան մէջ: Բայց մենք որոշած էինք քամբը չբանալ Պօյաճըգիւղի մէջ, շատ մը պատճառներով, որոնցմէ մէկն էր դրացիներու կողմէ յարուցուած դժուարութիւնները: Մենք որոշումը տուած էինք ի նպաստ Գնալը Կղզիին, նկատի ունենալով անոր օդասուն հանգամանքը և հայ բնակչութեան բազմութիւնը ամառուան եղանակին: <br />Այս ուղղութեամբ ալ մեր նախնական աշխատանքներուն ձեռնարկեցինք 1963-ի սկիզբները:<br />1962 Մարտ 28-ին գացած ենք Գնալը Կղզի, քարոզելու համար Արեւագալի Ժամերգութեան: Եկեղեցիէն յետոյ Քամբի մասին խորհրդակցութեան մը ընթացքին «Պ. Ֆերտինանտ Մանուկեան փափաք յայտնեց նիհարակազմ տղայոց Քամբի համար իբրեւ յարմարագոյն վայր նկատի ունեցանք եկեղեցիի արտաքին դրան առջեւի եկեղեցապատկան հողը. Սակայն քչիկ մը պզտիկ գտանք զայն մեր նպատակներուն համար: Տեղեկանալով որ ազգապատկան այս հողին կից կալուածը հայու կը պատկանի, որոշեցինք կալուածատիրոջ հետ շփման մէջ մտնել գնելու համար»:<br />1963 Մայիս 13-ին «Գնալը Կղզի գացի ամառնային քամբի նոր վայր մը աչքէ անցընելու համար: Մեր հետն էր նաեւ Պր. Ժագ Ապրեվանել, Կիւլպէնկեան Հիմնարկի ներկայացուցիչը և Կարպիս Ղազարեան, նաեւ Ֆէրտինանտ Մանուկեան, Ճարտարապետ Գեղամ Մանուէլեան և Գնալը Կղզիի եկեղեցւոյ թաղականութիւնէ երկու անդամներ: Եկեղեցոյ սեպհական հողը յարմար չտեսնուեցաւ: Կարգ մը ուրիշ տեղեր ալ նայուեցան: Յարմարագոյնը մեր գերեզմանատան կից (հիւսիսային կողմը) ընդարձակ հողը նկատուեցաւ: Տեսանք տեղւոյն մուխթարը և պատուիրեցինք որ վերոյիշեալ հողի վերաբերեալ անհրաժեշտ տեղեկութիւնները գտնէ և հաղորդէ մեզի»:<br />1963 Յունիս 5-ին «Ունեցանք ամառնային քամբի ժողով: Կանչուածներէն քիչեր եկած էին: Ներկայ էր նաեւ Պ. Ժ. Ապրեվանել, պարտականութիւն յանձնեցինք Գնալը Կղզիի Թաղ. Խորհուրդի ներկայացուցիչին, որ կղզիի մէջ մեր վերջին անգամ տեսած «Գերեզմանատան կից» հողի մասին անհրաժեշտ բոլոր պրպտումները կատարուին և զեկոյց բերուի մեր յաջորդ ժողովին»:<br />Ապա մենք բացակայեցանք երկրէն լման երկու ամիսներ: Որմէ յետոյ սերտօրէն զբաղուած եղանք Ղալաթիոյ և Նառլըգաբուի եկեղեցիներու և Խասգիւղի Ներսէսեան ու Սամաթիոյ Սահակեան վարժարաններու նորոգութեանց գործերով, որով մեր օրագրութեանց մէջ ոչ մէկ ակնարկութիւն կայ այս մասին մինչեւ յաջորդ տարին:<br />1964 Փետրուար 13-ին դարձեալ գացած ենք Գնալը Կղզի Արեւագալի: Եկեղեցիէն յետոյ երբ վերահասու եղանք որ Գերեզմանատան կից հողին տէրը խոշոր գին կը պահանջէ, հրաժարեցանք այդ հողը գնելու գաղափարէն: «Ապա ամառնային քամբին համար ներկաներուն հետ կատարեցինք հետախուզութիւններ: Ի վերջոյ եկանք այն եզրակացութեան, որ օգտագործենք եկեղեցւոյ շրջանակին մէջ գտնուող անտառակը և եկեղեցիի շրջափակէ անմիջապէս դուրսի եկեղեցապատկան հողը: Դժբախտաբար հողին տարածութիւնը մեծ չէ և մեր նպատակին չի բաւեր, մեր յոյսը դրած ենք քովի հողի կտորին վրայ, զոր կը մտադրենք գնել»: Մինչ այդ գէթ յառաջիկայ ամառ գործը սկսած ըլլալու համար, ճարտարապետ Գեղամ Մանուէլեանի հետ խորհրդակցելէ յետոյ, որոշեցինք որ եկեղեցիի շրջանակին մէջ գտնուող ծառաստան-պարտէզի մէջ առժամեայ քամբ մը հաստատենք, տախտակեայ յատակով և վրանալաթ ծածքով»:<br />Ըստ այսմ կը նախատեսուէր որ 1964-ի ամառը պիտի ունենայինք մեր քամբը: Արդարեւ նոյն տարին Ապրիլին գնուեցաւ եկեղեցապատկան հողին կից կալուածը, յանուն Գնալը Կղզիի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիին, երեսուն հազար լիրայի, որ ծախքերով միասին կը բարձրանար շուրջ 35.000-ի, զոր վճարեց Պ. Ֆերտինանտ Մանուկեան: Այս կերպով միացեալ հողամասի տարածութիւնը եղաւ 790 քռ. մեթր:<br />Թէեւ հողը գնուած էր եկեղեցիի անունով սակայն ներկայիս դժբախտաբար վրան շէնք շինելու արտօնութիւն չի տրուիր: Ուստի 1964 Յունիս 14-ին խորհրդակցեցանք կերպերու և միջոցներու մասին, թէ ի՞նչպէս կրնանք ձեռք ձգուած հողին վրայ շէնք մը շինել: Երեք հաւականութիւններ ներկայացուեցան մեր առչեւ:<br />1-Տրուած ըլլալով որ հողին գինը վճարուած էր Պ. Ֆ. Մանուկեանի կողմէ, կրկին հողը պաշտօնապէս անոր անունին փոխանցել և շէնքը շինել անոր անունով:<br />2-Դիմել տեղւոյն «Կիւլպէնկեան Հիմնարկի Յանձնախումբ»ին, որ ինք ստանձնէ գործին տիրութիւնը «Տէրնէկ»ի ձեւին տակ, նոր շէնքի շինութեան ծախքն ալ Կիւլպէնկեան Հիմնարկէն խնդրուի:<br />3-Դիմել տեղւոյս կուսակալին, որ մասնաւոր արտօնութիւն մը շնորհէ այս շէնքը Եկեղեցիի անունով շինելու, տրուած ըլլալով որ նպատակը զուտ բարեգործական է և պիտի յատկացուի երկրի նիհարակազմ տղայոց առողջութեան համար»:<br />Անկէ յետոյ ունեցած ենք բազմաթիւ խորհրդակցական հանդիպումներ ի վերջոյ յանգելու համար այն եղրակացութեան որ «Տէրնէկ»ի մը անունով գործի ձեռնարկուի:<br />1964 Նոյեմբեր 10-ին «Հրաւիրած էի Պ. Ֆ. Մանուկեանը և Պ. Գ. Գարամանուկեանը, որոնց հետ միասին պատրաստեցինք անուանացանկը այս ձեռնարկի հիմնադիր անդամներուն: Իսկ շէնքի յատակագիծը պիտի պատրաստէ ճարտարապետ Անդրանիկ Մատոյան: Պատրաստել տուած էի նաեւ սեւագրութիւնը Հիմնադիր Յանձնախումբի ծրագիր-կանոնագրին, զոր կառավարութեան պիտի ներկայացնենք «Տէրնէկ»ի վաւերացումը ապահովելու համար: Ամիս մը յետոյ ժողովին հրաւիրեցի «Տէրնէկի» անդամները. Քիչեր եկան, որոնցմով կազմեցինք «Տէրնէկ»ը: Այսպէս վերջացաւ նաեւ 1964 տարին առանց ունենալու ծրագրուած ամառնային քամբը:<br />1965-ը աւելի եռուն գործունէութեան տարի մը եղաւ: Մարտ 12-ին դարձեալ գացած ենք Գնալը Կղզի Արեւագալի: Աչքէ անցուցինք եկեղեցիի շրջափակին ծառաստանը, ուր քամբի առժամեայ յարմարութիւնները պիտի շինենք: Երբ այդ մասին վերջնական որոշում տուած էինք, յանկարծ ներկաներէն մէկը փայլուն գաղափար մը յայտնեց «գնել մերձակայ նորաշէն տուն մը», որ կազդուրման կայան ըլլալու պայմանները կը լրացնէր: Շէնքը քննական աչքէ անցուցինք և տեղւոյն վրայ զայն գնելու որոշումը տուինք: Պատրիարքարան կանչել տուի տանտէրը և առաջարկեցի գնել իր տունը. չէ չըսաւ, միայն խնդրեց տիկնոջ հետ ալ տեսակցիլ վերջնական որոշում տալէ առաջ»:<br />1965 Մարտ 29-ին հրաւիրած էի Պ. Ժ. Ապրեվանելը, Պ. Ֆ. Մանուկեանը և Պ. Գ. Գարամանուկեանը և վերոյիշեալ տանտէրը: Երկար խորհրդակցութենէ յետոյ, նկատի ունենալով որ անմիջական դրամ չունէինք այդ շէնքը գնելու, եկանք այն եզրակացութեան որ վարձենք այդ տունը այս տարուան համար և ապա դիմենք Կիւլպէնկեան Հիմնարկին որպէսզի այս տունը նուիրէ մեր համայնքին:<br />Եւ արդարեւ սոյն տարւոյ Ապրիլ 1-ին ընդարձակ նամակ մը գրեցինք Կիւլպէնկեան Հիմնարկին, շեշտելով անհրաժեշտութիւնը ամարանոցի մը, մեր համայնքի մանուկներուն համար. կը հաղորդէինք նաեւ որ անհրաժեշտ փոփոխութիւններով և յաւելումներով մեզի պիտի արժէր շուրջ քառասուն հազար տոլար: Ու կը խնդրէինք որ Կիւլպէնկեան Հիմնարկին նուէրն ըլլայ այս շէնքը մեր կարօտ մանուկներուն:<br />Նկատի ունենալով որ ամառը կը մօտենար, և տանտէրը մեզի վարձու տալ չէր ուզեր, ուստի քանի մը ազգայնոց առաջարկեցի որ պարտքով գնեն այս շէնքը և Կիւլպէնկեան Հիմնարկէն դրամ գալուն հատուցանենք այս պարտքը, հակառակ պարագային հանգանակենք համայնքէն: Գաղափարին շատ քիչեր մօտեցան, որոնց խօստացած գումարներն ալ անբաւական էին շէնքը գնելու: Երբ մենք կը տնտնայինք, տանտէրը հարկադրուեցաւ այդ ամառ ուրիշներու վարձել իր տունը, որով 1965-ին ալ չունեցանք ամէնքիս այնքան ակնկալած քամբը:<br />Վերջապէս Յունիս 11-ին եկաւ Կիւլպէնկեան Հիմնարկի պատասխանը, որ թէեւ դրական էր, բայց փոխանակ 40 հազարի 28 հազար տոլար կը յատկացնէր այս նպատակին: Այս գումարը ի վերջոյ մեր դիմումներուն վրայ բարձրացաւ 35 հազար տոլարի:<br />1965 Յուլիս 10-ին «Հրաւիրած էի Պ. Ապրելվանելը և Գնալը Կղզիի թաղականութեան ներկայացուցիչը և գնուելիք տունին տէրը. Խորհրդակցեցանք թէ ի՞նչպէս պէտք է գնենք այս տունը, որ դժուարութեանց չբախինք: Որոշուեցաւ որ Պատրիարքարանիս փաստաբանը Պր. Մ. Ագըլլը տեսնուի պատկան անձերու հետ և ըստ իր քաղած ցուցմունքներուն ընենք գնումը»: Ցուցմունքները այն եղած էին որ «Տէրնէկ»ի մը անունով գնուի: Պահ մը կ'որոշենք Թօքաթլեան Խանի Շինութեան վերջին Յանձնախումբով «Տէրնէկ» մը կազմել: Սակայն կ'երեւի թէ հնարաւոր չեղաւ անդամներուն հաւանութիւնը ապահովել, կամ այս գաղափարը շատ գործնական չթուեցաւ Կիւլպէնկեան Հիմնարկի ներկայացուցիչին որ կը պնդէր թէ գնումը ըլլայ անպատճառ համայնքային հաստատութեան մը անունին: Այնպէս որ Օգոստոս 5-ին և 28-ին տակաւին խորհրդակցութեան նիւթ կ'ընենք «քամբը եկեղեցիի անունին գնելու հարցը»:<br />Նոյն տարին Սեպտեմբերի սկիզբը պէտք եղաւ որ մենք Ամերիկա մեկնինք: Մեկնելէ առաջ մենք թելադրած էինք Պ. Ժ. Ապրեվանելի և Գարամանուկեանին լաւագոյն ճամբայ մը գտնել և շէնքը անպատճառ գնել մինչեւ մեր վերադարձը, քանի որ դրամը պատրաստ էր:<br />Վերադարձանք 1966 Փետրուար 14-ին: Յաջորդ օր «Պ. Գարամանուկեան եկաւ ըսելու որ Գնալը Կղզիի ամառնային քամբ ըլլալիք շէնքը տակաւին չէ գնուած և Կիւլպէնկեան Հիմնարկի ներկայացուցիչ Պ. Ժ. Ապրելվանել ըսած է, որ Կիւլպէնկեան Հիմնարկի այս նպատակով ղրկած դրամը Մարտի վերջը կրնայ ետ ղրկուիլ» քանի որ 9-10 ամիսներ անցած էին և դրամը դեռ իր նպատակին չէր յատկացուած: «Հրահանգեցի որ անմիջապէս սկսուի գնման գործողութեան»:<br />1966 Փետրուար 20 «Երեկոյին եկաւ Պ. Գարամանուկեան, զոր այսօր ղրկած էի Գնալը Կղզի նայելու համար երկրորդ շէնքի մը, ամառնային քամբի համար, քանի որ առաջին շէնքի տանտէրը, որ խոստացած էր ծախել, ներկայիս դժկամակութիւն կը յայտնէ վաճառելու: Պ. Գարամանուկեան նայած է այս երկրորդ շէնքին, զայն յարմար գտած է Պատրիարքարանի իբրեւ ամարանոց. մինչեւ իսկ սակարկած է: Նախորդ շէնքի տիրոջ ալ հանդիպած է և զայն ալ համոզած է, որ ծախէ» մեզի:<br />1966 Փետրուար 21 «Պ. Գարամանուկեան այսօր կարգ մը պատկան պաշտօնատուներ գնաց ստուգելու թէ Թաղային Խորհուրդ մը կալուած կրնա՞յ նուէր ընդունիլ, թէ ոչ»: Ասով մեր նպատակն էր անհատի մը անունին գնել շէնքը և ապա՝ եկեղեցիին «հիպէ» ընել:<br />Փետրուար 24 «Երեկոյին Պ. Գարամանուկեան բերաւ Գնալը Կղզիի այն տանտէրը, որուն տունը պիտի գնենք իբրեւ ամառնային քամբ: Վերջնականօրէն համաձայնեցանք: Բերել տուինք նաեւ նօտար մը, և (Պատրիարքարանի Աւագ Քարտուղար) Պ. Գր. Ապաճեանը ինծի փոխանորդ կարգելով «հրահանգեցինք որ վաղը այդ շէնքի գնման պաշտօնական գործողութիւնները լրանան» յանուն օրուան Պատրիարքին:<br />Փետրուար 25 «Պ. Ապաճեան և Գարամանուկեան Մեծ Կղզի գացին լրացնելու համար երկու տուներու գնման գործողութիւնները»:<br />Փետրուար 26 եկան Պ. Գարամանուկեան և թափուի պետական պաշտօնեան և Եազմաճեաններ (երկրորդ տունին տէրերը) և իրենց տան գնման գործողութիւնը ամբողջացաւ: Չեկան Չեմքերթենեանները, որոնց տունը եւս պիտի գնէինք իբրեւ տղայոց ամարանոց: Սակայն գիշերը Պ. Գարամանուկեան գացած է իրենց տունը և ի գին մեծ դժուարութեան համոզած է զանոնք և յաջողած է գնել նաեւ անոնց տունը»:<br />Այս կերպով աւարտեցաւ գրեթէ 4 տարիներէ ի վեր քաշքշուած հարց մը: Խմդրին այսքան երկարաձգուելուն գլխաւոր պատճառը վերջերս մէջտեղ դրուած պետական այն արգելքն էր, որով եկեղեցիներուն իրաւունք չէր տրուեր նոր կալուած գնելու և կամ իրենց սեպհական կալուածին վրայ նոր շէնք շինելու:<br />Որով: 1) Մենք ալ տեսնելով որ անկարելի էր ուրիշ համայնքային հաստատութեան մը անունով գնել այս երկու տուները, 2) և նկատի ունենալով որ այդ օրերուն եթէ գնած չըլլայինք քամբ ըլլալիք տունը, անկարելի պիտի ըլլար ուրիշ ոեւէ ատեն ձեռք ձգել զայն, քանի որ տանտէրը միտքը բոլորովին փոխած էր, և Պ. Գարամանուկեանի յարատեւ ու յամառ աշխատանքն էր, որ յաղթահարած էր տանտիրոջ չկամութիւնը, 3)Միւս կողմէն նկատի ունենալով որ Կիւլպէնկեան Հիմնարկը առ հասարակ ետ կը պահանջէ իր նուիրատուութիւնները, եթէ անոնք փութով իրենց նպատակին չծառայեն, ուստի մենք ամէն պատասխանատուութիւնը մեր վրայ առնելով՝ շէնքերը գնել հրահանքեցինք օրուան Պատրիարքին անունով: Ասիկա կարգ մը շրջանակներու մէջ դուռ բացաւ իրաւացի կամ անիրաւ քննադատութեանց, զոր մենք նախատեսած էինք արդէն: Բայց մեզի համար ելքի ուրիշ ճամբայ չէր մնացած, կամ այս տարի պէտք էր սկսէինք այս գործին, կամ ի սպառ հրաժարէինք անկէ: Մենք սակայն որոշած էինք ի գին ամէն զոհողութեան կամ դժուարութեան բանալ ամառնային քամբը այդ տարին: Շէնքը գնելէ յետոյ մենք նօտարով յատուկ պաշտօնագիր պատրաստել տուինք, որ այս զոյգ շէնքերը թէեւ գնուած են մեր անունով, սակայն չեն պատկանիր մեզի, այլ համայնքային շէնքեր են գնուած Կիւլպէնկեան Հիմնարկի նուիրատուութեամբ: Հետեւաբար մենք կամ մեր ժառանգորդները որեւէ իրաւունք չունին այս շէնքին վրայ ու մենք «հիպէ» ըրած էինք զայն Գարակէօզեան Որբանոցին: Ի վերջոյ յարատեւ դիմումներով 1968 Օգոստոս 8-ին բացառիկ պաշտօնական տնօրինութեամբ հնարաւոր եղաւ այս շէնքերը փոխանցել Գարակէօզեան Որբանոցի անունին և ազատել զմեզ այս տաղտկալի բեռէն:<br />Գնումէն յետոյ սկսուեցաւ քամբի շէնքին մէջ ստեղծել բոլոր անհրաժեշտութիւնները, մեծ խոհանոց, հաւաքական ճաշարան, լուացարան, պաշտօնէից սենեակներ ևլն.: Պ. Գեղամ Ալիքսանեան կարեւոր դեր կատարեց այս գործերուն յաջողութեամբ պսակուելուն մէջ, սկզբնական շրջաններուն:<br />Իսկ քամբին օրինական պատասխանատուութիւնը յանձնուեցաւ Գարակէօզեան Սանուց Միութեան, որոնց կողմէ ընտրուեցաւ յատուկ Յանձնախումբ մը, որ լծուեցաւ եռանդուն աշխատանքի, ապահովելով անհրաժեշտ կահ-կարասիները, մահճակալ, անկողին, ամանեղէն ևլն.:<br />1966 Յունիս 20-ին «սկսանք ընդունիլ աշակերտները քամբ, զոր սկսանք պաշտօնապէս կոչել «ԿԱԶԴՈՒՐՄԱՆ ԿԱՅԱՆ»: Շաբաթ մը վերջ յատուկ հաւաքական սեղանով մը կատարեցինք անոր պաշտօնական բացումը: Սեպտեմբերի կէսին փակեցինք քամբը: Պատսպարուած էին 220 աշակերտներ, երկու շրջաններով, առաջին շրջանը յատկացուեցաւ մանչերու, իսկ երկրորդ շրջանը աղջիկներու: Հին շրջանին՝ քամբէն կ'օգտուէին լոկ մանչերը:<br />1967 Յունուարին սկսուեցան նախապատրաստական աշխատանքներու քամբի երկրորդ շրջանի համար: Քամբը բացուեցաւ Յունիս 15-ին:<br />Այս տարին ալ պատսպարուեցան 240 աշակերտ:<br />1968-ին գնուեցան քամբին կից երկու հողեր, մին արեւելեան կողմը, միւսը արեւմուտք: Առաջինը գնուեցաւ համայնքային դրամով Պ. Գարամանուկեանի անունով, իսկ երկրորդը գնեց Պ. Ֆ. Մանուկեան և վրան շէնք մըն ալ շինեց իր ծախքով ու նուիրեց Քամբին ի գործածութիւն: Շէնքը կը մնայ իր անունին արձանագրեալ տակաւին: <br />1968-ին շրջանը բացինք Յունիսի կէսին և ունեցանք երկու շրջանի համար 250 աշակերտութիւն:<br />1969-ին աշնան աւարտեցաւ Պ. Ֆէրտինանտ Մանուկեանի շինել տուած քամբի երկրորդ շէնքը: Շրջանակուեցաւ կրաղիւսէ պատերով: Խոշոր ջրամբար մը շինուեցաւ նոյն հողին վրայ: Շրջապատը սալարկուեցաւ և երկու շէնքերը իրարու կապող անցք մը շինուեցաւ:<br />Պաշտօնական բացումը տեղի ունեցաւ 1970 Յունիսին ձեռամբ բարերարներուն՝ Տէր և Տիկին Ֆէրտինանտ Մանուկեաններուն:<br />Հարթուեցաւ նաեւ խաղավայրի յատկացուելիք արեւելեան հողը և երկու մասի բաժնուեցաւ. բարձր մասը ծածկուեցաւ արեւի և անձրեւի դէմ պաշտպանելու համար փոքրիկները, իսկ միւս մասը բաց ձգուեցաւ: Շինուեցաւ երկու ջրհորներ խաղավայրին ներքեւ և «ֆօսեբթիքը» ծայրագոյն մէկ անկիւնը: Ասոնք խոշոր ծախքեր պահանջեցին, որուն կէսը <br />հարիւր-հազար լիրա- նուիրեց արժանթինահայ և նախկին Պոլսեցի Պ. Գր. Ճամպազեան, որուն անունով կոչեցինք խաղավայրը, որուն վրայ շինուեցան նաեւ սահելու եւ օրօրուելու գործիքներ: Խաղավայրին պաշտօնական բացումը տեղի ունեցաւ 1970 Յուլիսին ի ներկայութեան և ձեռամբ բարերարին Պ. Գր. Ճամպազեանին:<br />1971 և 1972 տարիներուն արդէն իսկ քամբը իր բոլոր կարիքները լրացուցած էր. և շատ խաղաղ ու բարգաւաճ շրջաններ բոլորեց կարող Յանձնախումբի և Տնօրէնութեան մը վարջութեան ներքեւ և իւրաքանչիւր շրջանին պատսպարելով շուրջ 400 աշակերտներ: Գտած է ան արդէն հունը և կը յուսանք թէ պիտի շարունակէ իր ընթացքը նոյն արդիւնաւորութեամբ և նոյն ու առաւել օգտակարութեամբ ամառնային կազդոյրի պէտք ունեցող մեր համայնքի զաւակներուն համար:<br /><br /> ՇՆՈՐՀՔ ԱՐՔ. ԳԱԼՈՒՍՏԵԱՆ <br /><br /><br /><br />(Քաղուած 1971-1972 թուակիր «Շողակաթ» Տարեգիրքէն)<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />31-Օգոստոս-2009- Երկուշաբթի <br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-7874383032675614304?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-1223490671283165362009-08-28T03:00:00.000-07:002009-09-17T13:54:40.930-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SrKiCicRPmI/AAAAAAAAAOc/1xBPHNI8CVc/s1600-h/gazturman+gayan.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 238px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SrKiCicRPmI/AAAAAAAAAOc/1xBPHNI8CVc/s320/gazturman+gayan.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5382542669149978210" /></a><br />Մանուկները ազգի մը և ժողովուրդի մը մեծագոյն գանձերն են, անկէ աւելի թանկագինը չկայ եւ ինչպէս որ ամէն անձ իր գանձերուն վրայ կը գուրգուրայ, մենք ալ պէտք է գուրգուրանք մեր զաւակներուն վրայ:<br />ԵՐՋԱՆԿԱՅԻՇԱՏԱԿ ՇՆՈՐՀՔ ԱՐՔ. ԳԱԼՈՒՍՏԵԱՆ<br />ՊԱՏՐԻԱՐՔ ՀԱՅՈՑ ԹՈՒՐՔԻՈՅ<br />«Ծնեալ՝ 1913, Պատրիարք՝ 1962-1990»<br />Իսկական Հիմնադիր Գնալըի Կազդուրման Կայանի<br /> <br />Իսթանպուլահայ համայնքը իր բարեսիրական հաստատութեանց կողքին ունեցաւ նաեւ նիհարակազմ մանկանց ԿԱԶԴՈՒՐՄԱՆ ԿԱՅԱՆ մը, որ ժողովրդական շրջանակներու մէջ ծանօթ է «Ամառնային Քամբ» կամ պարզապէս «Քամբ» անունով: Այս հաստատութեան նպատակն է պատեհութիւն տալ համայնքիս կարօտ զաւակներուն, որ ամառնային կազդոյրի շրջան մը բոլորեն օդասուն վայրի մը՝ և առողջապահական լրիւ պայմաններու մէջ:<br />Այսօրուան «Քամբ»ը կը գտնուի Մարմարա ծովու երբեմնի հռչակաւոր «Իշխանաց Կղզիներ»էն փոքրագոյնին՝ Գնալըին վրայ և այս իսկ պատճառով աւելի ծանօթ է «Գնալը Քամբ»ը ժողովրդային կոջումով:<br /> <br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />28-Օգոստոս-2009 Ուրբաթ<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-122349067128316536?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-39080246953919089332009-08-25T12:45:00.000-07:002009-08-25T12:46:26.564-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SpQ_ii9NAFI/AAAAAAAAAOE/P6La5ph0QZs/s1600-h/11.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 214px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SpQ_ii9NAFI/AAAAAAAAAOE/P6La5ph0QZs/s320/11.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5373990118091456594" /></a><br /><br /><br />Գիտնականը արքայական խնճոյքի մը հրաւիրած էին: Թագաւորը, թագուհին, հիւրերը և գիտնականը սեղանին շուրջ նստած թէ կը ճաշէին և թէ գինի կը խմէին: Պահ մը գիտնականը ոտքի կանգնեցաւ և գինիին բաժակը վեր բարձրացնելով թագաւորին ու թագուհիին ըսաւ.<br />-Այս գինին ձեր փառքին համար պիտի խմեմ:<br />Իր խօսակցութիւնը վերջացուց և բաժակ մը գինին գետին թափեց:<br />Հիւրերը զայրացան: Ծիծաղիլով գիտնականին հարցուցին.<br />-Դուն խելքդ կորսնցուցիր: Ինչո՞ւ գինին գետին թափեցիր:<br />Գիտնականը սապէս պատասխանեց.<br />-Դուք ծիծաղի արժանի էք: Եթէ ես գինին գետին չթափէի, քանի մը ժամ վերջ ան ինծի գետին պիտի թափէր:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />24-Օգոստոս-2009 Երկուշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-3908024695391908933?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-4167490672823795622009-08-17T11:48:00.001-07:002009-08-17T11:49:33.085-07:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SommLlAa2oI/AAAAAAAAAN8/wnwxItZT4SQ/s1600-h/gok_kusagi.jpg"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 213px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SommLlAa2oI/AAAAAAAAAN8/wnwxItZT4SQ/s320/gok_kusagi.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5371006748458670722" /></a><br /><br /><br />Հայ երիտասարդ մը, եւրոպական քաղաքի մը համալսարանը ուսանելու գնաց: Երբ երիտասարդը համալսարան հասաւ, իր դէմը գործաւորի հագուստով մարդ մը ելաւ: Մարդը, անմիջապէս երիտասարդին պայուսակները շալկեց և զինքը ներս առաջնորդեց:<br />Երիտասարդը, մարդուն հարցուց.<br />-Այս համալսարանի տնօրէնը ո՞ւր է:<br />Մարդը պատասխանեց.<br />-Ես եմ այս համալսարանի տնօրէնը:<br />Երիտասարդը նախ եւ առաջ շատ զարմացաւ, յետոյ հասկցաւ թէ տնօրէնը ամէն օր դասարաններու վառարանները ածուխով կը լեցնէ, պարտէզը կը ջրէ, ճաշարանի սեղաններուն սպասարկութիւնը կ'ընէ եւ ամանները կը լուայ:<br />Երիտասարդ ուսանողը նախ ամչցաւ նման գործեր ընելէ, բայց յետոյ վարժուեցաւ: Ատեն մը վերջ տեսաւ թէ «ցած» ու «բարձր» գործ գոյութիւն չունի և որեւէ գործ «բարձր ոգիով» կատարել կարելի է:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />17-Օգոստոս-2009 Երկուշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-416749067282379562?l=shushankordonciyan.blogspot.com' alt='' /></div>Շուշան Գորտոնճիեանhttp://www.blogger.com/profile/11612689288653805552noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-3038786587198426056.post-16942932563780416252009-07-13T12:13:00.000-07:002009-07-13T12:14:35.192-07:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SluHlZVofEI/AAAAAAAAAN0/3ISSCArHC2E/s1600-h/baba-ve-bebe.preview"><img style="float:right; margin:0 0 10px 10px;cursor:pointer; cursor:hand;width: 308px; height: 320px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_HCjc2ODAiYA/SluHlZVofEI/AAAAAAAAAN0/3ISSCArHC2E/s320/baba-ve-bebe.preview" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5358025258213866562" /></a><br /><br /><br /> <br />Փաստաբան մը զաւակ մը ունեցաւ: Ծնած օրէն իսկ այդ զաւակը արժեց մօրը մահը: Փաստաբանը մեծ սիրով մը կապուած էր իր կնոջ: Եւ այդ կորուստը խորապէս ցնցեց իր բարոյական աշխարհը: Իր երիտասարդութեան շրջանին ան եղած էր կրօնասէր մէկը: Սակայն այդ մեծ կորուստէն յետոյ բոլորովին կորսնցուց իր հաւատքը:<br />-Աստուած ի՞նչ իրաւունք ունէր իր կինը խլելու ձեռքէն:<br />Այս էր իր տրամաբանելու եղանակը: Եւ աստիճանաբար խրեցաւ անաստուածութեան մօրուտին մէջ: Դառնագին հեգնանքով մը սկսաւ ծաղրել ուրիշներու հաւատքը: Այդ ծաղրանքէն մեծ հաճոյք կ'առնէր: Իր բոլոր ծանօթները գիտէին, թէ կեանքի վրայ կը նայէր ծայրագոյն յոռետեսութեամբ: Իր սիրած միակ զբաղումն էր ուրիշներու յոյսն ու խանդավառութիւնը ոտքի տակ առնել, ուր որ ալ ըլլար, որու հետ ալ որ տեսնուեր: Երբ իր տան մէջ հիւրեր ըլլային եւ խօսքը դառնար անմահութեան շուրջ, ահռելի ծաղրանքով մը կ'ըսէր:<br />-Անգամ մը որ մեռար, կը նշանակէ հող դարձար գացիր ալ ի՞նչ անիմաստ յոյսեր սնուցանելու հարկ կայ որ:<br />Մինչ այդ իր մանչուկը կը մեծնար խնամակալուհիի մը հոգածութեամբ: Պզտիկը շատ յաճախ կը լսէր հօրը այդ կարծիքը եւ այդ գաղափարով ալ հասակ կը քշէր:<br />Օրին մէկը խնամակալուհին խնդրեց, որ մտերիմ տեսակցութիւն մը ունենար փաստաբանին հետ: Այդ տեսակցութեան ընթացքին յայտնեց,թէ իր զաւակը սկսած էր գէշ հայհոյանքներ ընել եւ ըմբոստանալ իր դէմ: <br />-Հարկ է իր հետ խօսիք անգամ մը այս ուղղութեամբ:<br />Եզրակացուց խնամակալուհին:<br />-Ինծի ղրկեցէք զինքը, ըսաւ փաստաբանը:<br />Հայր ու զաւակ չափչփեցին զիրար:<br />-Որքան կը նմանի իր մեռած մօրը, անցաւ հօրը մտքէն:<br />Տղուն հետ լրջօրէն խօսեցաւ անոր թերութիւններուն շուրջ եւ ճամբեց զինքը:Սակայն ոչ մէկ ազդեցութիւն էին գործած իր ազդարարութիւններն ու խրատները:<br />Քանի մը օր յետոյ խնամակալուհին կը ստիպուէր վերստին գանգատիլ իր մասին:<br />Վերջապէս տղուն սրտին դպչելիք բան մը գտնելու յոյսով փաստաբանը ըսաւ իր զաւկին.<br />-Գիտե՞ս տղաս եթէ մայրիկը ողջ ըլլար պիտի չուզէր<br />երբեք բերնէդ այդպիսի անճոռնի խօսքեր լսել:<br />-Սակայն մայրիկը մեռած գացած է:Անգամ մը որ մէկըմեռնի հող դարձած գացած է: Ալ ի՞նչ անիմաստ յոյսեր սնուցանելու հարկ կայ որ:<br />Պատասխանեց տղան, ապահովաբար հպարտ հօրը այդ ծանօթ խօսքերը կրկնելուն համար: Այդ խօսքերը դպան փաստաբանի սրտին: Անոր զաւկին բերնէն լսել այդ խօսքերը: Որքան հաւատացեալ աղջիկ էր իր կինը: <br />Ոտքի նետուելով ըսաւ տղուն.<br />-Չէ տղաս քու մայրդ ողջ է:Կ'ապրի եւ կը լսէ ամէն մէկ խօսքդ: Ես յիմարութիւն ըրած եմ ցարդ եւ ըսած խօսքեր որոնք չէին համապատասխաներ ճշմարտութեան:Ասկէ յետոյ երկուքս ալ պիտի ապրինք այնպիսի կեանք մը,որ մայրիկիդ կողմէ տեսնուելու արժանի ըլլալ:<br />Մեծ փոփոխութիւն մըն էր այդ: Անհաւատ փաստաբանը չէր կրնար հանդուրժել որ իր անհաւատութեան տգեղ արդիւնքները անդրադարձ ունենային նաեւ իր զաւկին վրայ:<br />Իսկական սիրոյ աղբիւրը իսկական հաւատքին մէջ է:<br /><br />Շուշան Գորտոնճիեան<br />3-Յունիս-2009 Չորեքշաբթի<br />Իսթանպուլ<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/3038786587198426056-169429325637804162